Merhaba canım öğrencilerim! Bugün birlikte bu sorulara göz atacağız ve her birini anlayarak çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**Grafik 2: Efe’nin Attığı Basket Sayıları**
**Soru Metni:** Efe’nin attığı basket sayıları ile ilgili grafikte, Efe’nin 4. maçta hiç basket atmadığı görülmektedir. Oysaki öyle bir durum söz konusu değildir. Bunun sebebi grafiğin 0 yerine, 4’ten başlamasıdır. Bu durum yanlış anlamalara sebep olmaktadır. Mert’in attığı basket sayıları ile ilgili grafik doğrudur.
**Çözüm:**
Bu soruda bize Efe’nin basket sayılarını gösteren bir grafik verilmiş ve bu grafikle ilgili bir yorum yapılmış. Yorumda, Efe’nin 4. maçta hiç basket atmadığı belirtiliyor ve bunun sebebinin grafiğin 0 yerine 4’ten başlaması olduğu söyleniyor. Ancak, grafiğe dikkatli baktığımızda, dikey eksen yani basket sayısı 4’ten başlamıyor, 4’ten *sonra* 4.5, 5, 5.5 gibi değerler devam ediyor. Grafikte 4. maç için herhangi bir sütun yok, bu da o maçta basket atmadığı anlamına gelmiyor, sadece o maçın verisinin grafikte gösterilmediğini gösteriyor.
Grafiğin 0’dan başlamaması bazen yanıltıcı olabilir ama burada asıl sorun, 4. maçın grafikte hiç yer almaması. Eğer bir veri gösterilmiyorsa, o verinin olmadığı anlamına gelmez. Bu yorumda belirtilen “grafiğin 0 yerine 4’ten başlaması” ifadesi doğru değil. Grafiğin dikey ekseni 4’ten başlıyor ancak bu, verinin 4’ten başladığı anlamına gelmez. Sadece gösterilen minimum değer 4’ten biraz yukarıda başlıyor.
Mert’in basket sayıları ile ilgili grafiğin doğru olduğu söyleniyor. Bu yorum, Efe’nin grafiğindeki eksikliği ve olası yanlış anlaşılmayı vurgulamak için yapılmış. Yani, Efe’nin grafiğinde bir problem var, Mert’in grafiği ise doğru kabul ediliyor.
—
**Öğrendiklerimizi Uygulayalım**
**1. Soru Metni:** Yandaki sütun grafiği bir meyve kokteylinde kullanılan meyve sularının miktarlarını göstermektedir. Gösterim, daire grafiği ile yapılırsa meyve suları belirtilen merkez açının ölçüleri kaçar derece olur?
**Grafik:** Kokteyldeki Oranlar (Sütun Grafik)
* Elma suyu: 100 mL
* Portakal suyu: 150 mL
* Havuç suyu: 50 mL
**Çözüm:**
Bu soruda bize bir meyve kokteylinde kullanılan meyve sularının miktarları sütun grafiği ile verilmiş. Bizden istenen ise bu verileri bir daire grafiğine aktardığımızda her bir meyve suyunun merkez açısının kaç derece olacağını bulmak.
Öncelikle, toplam meyve suyu miktarını bulalım:
100 (Elma) 150 (Portakal) + 50 (Havuç) ----- 300 (Toplam)
Toplam 300 mL meyve suyumuz var. Bir daire grafiği tam bir çemberdir ve toplamda 360 derecedir. Şimdi her bir meyve suyunun toplam içindeki oranını bulup, bu oranı 360 derece ile çarpacağız.
**Adım 1: Elma suyu için merkez açıyı bulalım.**
Elma suyu miktarı 100 mL.
Oranı:
100 / 300
Bu kesri sadeleştirelim:
1 / 3
Merkez açısı:
(1 / 3) * 360°
360° / 3 = 120°
Yani elma suyunun merkez açısı 120 derecedir.
**Adım 2: Portakal suyu için merkez açıyı bulalım.**
Portakal suyu miktarı 150 mL.
Oranı:
150 / 300
Bu kesri sadeleştirelim:
1 / 2
Merkez açısı:
(1 / 2) * 360°
360° / 2 = 180°
Yani portakal suyunun merkez açısı 180 derecedir.
