Harika bir çalışma kağıdı, sevgili öğrencilerim! İstatistiksel araştırma süreci, verileri anlamamız ve yorumlamamız için çok önemli bir konu. Gelin bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağınız bir şekilde çözelim.
8) Bir sınıftaki öğrencilerin en sevdikleri yiyeceklerle ilgili yapılan bir araştırmanın sonuçları yandaki tabloda verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
a) Araştırma sorusu ne olabilir?
Sevgili çocuklar, bir araştırma yaparken önce neyi merak ettiğimizi belirleriz. İşte bu merak ettiğimiz şeye araştırma sorusu diyoruz. Tabloya baktığımızda, öğrencilerin en sevdiği yiyeceklerin ve bu yiyecekleri seven kişi sayılarının listelendiğini görüyoruz. Bu tabloyu oluşturmak için öğrencilere ne sormuş olabiliriz?
Tabii ki de “En sevdiğiniz yiyecek hangisidir?” diye sormuş olmalıyız!
Sonuç: Bu araştırmanın sorusu “En sevdiğiniz yiyecek nedir?” veya “Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği yiyecekler nelerdir?” olabilir.
b) Sıklık tablosundaki verileri istediğiniz bir grafik türü ile görselleştiriniz.
Bu tür verileri göstermek için en güzel yollardan biri sütun grafiği çizmektir. Sütun grafiği, hangi yiyeceğin ne kadar sevildiğini bir bakışta görmemizi sağlar. Gelin birlikte bir sütun grafiği nasıl çizilir hayal edelim.
- Adım 1: Önce biri yatay (düz), diğeri dikey (yukarı doğru) iki çizgi çizeriz. Bunlara eksen diyoruz.
- Adım 2: Yatay eksene “Yiyecek Çeşitleri” adını veririz ve tablodaki yiyeceklerin isimlerini (Yaprak Sarma, Ispanaklı Börek, vb.) sırayla yazarız.
- Adım 3: Dikey eksene ise “Kişi Sayısı” adını veririz. En çok sevilen yiyecek 7 kişi tarafından seçilmiş (Pişi), bu yüzden sayıları 0’dan başlayarak en az 7’ye kadar (mesela 8’e kadar) eşit aralıklarla yazarız.
- Adım 4: Şimdi her yiyecek için, o yiyeceği seven kişi sayısına kadar uzanan bir sütun (dikdörtgen) çizeriz.
- Yaprak Sarma için 6’ya kadar,
- Ispanaklı Börek için 4’e kadar,
- Pişi için 7’ye kadar,
- ve diğerleri için de tablodaki sayılara göre sütunlarımızı tamamlarız.
İşte bu kadar! Grafiğimiz hazır. Artık en sevilen yiyeceğin Pişi olduğunu, en az sevilenlerin ise Pide-lahmacun ve Sütlaç olduğunu grafiğe bakarak kolayca söyleyebiliriz.
9) Muhtar Mustafa Bey, köy halkının öğrenim durumları ile ilgili bir araştırma yaparak elde ettiği verileri yandaki grafikte özetlemiştir. Bu araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Araştırma sorusu ne olabilir?
Burada da 8. sorudaki gibi düşünüyoruz. Grafik bize köydeki insanların öğrenim durumlarını (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite) gösteriyor. O zaman Muhtar Mustafa Bey, köy halkına ne sormuş olabilir?
Elbette “Öğrenim durumunuz nedir?” veya “En son hangi okuldan mezun oldunuz?” gibi bir soru sormuştur.
Sonuç: Araştırma sorusu “Köy halkının öğrenim durumu nedir?” olabilir.
b) Lise mezunu kaç kişi vardır?
Bu soruyu cevaplamak için grafiği okumamız yeterli.
Adım 1: Grafiğin altındaki yatay eksende “Lise” yazan yeri bulalım.
Adım 2: “Lise” sütununun en tepesine bakalım ve oradan sol taraftaki dikey eksene doğru düz bir çizgi hayal edelim.
Adım 3: Çizginin dikey eksende 80 sayısına denk geldiğini görüyoruz.
Sonuç: Lise mezunu 80 kişi vardır.
c) İlkokul mezunu olan kişi sayısı üniversite mezunu olan kişi sayısından kaç fazladır?
“Kaç fazladır?” sorusu bize çıkarma işlemi yapmamız gerektiğini hatırlatır.
Adım 1: Grafikten ilkokul mezunu sayısını bulalım. “İlkokul” sütunu 30 sayısını gösteriyor.
Adım 2: Grafikten üniversite mezunu sayısını bulalım. “Üniversite” sütunu 10 sayısını gösteriyor.
Adım 3: Aradaki farkı bulmak için büyük sayıdan küçük sayıyı çıkaralım.
30 – 10 = 20
Sonuç: İlkokul mezunu olanların sayısı, üniversite mezunu olanlardan 20 kişi fazladır.
c) Ortaokul mezunu olan kişi sayısı lise mezunu olan kişi sayısından kaç azdır?
Burada da “kaç azdır?” sorusu yine bir çıkarma işlemi yapacağımızı gösteriyor.
Adım 1: Grafikten ortaokul mezunu sayısını bulalım. “Ortaokul” sütunu 40 sayısını gösteriyor.
Adım 2: Grafikten lise mezunu sayısını bulalım. “Lise” sütunu 80 sayısını gösteriyor.
Adım 3: Aradaki farkı bulmak için yine büyük sayıdan küçük sayıyı çıkarıyoruz.
80 – 40 = 40
Sonuç: Ortaokul mezunu olanların sayısı, lise mezunu olanlardan 40 kişi azdır.
d) Bu araştırma ile ilgili nasıl yorumlar yapılabilir?
Grafiğe bakarak bazı sonuçlar çıkarabiliriz. Buna veri yorumlama diyoruz. Hadi grafiği konuşturalım!
- Köyde en yaygın öğrenim durumu lise mezuniyetidir. Çünkü en uzun sütun “Lise” sütunudur (80 kişi).
- Köyde en az rastlanan öğrenim durumu ise üniversite mezuniyetidir. Çünkü en kısa sütun “Üniversite” sütunudur (10 kişi).
- Araştırmaya katılan toplam kişi sayısını da bulabiliriz: 30 (İlkokul) + 40 (Ortaokul) + 80 (Lise) + 10 (Üniversite) = 160 kişi. Yani bu araştırma 160 kişi ile yapılmıştır.
- Köydeki lise mezunlarının sayısı, diğer tüm mezunların (ilkokul, ortaokul, üniversite) toplamına (30+40+10=80) eşittir. Bu da ilginç bir yorum olabilir!
Umarım tüm çözümleri ve açıklamaları beğenmişsinizdir. Unutmayın, matematik etrafımızdaki dünyayı anlamak için harika bir araçtır!