Merhaba sevgili öğrencim, ben 5. sınıf matematik öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde çözeceğim. Haydi birlikte bu soruların üstesinden gelelim!
3) İstatistiksel araştırmaların sonuçlarından objektif bir şekilde çıkarım yapabilmek oldukça önemlidir.
Buna göre aşağıda verilen sonuçlara yönelik yorumlardan hangisi daha objektiftir?
Bu soruyu çözmeden önce, “objektif olmak” ne demek onu bir hatırlayalım. Objektif olmak, bir durumu veya sonucu kendi kişisel düşüncelerimizi, duygularımızı veya yorumlarımızı katmadan, olduğu gibi, tarafsız bir şekilde söylemek demektir. Yani sadece gördüğümüzü veya verinin bize söylediğini aktarırız. Şimdi şıklara bu gözle bakalım.
- a) “Bir araştırmada belirli bir grubun belirli bir markayı tercih ettiği tespit edildi.”
Yorum: “Bu markayı seçmeyenler, modayı anlamayan kişilerdir; bu nedenle onların tercihleri önemsizdir.”Bu yorumda “modayı anlamayan” ve “tercihleri önemsizdir” gibi ifadeler kişisel bir yargı ve küçümseme içeriyor. Bu yüzden objektif değil, özneldir.
- b) “Bir araştırmada belirli bir grup insanın belirli bir müzik türünü sevdiği tespit edildi.”
Yorum: “Bundan sonra yapılacak müzik çalışmalarının hepsi sevilen bu müzik türünde olmalıdır.”Bu yorum, bir tespitten yola çıkarak ne yapılması gerektiğini söylüyor. “Hepsi böyle olmalıdır” demek bir kural koymaya çalışmaktır ve kişisel bir istektir. Bu yüzden objektif değil, özneldir.
- c) “Bir araştırmada belirli bir grubun belirli bir sosyal aktiviteyi tercih ettiği tespit edildi.”
Yorum: “Bu gruptaki kişilerden farklı bir sosyal aktivite tercih eden olmamıştır.”Bu yorum, araştırmanın sonucunu hiçbir kişisel duygu veya düşünce katmadan, olduğu gibi aktarıyor. Sadece bir durumu tespit ediyor. İşte bu objektif bir yorumdur!
- d) “Bir araştırmada belirli bir grup insanın belirli bir hobiyi benimsediği tespit edildi.”
Yorum: “İnsanlar farklı çevrelerde yetişir ve bu hobiyi benimsemeyen insanlara göre de aktiviteler düzenlenmelidir.”Bu yorumda “düzenlenmelidir” ifadesi bir tavsiye, bir öneri içeriyor. Bu da kişisel bir düşüncedir. Bu yüzden objektif değil, özneldir.
Sonuç:
En objektif, yani tarafsız ve sadece gerçeği söyleyen yorum C seçeneğindedir.
4) Aşağıda TÜİK’ in yapmış olduğu Hane Halkı Nihai Enerji Tüketim İstatistiklerine (2022) ait bir bölüm daire grafiğinde verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Harika bir grafik sorusu! Bu tür sorular gözünü korkutmasın, aslında çok keyiflidirl. Grafiği okumak, bir resme bakıp ne anlattığını çözmek gibidir.
a) Hanelerde enerji en fazla hangi amaçla kullanılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Daire grafiğindeki yüzdelere bakalım. Yüzdeler, enerjinin nerelerde kullanıldığını gösteriyor. En büyük yüzde, enerjinin en çok nerede harcandığını gösterir.
Adım 2: Grafikteki yüzdeleri inceleyelim:
- Alan Isıtma: %65
- Aydınlatma ve elektrikli ev aletleri: %14
- Su ısıtma: %12
- Pişirme: %8
- Diğer: %1
Adım 3: Bu sayılardan en büyüğü hangisi? Tabi ki %65!
Adım 4: Şimdi grafiğin yanındaki renkli kutucuklara (buna “lejant” diyoruz) bakalım. %65’lik mavi dilim hangi anlama geliyormuş? “Alan Isıtma”.
Sonuç:
Hanelerde enerji en fazla Alan Isıtma amacıyla kullanılmıştır.
b) Verilen grafiği inceleyerek grafikteki enerji tüketim amaçları ile evinizdeki enerji kullanım amaçlarını karşılaştırıp yorumlayınız.
Çözüm:
Bu soru, senin kendi evindeki durumu düşünmeni ve grafikle karşılaştırmanı istiyor. Yani burada tek bir doğru cevap yok, senin yorumun önemli. Sana örnek olması için ben kendi evime göre bir yorum yapayım, sen de bundan ilham alarak kendi yorumunu yazabilirsin.
“Bu grafiğe baktığımda Türkiye genelinde enerjinin en çok %65 ile ısınma için kullanıldığını görüyorum. Bizim evimiz kışları soğuk geçen bir şehirde olduğu için, kış aylarında doğalgaz faturamız çok yüksek geliyor. Bu yüzden bizim evimiz için de en büyük enerji harcamasının ‘Alan Isıtma’ olduğunu düşünüyorum. Grafikte ikinci sırada %14 ile ‘Aydınlatma ve elektrikli ev aletleri’ var. Evimizde çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, televizyon ve bilgisayarlar sık sık çalıştığı için bu oran da bizim evimiz için mantıklı görünüyor. Ancak biz sıcak suyu çok dikkatli kullanırız, bu yüzden ‘Su ısıtma’ oranımız belki de grafikteki %12’den daha düşüktür.”
Gördüğün gibi, sen de kendi evindeki alışkanlıkları düşünerek (Örneğin; çok mu televizyon izliyorsunuz, kışın eviniz çok ısınıyor mu, sıcak suyu çok kullanıyor musunuz? gibi) bu grafikle kendi durumunu karşılaştırabilirsin.
Umarım açıklamalarım yardımcı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinme, tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim!