Harika bir etkinlik, sevgili öğrencim! İstatistik ve grafikler, sayıları daha anlaşılır hale getirmek için kullandığımız çok güçlü araçlardır. Hadi gel, bu etkinliği birlikte adım adım inceleyip çözelim.
a) Hangi grafik bu veri grubunu en uygun görselleştirmektedir? Nedenini açıklayınız.
Merhaba! Bu soruyu çözmek için önce bize verilen tabloya, sonra da bu tablodan oluşturulan üç farklı grafiğe dikkatlice bakmamız gerekiyor. İyi bir grafik, verileri doğru, anlaşılır ve yanıltıcı olmayan bir şekilde göstermelidir.
Adım 1: Veri Tablosunu İnceleyelim
Öncelikle tablomuzdaki sayılara bir göz atalım:
- A Grubu: 12 öğrenci
- B Grubu: 8 öğrenci
- AB Grubu: 6 öğrenci
- 0 Grubu: 4 öğrenci
Adım 2: Grafikleri Tek Tek Değerlendirelim
Şimdi bu sayılarla grafiklerin uyumlu olup olmadığını kontrol edelim. Unutma, bir sütun grafiğinde en önemli kurallardan biri, sayıları gösteren dikey eksenin sıfırdan (0) başlamasıdır. Böylece sütunların boylarını doğru bir şekilde karşılaştırabiliriz.
Grafik 1: Dikey eksen 0’dan başlayıp 14’e kadar ikişer ikişer artıyor. Sütunların gösterdiği değerler (A:12, B:8, AB:6, 0:4) tablodaki verilerle birebir aynı. Bu grafik, verileri çok net ve doğru bir şekilde gösteriyor.
Grafik 2: Dikey eksen 0’dan başlayıp 15’e kadar beşer beşer artıyor. Bu grafik de verileri doğru gösteriyor. Ancak aralıklar beşerli olduğu için 6 veya 8 gibi ara değerleri okumak Grafik 1’e göre biraz daha zor olabilir. Yine de doğru bir grafiktir.
Grafik 3: İşte burada dikkatli olmalıyız! Dikey eksen 0’dan değil, 5’ten başlıyor. Bu, grafiklerin nasıl yanıltıcı olabileceğine dair harika bir örnek. Sütunların gösterdiği sayılar doğru olsa da (A:12, B:8, AB:6), başlangıç noktası yanlış olduğu için sütunların boyları arasındaki oranlar yanlış görünüyor. Örneğin A grubu, B grubundan kat kat fazlaymış gibi duruyor.
Adım 3: En Uygun Grafiği Seçelim
Grafik 1 ve Grafik 2 verileri doğru gösterse de, Grafik 1‘in dikey eksenindeki ikişerli artış, tablomuzdaki çift sayıları okumayı çok kolaylaştırıyor. Bu yüzden verileri en net ve en uygun şekilde görselleştiren grafik odur.
Sonuç:
Grafik 1 bu veri grubunu en uygun şekilde görselleştirmektedir.
Açıklaması:
Çünkü dikey eksen (öğrenci sayısı) 0’dan başlamaktadır ve verilerimizle uyumlu olarak ikişer ikişer arttığı için sayıları okumak ve sütunları birbiriyle doğru bir şekilde karşılaştırmak çok kolaydır.
b) Hangi grafik bu veri grubu hakkında hatalı yorumlar yapmamıza sebep olabilir? Nedenini açıklayınız.
Şimdi de hangi grafiğin bizi yanıltabileceğini, yani verileri olduğundan farklı göstermeye çalıştığını bulalım.
Adım 1: Yanıltıcı Olabilecek Grafiği Hatırlayalım
Bir önceki soruda incelerken bir grafiğin bizi kandırmaya çalıştığını fark etmiştik. Bu Grafik 3‘tü. Neden mi? Çünkü dikey ekseni 0’dan başlamıyordu.
Adım 2: Neden Hatalı Yorumlara Sebep Olduğunu Anlayalım
Bir grafiğin ekseni 0’dan başlamazsa, sütunların boyları arasındaki farklar abartılı görünür.
- Grafik 3’e baktığımızda, A kan grubuna sahip öğrenci sayısı (12), AB kan grubuna sahip öğrenci sayısından (6) sanki 4-5 kat daha fazlaymış gibi görünüyor. Oysaki gerçekte sadece 2 katıdır (12, 6’nın iki katıdır).
- En büyük sorun ise 0 kan grubu verisinde yaşanıyor. Bu grupta 4 öğrenci var, ancak grafik 5’ten başladığı için bu sütun neredeyse yokmuş gibi, küçücük bir çizgi halinde gösterilmiş. Bu da 0 kan grubuna sahip öğrenci sayısının çok çok az olduğu gibi hatalı bir yoruma neden olabilir.
Adım 3: Sonucu Belirleyelim
Verileri bu şekilde göstermek, insanlar üzerinde yanlış bir izlenim bırakmak için kullanılır. Bu yüzden grafik okurken eksenlerin nereden başladığına her zaman çok dikkat etmeliyiz.
Sonuç:
Grafik 3, bu veri grubu hakkında hatalı yorumlar yapmamıza sebep olabilir.
Açıklaması:
Çünkü grafiğin dikey ekseni 0’dan değil, 5’ten başlamaktadır. Bu durum, sütunlar arasındaki sayısal farkların olduğundan çok daha büyük görünmesine neden olur ve verileri yanlış yorumlamamıza yol açar. Özellikle en küçük veriyi (4 öğrenci) doğru bir şekilde gösteremediği için oldukça yanıltıcıdır.