Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 5. sınıf Matematik öğretmeniniz. Bu tür sorular, matematikte sadece sayılarla değil, aynı zamanda bilgiyi nasıl toplayıp düzenleyeceğimizle de ilgilidir. Veri toplama ve araştırma yapma konuları matematiğin çok eğlenceli bir parçasıdır. Şimdi gelin, bu kağıttaki soruları birlikte adım adım inceleyelim ve çözelim.
2) İpek’in oluşturduğu araştırma sorusunu inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Şimdi çocuklar, gönderdiğiniz görselde İpek’in hazırladığı araştırma sorusunun ne olduğu yazmıyor. Ama hiç sorun değil! Biz de bir araştırma sorusu örneği üzerinden bu tabloyu nasıl dolduracağımızı öğreniriz. Böylece siz de İpek’in sorusunu gördüğünüzde kolayca yapabilirsiniz.
Haydi, bizim örnek araştırma sorumuz şu olsun:
“Okulumuzdaki 5. sınıf öğrencilerinin en çok sevdiği ders hangisidir?”
a) Her bir kriter için yapmış olduğunuz değerlendirmede ulaştığınız sonucun gerekçesini tabloya yazınız.
Şimdi bu soruyu, tablodaki kurallara yani kriterlere göre inceleyelim ve “Gerekçesi” bölümünü dolduralım.
Araştırma Sorusu: “Okulumuzdaki 5. sınıf öğrencilerinin en çok sevdiği ders hangisidir?”
Tablo: Araştırma Sorusunun Sağlaması Gereken Kriter ve Gerekçeleri
Araştırma sorusu; gözlem ve keşif yapılarak cevaplandırılabilir olmalıdır.
Gerekçesi: Evet, bu soruya cevap bulmak için 5. sınıf öğrencilerine tek tek sorup gözlem yapabiliriz. Onların cevaplarını not alarak bir keşif yapmış oluruz. Bu kurala uygundur.
Araştırma sorusunun amacı net olmalıdır.
Gerekçesi: Amacımız çok net: 5. sınıfların en sevdiği dersi bulmak. Ne eksik ne de fazla, gayet anlaşılır. Bu kurala uygundur.
Araştırma sorusu veri toplanarak cevaplanabilir olmalıdır.
Gerekçesi: Elbette! Öğrencilere anket yaparak veya sözlü olarak sorarak “Matematik”, “Türkçe”, “Fen Bilimleri” gibi veriler toplayabiliriz. Bu kurala uygundur.
Araştırma sorusunun tek bir cevabı olmamalıdır.
Gerekçesi: Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Kimi öğrenci Matematik, kimi Türkçe diyebilir. Farklı farklı cevaplar çıkacaktır. Bu yüzden bu kurala da uygundur.
Araştırma sorusu araştırmanın hedefindeki grubun ilgi ve seviyesine uygun olmalıdır.
Gerekçesi: Sorumuz 5. sınıf öğrencilerine yönelik ve onların en sevdiği dersi soruyor. Bu, tam da onların ilgisini çekecek ve kolayca cevaplayabileceği bir sorudur. Bu kurala uygundur.
Araştırma sorusu bir kişiye yönelik olmamalıdır.
Gerekçesi: Soruyu sadece bir kişiye değil, okuldaki tüm 5. sınıf öğrencilerine soruyoruz. Yani bir gruba yönelik. Bu kurala uygundur.
Araştırmasıyla elde edilen verilerin değişebilirliği olmalıdır.
Gerekçesi: Evet, elde edeceğimiz veriler değişkendir. Belki 15 kişi Matematik, 10 kişi Türkçe, 8 kişi Sosyal Bilgiler diyecek. Herkes aynı cevabı vermeyeceği için verilerimiz de çeşitli olacaktır. Bu kurala uygundur.
b) Tablodaki kriterlere uygun olmayan bir araştırma sorusu yazınız. Daha sonra araştırma sorunuzu arkadaşlarınızla paylaşınız.
Harika bir soru! Şimdi de kurallara uymayan, yani kötü bir araştırma sorusu bulalım. Unutmayın, araştırma sorusu bir gruba sorulmalı ve birden çok farklı cevap alabilmelidir.
Adım 1: Önce kötü bir soru düşünelim. Mesela tek bir cevabı olan bir soru olabilir.
Örnek Kötü Araştırma Sorusu:
“Matematik öğretmenimizin adı nedir?”
Adım 2: Şimdi neden kötü bir araştırma sorusu olduğunu açıklayalım.
Bu soruyu 5. sınıftaki herkese sorsak bile, alacağımız cevap büyük ihtimalle aynı olacaktır. Yani bu sorunun tek bir doğru cevabı vardır. Oysa iyi bir araştırma sorusunun birden fazla cevabı olmalıydı. Bu yüzden bu soru, “tek bir cevabı olmamalıdır” kuralına uymaz ve bir araştırma sorusu değildir.
Örnek 2
Çevreyi koruma bilincini artırmak ve gelecek nesillere temiz bir çevre bırakmak çabasına yönelik çevre kirliliğinin kaynaklarını, nedenlerini ve sonuçlarını araştırmanız isteniyor. Verilen bilgilere göre bir araştırma sorusu oluşturunuz. Oluşturduğunuz araştırma sorusununun sağlaması gereken kriterlere uygun olup olmadığını inceleyiniz.
Çok güzel ve önemli bir konu! Çevre ile ilgili, yukarıdaki kurallara uyan harika bir araştırma sorusu oluşturalım.
Adım 1: Konumuzu ve hedef grubumuzu düşünelim. Konumuz çevre kirliliği, hedef grubumuz da okulumuzdaki öğrenciler olabilir.
Oluşturduğumuz Araştırma Sorusu:
“Okulumuzdaki 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin geri dönüşüme en çok attığı atık türü (kâğıt, plastik, cam) hangisidir?”
Adım 2: Şimdi bu sorunun iyi bir araştırma sorusu olup olmadığını kontrol edelim.
- Bir gruba mı yönelik? Evet, 5. ve 6. sınıf öğrencilerine.
- Veri toplanabilir mi? Evet, okuldaki geri dönüşüm kutularını belirli bir süre gözlemleyerek veya öğrencilere anket yaparak veri toplayabiliriz.
- Birden fazla farklı cevap çıkabilir mi? Evet, bazıları daha çok kâğıt, bazıları plastik atmış olabilir. Sonuçta farklı sayılarda veriler elde ederiz.
- Amacı net mi? Evet, amaç en çok hangi atık türünün geri dönüştürüldüğünü bulmak.
Gördüğünüz gibi, oluşturduğumuz bu soru, iyi bir araştırma sorusunun taşıması gereken bütün özellikleri taşıyor. Aferin çocuklar, harika bir iş çıkardık!