Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir konu olan “İstatistiksel Araştırma Süreci” ile ilgili bu soruları birlikte çözmeye ne dersin? Daire grafikleri, verileri görsel olarak anlamamız için çok kullanışlıdır. Haydi, bu grafikleri okuyup soruları cevaplayalım!
Örnek 7
Yandaki daire grafiği bir ailenin aylık harcamalarının türlerine göre dağılımını göstermektedir. Buna grafiğe göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
a) Verilen grafik hangi araştırma sorusu sonucunda oluşturulmuş olabilir?
Bu soruyu cevaplamak için grafiğin ne hakkında olduğuna bakmalıyız. Grafik, bir ailenin bir aydaki harcamalarını (mutfak, kira, fatura gibi) gösteriyor. O zaman bu aileye şöyle bir soru sormuş olabiliriz:
“Bir aylık harcamalarınızın türlere göre dağılımı nasıldır?”
veya daha basit bir şekilde:
“Bir ayda paranızı en çok nelere harcıyorsunuz?”
Bu soruların cevabı bize bu grafiği çizer.
b) Aylık en fazla harcama hangi türe aittir?
Adım 1: Daire grafiğindeki en büyük dilimi bulmalıyız. En büyük dilim, en çok harcama yapılan alanı gösterir.
Adım 2: Grafiğe baktığımızda mavi renkle gösterilen dilimin en büyük olduğunu görüyoruz.
Adım 3: Renklerin ne anlama geldiğine baktığımızda mavinin Kira Harcaması olduğunu anlıyoruz.
Sonuç: Aylık en fazla harcama kira harcamasına aittir.
c) Aylık en fazla ikinci harcama hangi türe aittir?
Adım 1: Bu sefer de grafikteki en büyük ikinci dilimi bulmamız gerekiyor.
Adım 2: En büyük olan kira (mavi) diliminden sonra, büyüklük olarak birbirine eşit iki dilim görüyoruz: sarı ve gri dilimler.
Adım 3: Sarı renk Mutfak Harcamaları‘nı, gri renk ise Faturalar‘ı temsil ediyor. İkisi de aynı büyüklükte olduğu için ikisi de ikinci en fazla harcamadır.
Sonuç: Aylık en fazla ikinci harcama Mutfak Harcamaları ve Faturalar‘dır.
ç) Aylık en az harcama hangi türe aittir?
Adım 1: En az harcamayı bulmak için daire grafiğindeki en küçük dilimi bulmalıyız.
Adım 2: Grafiğe dikkatlice baktığımızda en küçük dilimin yeşil renkli dilim olduğunu fark ederiz.
Adım 3: Yeşil rengin karşılığı ise Diğer Masraflar‘dır.
Sonuç: Aylık en az harcama Diğer Masraflar‘a aittir.
d) Her bir harcama türünü kesir olarak ifade ediniz.
Adım 1: Öncelikle daire grafiğinin toplam kaç eş dilime ayrıldığını sayalım. Saydığımızda toplam 8 dilim olduğunu görüyoruz. Bu sayı, kesirlerimizin paydası olacak.
Adım 2: Şimdi her bir harcamanın kaç dilimden oluştuğunu bulalım ve kesir olarak yazalım.
- Kira Harcaması (Mavi): 3 dilimden oluşuyor. Kesir olarak ifadesi: 3/8
- Mutfak Harcamaları (Sarı): 2 dilimden oluşuyor. Kesir olarak ifadesi: 2/8
- Faturalar (Gri): 2 dilimden oluşuyor. Kesir olarak ifadesi: 2/8
- Diğer Masraflar (Yeşil): 1 dilimden oluşuyor. Kesir olarak ifadesi: 1/8
Örnek 8
Aşağıda bir kafedeki müşterilerin bir günde tercih ettikleri içeceklerin sayısı verilmiştir.
Kahve: 35 adet, çay: 26 adet, su: 18 adet, soda: 12 adet, süt: 9 adet
Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Kafede tercih edilen içeceklerin yandaki daire grafiğinde hangi dilime karşılık gelebileceğini tahmin ederek isimlerini grafikte uygun yerlere yazınız.
Adım 1: Öncelikle bize verilen içecek sayılarını en çok tercih edilenden en aza doğru sıralayalım. Bu, grafikteki dilimlerle eşleştirmemizi kolaylaştırır.
- Kahve: 35 (En çok)
- Çay: 26
- Su: 18
- Soda: 12
- Süt: 9 (En az)
Adım 2: Şimdi daire grafiğine bakalım. En büyük dilim, en çok tercih edilen içeceğe ait olmalıdır. En küçük dilim ise en az tercih edilen içeceğe.
Adım 3: Bu sıralamaya göre grafikteki dilimlere içecek isimlerini yerleştirebiliriz. En büyük dilime Kahve, ondan biraz küçük olana Çay, sonra sırasıyla Su, Soda ve en minik dilime de Süt yazarız.
b) Kafede en çok tercih edilen içecek hangisidir?
Adım 1: Verilen sayılara bakıyoruz.
Adım 2: Sayılardan en büyük olanı buluyoruz: 35.
Adım 3: 35 adetle en çok tercih edilen içecek kahvedir.
c) Kafede en az tercih edilen içecek hangisidir?
Adım 1: Tekrar sayılara bakıyoruz.
Adım 2: Bu sefer en küçük sayıyı buluyoruz: 9.
Adım 3: 9 adetle en az tercih edilen içecek süttür.
ç) Bu kafede bir sonraki gün içilen içeceklerin dağılımını tahmin ederek yandaki daire grafiği üzerinde gösteriniz.
Bu bir tahmin sorusu. Elimizde kesin bir bilgi yok ama bir önceki günün verilerine bakarak mantıklı bir tahminde bulunabiliriz. Genellikle insanların içecek tercihleri bir günde çok fazla değişmez.
Adım 1: Bir önceki günün sıralamasını hatırlayalım: Kahve > Çay > Su > Soda > Süt.
Adım 2: Boş daire grafiğini bu sıralamaya uygun şekilde dilimlere ayırırız.
Adım 3: Yine en büyük dilimi Kahve‘ye, ikinci en büyük dilimi Çay‘a, sonra sırasıyla diğerlerine ve en küçük dilimi de Süt‘e ayırarak grafiği çizebiliriz. Yani bir önceki grafiğe çok benzer bir grafik çizeriz.
Umarım tüm çözümleri ve açıklamaları anlamışsındır. Unutma, grafikler sayıların bize anlattığı hikayelerdir! Başarılar dilerim