**Adım 3: Havuç suyu için merkez açıyı bulalım.**
Havuç suyu miktarı 50 mL.
Oranı:
50 / 300
Bu kesri sadeleştirelim:
1 / 6
Merkez açısı:
(1 / 6) * 360°
360° / 6 = 60°
Yani havuç suyunun merkez açısı 60 derecedir.
Kontrol edelim: Toplam açıları topladığımızda 360 dereceyi bulmalıyız.
120° (Elma) 180° (Portakal) + 60° (Havuç) ----- 360° (Toplam)
Evet, doğru bulmuşuz!
**Sonuç:**
Elma suyunun merkez açısı 120°
Portakal suyunun merkez açısı 180°
Havuç suyunun merkez açısı 60°
—
**2. Soru Metni:** Ümit, okuldaki arkadaşlarına hangi spor dalını sevdiklerini sordu ve aldığı yanıtlarla sıklık tablosu oluşturdu. Tabloya uygun grafiği çiziniz.
**Tablo: Sevilen Spor Dalları**
| Spor Dalı | Sayı |
| :———- | :— |
| Futbol | 310 |
| Basketbol | 190 |
| Atletizm | 80 |
| Voleybol | 120 |
| Hentbol | 20 |
**Çözüm:**
Bu soruda bize bir tablo verilmiş ve bu tabloya uygun bir grafik çizmemiz isteniyor. Tabloda öğrencilerin en sevdiği spor dalları ve her bir spor dalını seven kişi sayısı verilmiş. Bu tür verileri göstermek için genellikle sütun grafiği kullanırız. Şimdi bu tabloya uygun bir sütun grafiği çizelim.
**Adım 1: Grafiğin eksenlerini belirleyelim.**
* Yatay eksene (x ekseni) spor dallarının isimlerini yazacağız.
* Dikey eksene (y ekseni) ise kişi sayılarını yazacağız.
**Adım 2: Dikey eksenin değerlerini belirleyelim.**
En fazla kişi sayısı 310 (Futbol). En az kişi sayısı ise 20 (Hentbol). Dikey eksenimiz bu değerleri kapsayacak şekilde ayarlanmalı. Genellikle 0’dan başlayıp, en büyük değere kadar belirli aralıklarla artan sayılar kullanırız. Örneğin, 0, 50, 100, 150, 200, 250, 300, 350 gibi.
**Adım 3: Her spor dalı için sütunları çizelim.**
* **Futbol:** 310 kişi sevdiği için, yatay eksende “Futbol” yazan yerin üzerine, dikey eksende 310’a kadar uzanan bir sütun çizeceğiz.
* **Basketbol:** 190 kişi sevdiği için, yatay eksende “Basketbol” yazan yerin üzerine, dikey eksende 190’a kadar uzanan bir sütun çizeceğiz.
* **Atletizm:** 80 kişi sevdiği için, yatay eksende “Atletizm” yazan yerin üzerine, dikey eksende 80’e kadar uzanan bir sütun çizeceğiz.
* **Voleybol:** 120 kişi sevdiği için, yatay eksende “Voleybol” yazan yerin üzerine, dikey eksende 120’e kadar uzanan bir sütun çizeceğiz.
* **Hentbol:** 20 kişi sevdiği için, yatay eksende “Hentbol” yazan yerin üzerine, dikey eksende 20’ye kadar uzanan bir sütun çizeceğiz.
Her sütunun spor dalının adıyla aynı hizada ve belirli bir yüksekliğe kadar çıkması gerekiyor. Sütunlar arasında biraz boşluk bırakmak grafiği daha anlaşılır hale getirir.
**Sonuç:**
Bu tabloya uygun bir sütun grafiği çizildiğinde, her spor dalı için bir sütun olacak ve sütunun yüksekliği o spor dalını seven kişi sayısını gösterecektir. Grafik, öğrencilerin en çok futbolu, ardından basketbolu, voleybolu, atletizmi ve en az da hentbolu sevdiğini görsel olarak ortaya koyacaktır.
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız yerler olursa çekinmeden sorun lütfen! Hepinize başarılar dilerim!