Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. sınıf matematik öğretmeninim. Bu modelleri kesirlere ve ondalık sayılara dönüştürmek hem çok zevkli hem de çok kolay. Gel, şimdi bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuyu iyice pekiştirelim.
1) Aşağıdaki modellemelerin kesir ve ondalık gösterimlerini belirleyiniz.
a) 1. Model
Adım 1: Öncelikle tam kısımlara bakalım. Modelde tamamen boyanmış 1 tane tam kare görüyoruz. Bu, kesrimizin tam kısmının 1 olduğu anlamına gelir.
Adım 2: Şimdi de diğer kareye bakalım. Bu kare 10 eşit parçaya (sütuna) bölünmüş ve bu parçalardan 6 tanesi boyanmış. Bu durumu kesir olarak 6/10 (onda altı) şeklinde ifade ederiz.
Adım 3: İkisini birleştirdiğimizde modelimiz 1 tam 6/10 kesrini gösteriyor.
Adım 4: Bunu ondalık olarak yazmak ise çok kolay! Tam kısım olan 1’i yazar, yanına bir virgül koyarız. Sonra da kesir kısmındaki payı, yani 6’yı yazarız. Çünkü paydası 10 olduğu için virgülden sonra bir basamak olmalı.
Kesir Gösterimi: 1 6/10
Ondalık Gösterimi: 1,6
b) 2. Model
Adım 1: Modeldeki tam boyalı kareleri sayalım. Tam 3 tane boyalı kare var. Demek ki kesrimizin tam kısmı 3 olacak.
Adım 2: Dördüncü kareye baktığımızda, 10 eşit parçaya bölündüğünü ve bu parçalardan 4 tanesinin boyandığını görüyoruz. Bu da 4/10 (onda dört) kesri demektir.
Adım 3: Haydi birleştirelim! Modelimiz 3 tam 4/10 kesrini ifade ediyor.
Adım 4: Ondalık gösterim için tam kısmımız olan 3’ü yazıp virgülü koyuyoruz. Paydamız 10 olduğu için virgülden sonra paydaki 4’ü yazıyoruz.
Kesir Gösterimi: 3 4/10
Ondalık Gösterimi: 3,4
c) 3. Model
Adım 1: Yine tam kare ile başlıyoruz. Gördüğün gibi 1 tane tam boyalı karemiz var. Tam kısmımız 1.
Adım 2: İkinci kare ise 100 küçük kareden oluşuyor. Yani 100 eşit parçaya bölünmüş. Boyalı olan küçük kareleri saydığımızda 38 tane olduğunu görürüz. Bu da 38/100 (yüzde otuz sekiz) kesrini oluşturur.
Adım 3: Tam kısım ve kesir kısmını birleştirdiğimizde modelimiz 1 tam 38/100 kesrini gösterir.
Adım 4: Ondalık gösterimde tam kısım olan 1’i yazıp virgülü koyuyoruz. Paydamız 100 olduğu için virgülden sonra iki basamak olmalı. Payımızdaki 38 sayısı da zaten iki basamaklı. O zaman virgülün sağına 38 yazarız.
Kesir Gösterimi: 1 38/100
Ondalık Gösterimi: 1,38
ç) 4. Model
Adım 1: Modelde tam boyalı 2 tane kare olduğunu hemen fark ettin, değil mi? Harika! Tam kısmımız 2.
Adım 2: Üçüncü kare de yine 100’lük bir tablo. Boyalı kareleri sayarsak 10 tane olduğunu görürüz. Bu da 10/100 (yüzde on) kesri demektir.
Adım 3: Modelimizin tamamı 2 tam 10/100 kesrini gösteriyor.
Adım 4: Ondalık olarak yazarken tam kısma 2 yazıp virgülü koyuyoruz. Paydamız 100, payımız 10. Virgülden sonra iki basamak olmalı, bu yüzden 10 yazarız. Unutma, 2,10 ile 2,1 aynı anlama gelir! Sondaki sıfırın bir değeri yoktur.
Kesir Gösterimi: 2 10/100
Ondalık Gösterimi: 2,10 (veya 2,1)
2) Bu modellerin her biri için kesir gösterimlerinin okunuşlarını aşağıdaki tabloya yazınız.
Şimdi de bulduğumuz bu kesirleri nasıl okuduğumuzu yazalım. Bu çok kolay!
1. Model: Bir tam onda altı
2. Model: Üç tam onda dört
3. Model: Bir tam yüzde otuz sekiz
4. Model: İki tam yüzde on
3) Ondalık gösterimler de kesir gösterimler gibi okunabilir mi? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşarak tartışınız.
Bu harika bir soru! Cevabı aslında bir önceki soruda gizli. Haydi düşünelim…
Kesinlikle evet! Ondalık gösterimler, aslında kesirlerin virgül kullanılarak yazılmış özel bir şeklidir. Bu yüzden okunuşları birebir aynıdır.
Mesela;
- 1 6/10 kesrini “bir tam onda altı” diye okuruz.
- 1,6 ondalık gösterimini de “bir tam onda altı” diye okuruz.
Gördüğün gibi, ikisinin de okunuşu aynı!
Bir örnek daha yapalım:
- 1 38/100 kesrini “bir tam yüzde otuz sekiz” diye okuruz.
- 1,38 ondalık gösterimini de “bir tam yüzde otuz sekiz” diye okuruz.
Bu konuyu arkadaşlarınla konuştuğunda onlara bu örnekleri verebilirsin. Aslında ondalık sayıları okurken, onların kesir halini söylüyoruz. Matematik ne kadar da birbiriyle bağlantılı, değil mi?
Umarım her şeyi net bir şekilde anlamışsındır. Aferin sana, harika bir iş çıkardın!