Harika bir soru! Hadi bakalım, 5. sınıfın zeki öğrencileri olarak bu istatistik problemini birlikte adım adım çözelim. Unutmayın, grafikler bize bilgileri resimlerle anlatan harika araçlardır.
Örnek 11: 14 kişilik bir sınıftaki öğrencilerin en sevdikleri rengi belirlemek için bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarının dağılımı yandaki daire grafiğinde verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Çözüme başlamadan önce, grafiğimizi dikkatlice inceleyelim. Bu bir daire grafiği ve bize 14 öğrencinin renk tercihlerini gösteriyor. Grafikteki her bir dilim, bir öğrenciyi temsil ediyor. Haydi sayalım her rengi kaç öğrenci seviyormuş!
- Kırmızı: Grafikte kırmızı renkte tam 5 dilim var. Demek ki 5 öğrenci kırmızı rengi seviyor.
- Pembe: Pembe renkte 2 dilim görüyoruz. Yani 2 öğrenci pembe rengi seçmiş.
- Sarı: Sarı renkte sadece 1 dilim var. Bu da 1 öğrencinin sarıyı sevdiğini gösterir.
- Mavi: Mavi renkte 3 dilim saydım. 3 öğrenci mavi rengi seviyor.
- Beyaz: Beyaz renkte de tıpkı mavi gibi 3 dilim var. Demek ki 3 öğrenci de beyazı seviyor.
Sağlamasını yapalım: 5 + 2 + 1 + 3 + 3 = 14 öğrenci. Evet, toplam öğrenci sayısını bulduk! Şimdi sorulara geçebiliriz.
a) En çok sevilen renk hangisidir?
Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için hangi rengin en fazla öğrenci tarafından seçildiğine bakmalıyız. Yani en büyük sayıyı bulacağız.
Adım 2: Sayılarımıza tekrar bakalım: Kırmızı (5), Pembe (2), Sarı (1), Mavi (3), Beyaz (3).
Adım 3: Bu sayılar içinde en büyüğü 5‘tir. 5 öğrencinin seçtiği renk ise kırmızıdır.
Sonuç:
En çok sevilen renk Kırmızı‘dır.
b) En az sevilen renk hangisidir?
Adım 1: Bu sefer de en az öğrencinin seçtiği rengi bulmamız gerekiyor. Yani en küçük sayıyı arayacağız.
Adım 2: Sayılarımız: Kırmızı (5), Pembe (2), Sarı (1), Mavi (3), Beyaz (3).
Adım 3: Bu sayılar içindeki en küçük sayı 1‘dir. 1 öğrencinin seçtiği renk ise sarıdır.
Sonuç:
En az sevilen renk Sarı‘dır.
c) Verilen grafiği nokta grafiğine dönüştürünüz.
Nokta grafiği çizmek çok eğlencelidir! Her öğrenci için bir nokta koyacağız. Hadi yapalım:
Adım 1: Önce yatay bir çizgi çizeriz. Bu bizim renk eksenimiz olacak.
Adım 2: Bu çizginin üzerine renklerimizin isimlerini yazarız: Kırmızı, Pembe, Sarı, Mavi, Beyaz.
Adım 3: Şimdi her rengin üzerine, o rengi seven öğrenci sayısı kadar noktayı üst üste koyarız.
- Kırmızı‘nın üzerine üst üste 5 nokta koyarız.
- Pembe‘nin üzerine üst üste 2 nokta koyarız.
- Sarı‘nın üzerine 1 nokta koyarız.
- Mavi‘nin üzerine üst üste 3 nokta koyarız.
- Beyaz‘ın üzerine de üst üste 3 nokta koyarız.
İşte bu kadar! Nokta grafiğimiz hazır.
ç) Verilen grafiği sütun grafiğine dönüştürünüz.
Sütun grafiği de verileri göstermenin harika bir yoludur. Renkler için sütunlar (dikdörtgenler) çizeceğiz.
Adım 1: Bir yatay (renkler için) ve bir dikey (öğrenci sayısı için) çizgi çizerek eksenlerimizi oluşturalım.
Adım 2: Yatay çizginin üzerine renklerin isimlerini yazalım: Kırmızı, Pembe, Sarı, Mavi, Beyaz.
Adım 3: Dikey çizginin üzerine ise sayıları yazalım. En çok 5 öğrencimiz olduğu için 0’dan 5’e kadar (0, 1, 2, 3, 4, 5) yazmamız yeterli.
Adım 4: Şimdi her rengin hizasından, o rengi seven öğrenci sayısına kadar bir sütun (dikdörtgen) çizelim.
- Kırmızı için çizeceğimiz sütun 5 sayısının hizasına kadar uzanmalı.
- Pembe için çizeceğimiz sütun 2 sayısının hizasına kadar uzanmalı.
- Sarı için çizeceğimiz sütun 1 sayısının hizasına kadar uzanmalı.
- Mavi için çizeceğimiz sütun 3 sayısının hizasına kadar uzanmalı.
- Beyaz için çizeceğimiz sütun da yine 3 sayısının hizasına kadar uzanmalı.
Harika! Artık verilerimizi sütun grafiğinde de göstermiş olduk. Gördüğünüz gibi, aynı bilgiyi farklı grafik türleriyle gösterebiliriz. Aferin size!