Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 5. Sınıf Matematik öğretmeniniz. Bugün birlikte bu eğlenceli grafikleri okuyup yorumlayacağız. Unutmayın, grafikler bize bilgileri resimlerle anlatmanın bir yoludur. Tıpkı bir hikaye okur gibi, bu grafikleri de okuyup içindeki bilgileri bulacağız.
Haydi başlayalım!
Örnek 9
Bir iş yerinde çalışan işçilere, “Kahvaltıda en sevdiğiniz yiyecek nedir?” şeklinde bir soru sorulmuştur. Bu sorudan elde edilen veriler, yandaki daire grafiği ile görselleştirilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) En az sevilen yiyecek nedir?
Çözüm:
Adım 1: Sevgili çocuklar, daire grafiği bir bütünü parçalara ayırarak gösterir. Burada en sevilen yiyecekler, pastanın dilimleri gibi gösterilmiş. Her dilimin büyüklüğü, o yiyeceği sevenlerin ne kadar çok olduğunu gösteriyor. Üzerlerindeki yüzde (%) sayıları da bu büyüklüğü ifade ediyor.
Adım 2: Soruda bizden “en az sevilen” yiyeceği bulmamız isteniyor. Bu, pastanın en küçük dilimini veya en düşük yüzdeyi bulmamız gerektiği anlamına gelir. Haydi yüzdelere birlikte bakalım:
- Yumurta: %33
- Poğaça: %22
- Pankek: %17
- Simit: %11
- Tost: %11
- Bal: %6
Adım 3: Bu sayılar arasında en küçüğü hangisi? Evet, doğru bildiniz! %6 en küçük sayıdır. Bu yüzde ise Bal‘a aittir.
Sonuç: En az sevilen yiyecek Bal’dır.
b) En çok sevilen yiyecek nedir?
Çözüm:
Adım 1: Bu sefer de “en çok sevilen” yiyeceği bulacağız. Bu da pastanın en büyük dilimi, yani en yüksek yüzde demektir.
Adım 2: Yüzdeleri tekrar incelediğimizde, en büyük sayının %33 olduğunu görüyoruz.
Adım 3: %33’lük en büyük dilim hangi yiyeceğe ait? Grafiğe baktığımızda bunun Yumurta olduğunu görüyoruz.
Sonuç: En çok sevilen yiyecek Yumurta’dır.
Örnek 10
2020 Tokyo Olimpiyatları’nda Türkiye’nin kazanmış olduğu madalya sayıları yandaki sütun grafiğinde verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) En çok hangi madalyadan kazanılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Bu bir sütun grafiği. Sütunların yüksekliği, bize o kategorideki sayıyı gösterir. En çok kazanılan madalyayı bulmak için en uzun sütunu bulmamız yeterli!
Adım 2: Grafiğe baktığımızda üç sütun görüyoruz: Altın, Gümüş ve Bronz. Bu sütunlardan en uzunu, en yükseğe çıkanı hangisi? Tabii ki kırmızı renkli Bronz madalya sütunu!
Sonuç: En çok Bronz madalyadan kazanılmıştır.
b) Gümüş madalyadan kaç tane kazanılmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Şimdi de Gümüş madalyanın sayısını bulalım. Bunun için “Gümüş” yazan sütunun tepesine bakıp hizasındaki sayıyı okumamız gerekiyor.
Adım 2: Gümüş sütununun tepesi, sol taraftaki sayılardan 2‘nin hizasında duruyor.
Sonuç: Gümüş madalyadan 2 tane kazanılmıştır.
c) Altın madalya kazanan sporcu sayısı kaçtır?
Çözüm:
Adım 1: Her madalyanın bir sporcu veya takım tarafından kazanıldığını düşünebiliriz. Bu yüzden kazanılan altın madalya sayısı, aynı zamanda altın madalya kazanan sporcu sayısını verir.
Adım 2: “Altın” sütununun yüksekliğine bakalım. O da tıpkı gümüş madalya gibi 2 sayısının hizasında.
Sonuç: Altın madalya kazanan sporcu sayısı 2’dir.
ç) Verilen sütun grafiğini nokta ve daire grafiğine dönüştürünüz.
Çözüm:
Harika bir soru! Şimdi bir grafiği başka bir grafiğe dönüştüreceğiz. Önce sayılarımızı netleştirelim:
- Altın: 2 adet
- Gümüş: 2 adet
- Bronz: 9 adet
Adım 1 (Nokta Grafiği Oluşturma): Nokta grafiği için size verilen kareli alana madalya türlerini (Altın, Gümüş, Bronz) yazarız. Sonra her madalya türü için, sayısı kadar noktayı üst üste koyarız.
- Altın başlığının üzerine üst üste 2 nokta koyarız.
- Gümüş başlığının üzerine üst üste 2 nokta koyarız.
- Bronz başlığının üzerine de üst üste tam 9 tane nokta koyarız. İşte bu kadar basit!
Adım 2 (Daire Grafiği Oluşturma): Daire grafiği için önce toplam madalya sayısını bulmalıyız.
2 (Altın) + 2 (Gümüş) + 9 (Bronz) = 13 madalya
Yani dairenin tamamı 13 madalyayı temsil edecek.
Adım 3: Şimdi bu 13 madalyayı daireye yerleştirelim. Bronz madalya sayısı (9) toplamın yarısından fazla. Bu yüzden dairenin yarısından biraz daha büyük bir dilimini Bronz için ayırmalıyız. Geriye kalan daha küçük kısmı ise iki eşit parçaya bölerek birini Altın, diğerini Gümüş madalya için ayırabiliriz, çünkü ikisinin de sayısı 2.
Not: Size verilen daire 12 dilime ayrılmış. Bizim ise toplam 13 madalyamız var. Bu yüzden her dilim bir madalyayı temsil edemez. Önemli olan, Bronz diliminin en büyük, Altın ve Gümüş dilimlerinin ise birbirine eşit ve küçük olmasıdır.
Sonuç: Sütun grafiğindeki verileri kullanarak, madalya sayılarına karşılık gelen noktaları üst üste koyarak nokta grafiğini ve madalya sayılarının oranına göre dilimlere ayırarak daire grafiğini oluşturabiliriz.
Harika iş çıkardınız çocuklar! Grafikleri okumak işte bu kadar kolay ve zevkli. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!