Harika bir çalışma, sevgili öğrencim! Hadi gel, bu etkinlikteki soruları birlikte adım adım çözelim ve grafiklerin bize ne anlattığını, bazen de ne anlatamadığını keşfedelim.
Etkinlik 8: Hatalı Verilen Grafikler
Yandaki televizyon ekranında bir ürüne ait müşteri memnuniyeti anketinin sonuçlarını yansıtan daire grafiği paylaşılmıştır. Verilen daire grafiğini inceleyerek hatalı olup olmadığını belirleyiniz. Hatalıysa nedenlerini açıklayarak arkadaşlarınızla tartınız.
Merhaba canım öğrencim, bu soruda bize bir daire grafiği verilmiş ve doğru olup olmadığını bulmamız isteniyor. Unutma, bir daire grafiği her zaman bir bütünü temsil eder. Tıpkı bir bütün pasta gibi! Pastanın dilimleri ne kadar farklı büyüklükte olursa olsun, hepsini birleştirdiğimizde yine bir bütün pasta elde ederiz. Matematikte ise “bütün” demek %100 demektir.
Şimdi bakalım bu grafikteki dilimlerin toplamı bize %100’ü, yani bütün pastayı veriyor mu?
Adım 1: Grafikteki bütün yüzdeleri toplayalım.
Grafikteki yüzdelik değerler şunlar: %40, %25, %20, %15 ve %5. Haydi bunları alt alta yazıp toplayalım.
40
25
20
15
+ 5
—-
105
Adım 2: Çıkan sonucu yorumlayalım.
Gördüğün gibi, bütün yüzdeleri topladığımızda sonuç %105 çıktı. Ama biz ne öğrenmiştik? Bir daire grafiğindeki tüm dilimlerin toplamı kesinlikle%100 olmalıdır.
Sonuç:
Bu daire grafiği hatalıdır. Çünkü grafikteki yüzdelerin toplamı %100 olması gerekirken, %105 olarak hesaplanmıştır. Bu, ankette bir hesaplama hatası yapıldığını gösterir.
Örnek 2
Ünlü bir telefon şirketi yeni çıkaracağı telefon modeline ait renk belirlemek için anket yapmıştır. Bu anketin sonuçları aşağıdaki grafikte verilmiştir. Buna göre verilen soruları cevaplayınız.
a) Yapılan anket sonucuna göre en fazla tercih edilen iki rengin hangisi olduğunu belirleyiniz.
Bu soruyu cevaplamak için sütun grafiğine dikkatlice bakmamız gerekiyor. Sütun grafiğinde, en uzun sütun en çok tercih edileni, en kısa sütun ise en az tercih edileni gösterir. Bizden en fazla tercih edilen iki rengi bulmamız isteniyor.
Adım 1: Grafikteki en uzun sütunu bulalım.
Sütunlara baktığımızda, en uzun olanın Gece Siyahı rengine ait olduğunu hemen görebiliriz. Demek ki en çok istenen renk bu.
Adım 2: Grafikteki en uzun ikinci sütunu bulalım.
Şimdi Gece Siyahı’ndan sonra en uzun olan sütuna bakalım. Gözümüzle dikkatlice kontrol ettiğimizde, Duman Mavisi rengine ait sütunun ikinci en uzun sütun olduğunu görüyoruz.
Sonuç:
Anket sonucuna göre en fazla tercih edilen iki renk: Gece Siyahı ve Duman Mavisi‘dir.
b) Bu iki rengi belirlerken karşılaştığınız zorluğu belirterek sebeplerini açıklayınız.
Bu çok güzel bir soru! Bazen grafikler bize her şeyi net bir şekilde söylemez. Hadi bu grafikte ne gibi bir zorluk yaşadığımıza bakalım.
Adım 1: Grafiğin sayı eksenini (dikey çizgi) inceleyelim.
Grafiğin sol tarafında kişi sayılarını gösteren dikey bir çizgi var. Bu çizgide sadece 40 ve 80 sayıları yazıyor. Arada başka sayılar veya çizgiler yok.
Adım 2: Bu eksikliğin yarattığı zorluğu açıklayalım.
Sayı ekseni yeterince ayrıntılı olmadığı için sütunların tam olarak kaç kişiyi temsil ettiğini kesin olarak bilemiyoruz.
- Mesela Gece Siyahı‘nın 40’tan fazla olduğunu görüyoruz ama 55 mi, 60 mı, yoksa 62 mi olduğunu tam olarak söyleyemeyiz. Sadece tahmin edebiliriz.
- En büyük zorluk ise ikinci rengi seçerken yaşanıyor. Duman Mavisi ve Metalik Gümüş sütunlarının boyları birbirine çok yakın görünüyor. Sayısal değerleri bilmediğimiz için hangisinin gerçekten daha uzun olduğundan %100 emin olmak zor. Sadece göz kararıyla bir tahminde bulunuyoruz.
Sonuç:
Bu renkleri belirlerken karşılaştığımız temel zorluk, grafikteki kişi sayısı ekseninin yeterince ayrıntılı olmamasıdır. Bu yüzden sütunların tam sayısal değerlerini okuyamıyoruz ve özellikle birbirine yakın uzunluktaki sütunları karşılaştırırken sadece tahminde bulunmak zorunda kalıyoruz. Bu da sonuçların kesinliğini azaltıyor.