Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin öğretmeninim. Bugün seninle birlikte matematik dersimizin çok keyifli bir konusu olan “Koordinat Sistemi ve Sıralı İkililer” konusuna giriş yapacağız. Paylaştığın görseldeki çalışmaları adım adım inceleyip mantığını kavrayalım. Hazırsan başlayalım!
SORU 1: Resimdeki konuşmada geçen “A blok 5. kat” ifadesinin hangi bilgileri verdiğini söyleyiniz.
Bu soru, bir yerin konumunu tam olarak belirlemek için neden birden fazla bilgiye ihtiyaç duyduğumuzu anlamamızı sağlıyor. Gel bu ifadeyi birlikte analiz edelim.
Adım 1: Görseldeki siteye baktığımızda birden fazla bina (blok) görüyoruz. Eğer çocuk sadece “5. katta oturuyoruz” deseydi, hangi binanın 5. katı olduğunu bilemezdik. Belki sarı binada, belki arkadaki binada oturuyor olabilirdi.
Adım 2: Eğer sadece “A blokta oturuyoruz” deseydi, bu sefer de binayı bulurduk ama hangi dairenin ziline basacağımızı bilemezdik. Çünkü binada bir sürü kat var.
Adım 3: Çocuk “A blok” diyerek yataydaki konumunu (hangi bina olduğunu), “5. kat” diyerek dikeydeki konumunu (yerden yüksekliğini) belirtmiş oluyor.
Sonuç: Bu ifade bize, aradığımız evin tam adresini ve konumunu verir. Bir noktanın yerini tam olarak belirlemek için iki bilgiye (burada Blok adı ve Kat numarası) ihtiyacımız olduğunu gösterir. Matematikte buna “Sıralı İkili” mantığı diyoruz.
SORU 2 (Örnek 1): Yandaki resimde bir salonda bulunan koltukların numaraları için kullanılan sıraların harfleri ve sayıları verilmiştir. Bu harfler ve sayılara göre Ayşe, Ali ve Mert’in yerlerini yazalım.
Burada bir sinema veya tiyatro salonu gibi düşünülmüş bir oturma planı var. Bu planı okumayı öğrenelim. Tabloya dikkatlice bakmanı istiyorum.
Adım 1: Tabloyu Tanıyalım
Tablonun sağ tarafında yukarıdan aşağıya doğru harfler var: A, B, C, D. Bunlar yatay sıraları (satırları) gösteriyor.
Tablonun üst kısmında soldan sağa doğru sayılar var: 5, 4, 3, 2, 1. Bunlar dikey sıraları (sütunları) gösteriyor.
Adım 2: Ayşe’nin Yerini Bulalım
Metinde Ayşe’nin B sırasında ve 5. sütunda olduğu söylenmiş.
Parmağını sağdaki “B” harfine koy ve sola doğru git. Sonra parmağını üstteki “5” numarasına koy ve aşağı in. Bu iki parmağının buluştuğu kutucukta “Ayşe” yazıyor.
Bu yüzden Ayşe’nin yeri: (B, 5) şeklinde gösterilir.
Adım 3: Ali’nin Yerini Bulalım
Metinde Ali’nin C sırasında ve 2. sütunda olduğu söylenmiş.
Tabloda “C” satırını bulup, “2” numaralı sütunla kesiştiği yere bakıyoruz. Orada “Ali” yazıyor.
Bu yüzden Ali’nin yeri: (C, 2) şeklinde gösterilir.
Adım 4: Mert’in Yerini Bulalım
Metinde Mert’in D sırasında ve 4. sütunda olduğu söylenmiş.
Tabloda en alttaki “D” satırına bakıyoruz ve yukarıdaki “4” numaralı sütunun altına geliyoruz. Kesiştikleri kutuda “Mert” yazıyor.
Bu yüzden Mert’in yeri: (D, 4) şeklinde gösterilir.
Öğretmenin Notu: Sevgili öğrencim, fark ettiysen her birinin yerini bulmak için önce harfi (sırayı), sonra sayıyı (sütunu) söyledik. İşte bir noktanın yerini belirtmek için parantez içinde virgülle ayrılarak yazılan bu ifadelere (Örneğin: (B, 5) gibi) o noktanın koordinatları denir.