Uygulama Basamakları: Tabloya Göre İkili Sütun Grafiği Oluşturma ve Yorumlama
Soru Metni: Aşağıdaki tabloda bir firmanın iki mağazasında 6 ay içinde satılan buzdolabı sayıları verilmiştir. Tablodaki verilerle ikili sütun grafiğini kareli kâğıdınızda oluşturunuz. Oluşturduğunuz grafiği yorumlayınız.
Merhaba sevgili öğrencim! Bu etkinlikte bizden verilen bir sıklık tablosunu kullanarak ikili sütun grafiği oluşturmamız ve ardından bu verileri yorumlamamız isteniyor. Veri analizi konusunda grafikler, sayıları bir bakışta anlamamızı sağlayan harika araçlardır. Hadi adım adım ilerleyelim.
Adım 1: Grafiğin Eksenlerini Belirleyelim
Grafiğimizi çizerken iki ana çizgiye (eksene) ihtiyacımız var:
- Yatay Eksen (X Ekseni): Buraya “Aylar”ı yerleştirmeliyiz (Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran).
- Dikey Eksen (Y Ekseni): Buraya “Satış Sayıları”nı yazmalıyız. Sayılarımız 10 ile 90 arasında değişiyor. Bu yüzden dikey ekseni 10’ar 10’ar artan bir şekilde (0, 10, 20, 30… 100) çizebilirsin.
Adım 2: Sütunları Oluşturma
Bu bir “ikili” sütun grafiği olduğu için her ay için yan yana iki sütun çizeceğiz. Karışıklığı önlemek için iki farklı renkte boya kalemi kullanmalısın.
- A Mağazası: Örneğin “Mavi” renk olsun.
- B Mağazası: Örneğin “Kırmızı” renk olsun.
Her ay için tablodaki sayı kadar sütunu yükseltmelisin. Örneğin Ocak ayında Mavi sütunu 25’e, Kırmızı sütunu 20’ye kadar çizeceksin.
Adım 3: Verileri Yorumlama (Analiz)
Grafiği çizdikten sonra sayıların bize ne anlattığına bakalım. Yorum yapabilmek için toplam satışları bulmak bize çok yardımcı olur. Hadi seninle bu iki mağazanın 6 aylık toplam satışlarını hesaplayalım.
A Mağazası Toplam Satış Hesabı:
25
15
30
50
70
+ 90
—–
280 (A Mağazası Toplam Satışı)
B Mağazası Toplam Satış Hesabı:
20
10
40
50
60
+ 75
—–
255 (B Mağazası Toplam Satışı)
Adım 4: Sonuç ve Yorumlar
Elde ettiğimiz veriler ve grafik üzerinden şu yorumları yapabiliriz (Bunları not defterine yazabilirsin):
- En Başarılı Mağaza: Toplamda 280 buzdolabı satan A Mağazası, 255 satan B mağazasından daha başarılıdır.
- Satışların Arttığı Dönem: Her iki mağazada da havaların ısınmasıyla (Nisan, Mayıs, Haziran aylarında) buzdolabı satışları belirgin şekilde artmıştır. Bu, yaz aylarında buzdolabı ihtiyacının arttığını gösterir.
- Eşitlik Durumu: Tabloya dikkatli bakarsan, Nisan ayında her iki mağazanın da satış sayısının eşit (50 adet) olduğunu görürsün.
- En Yüksek Satış: En yüksek satış rakamına Haziran ayında A mağazası (90 adet) ulaşmıştır.
Örnek 1: Sütun Grafiği İnceleme ve Yorumlama
Soru Metni: Bir firmada yılın ilk 6 ayında satılan benzinli ve dizel otomobillerin sayıları aşağıdaki ikili sütun grafiğinde gösterilmiştir. Bu grafiği yorumlayalım.
Sevgili öğrencim, aşağıdaki örnekte bize hazır çizilmiş bir grafik verilmiş. Bu tür sorularda en önemli şey “Grafik Okuma” becerisidir. Yani renklere ve sütunların boyuna bakarak doğru bilgiyi çıkarmalıyız.
Adım 1: Grafiği Tanıyalım
Grafiğin sağ tarafındaki kutucuklara (lejant) bakarak renklerin anlamını çözelim:
- Turuncu Sütunlar: Benzinli Otomobil Satış Sayıları
- Yeşil Sütunlar: Dizel Otomobil Satış Sayıları
Adım 2: Kitaptaki Yorumları Doğrulayalım
Kitapta verilen maddeleri tek tek grafikten kontrol edelim, böylece konuyu tam kavrayalım.
Madde 1: “Benzinli otomobillerin en çok nisan ayında satıldığını…”
Kontrol: Turuncu sütunlara bakıyoruz. En uzun turuncu sütun hangi ayda? Evet, Nisan ayında (80 ile 90 arasında bir değerde). Bu bilgi doğrudur.
Madde 2: “Dizel otomobillerin en çok haziran ayında satıldığını…”
Kontrol: Yeşil sütunlara bakıyoruz. En uzun yeşil sütun grafiğin en sonunda, yani Haziran ayında. Hatta 100 sayısına ulaşmış. Bu bilgi de doğrudur.
Madde 3: “Dizel ve benzinli otomobillerin aynı sayıda satıldığı ayın şubat ayı olduğunu anlarız.”
Kontrol: Aynı sayıda satılması demek, turuncu ve yeşil sütunun aynı boyda olması demektir. Grafikte sütunların yan yana eşit boyda durduğu aya bakıyoruz. Şubat ayında her iki sütun da 60 çizgisindedir. Bu yorum da doğrudur.
Öğretmenin Notu:
Gördüğün gibi grafikleri yorumlarken en uzun sütun (en çok), en kısa sütun (en az) ve eşit boydaki sütunlar (eşitlik) bize en önemli ipuçlarını verir. Bu beceri, matematikte ve fen bilimlerinde verileri anlamlandırmak için çok değerlidir.