5. Sınıf Matematik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2.Kitap Sayfa 133
Merhaba sevgili öğrencim!
Ben senin 5. sınıf matematik öğretmeninim. Bana gönderdiğin bu görseldeki üslü ifadeler tablosunu doldurma etkinliğini birlikte yapalım. Üslü ifadeler konusu ilk başta biraz karışık gibi gelebilir ama aslında bir sayının kendisiyle tekrar tekrar çarpılmasının kısa bir yolu olduğunu görünce çok seveceksin. Haydi, tablodaki boşlukları adım adım, anlayarak dolduralım!
Örnek 1: Aşağıdaki tabloda boş bırakılan kısımları örneğe uygun şekilde doldurunuz.
Tabloya başlamadan önce küçük bir hatırlatma: Bir üslü ifadede alttaki büyük sayıya taban, üstteki küçük sayıya ise üs (veya kuvvet) diyoruz. Üs, tabandaki sayının kendisiyle kaç defa çarpılacağını gösterir. Eğer üs 2 ise “karesi”, 3 ise “küpü” diye okuruz.
1. Boş Satır (Üslü İfadesi 7² Olan)
Bu satırda bize üslü ifade olarak 7² verilmiş. Diğer boşlukları biz dolduracağız.
Adım 1: Kendisi İle Çarpımını Bulalım
7² ifadesi, 7 sayısının kendisiyle 2 defa çarpılması demektir. Yani;
7 x 7
Adım 2: Okunuşunu Yazalım
Üs 2 olduğu için “karesi” diye okuyacağız. Tabanımız da 7 olduğuna göre okunuşu:
Yedinin karesi
Adım 3: Değerini Hesaplayalım
Şimdi 7 ile 7’yi çarpalım.
7 x 7 = 49
Sonuç: Bu satırın tamamı 7 x 7, 7², Yedinin karesi, 49 şeklinde olmalıdır.
2. Boş Satır (Değeri 27 Olan)
Bu sefer de bize sadece üslü ifadenin değeri verilmiş: 27. Hangi sayıyı kendisiyle çarparak 27 buluruz diye düşünmeliyiz.
Adım 1: Hangi Sayı Olduğunu Bulalım
Sırayla deneyelim. 2’yi deneyelim: 2×2=4, 4×2=8. Olmadı.
Şimdi 3’ü deneyelim: 3×3=9, 9×3=27. Harika! Bulduk. Demek ki 3 sayısını kendisiyle 3 defa çarpmışız.
Adım 2: Kendisi İle Çarpımını ve Üslü Gösterimini Yazalım
Çarpım: 3 x 3 x 3
Üslü Gösterim: 3 sayısı 3 defa çarpıldığı için 3³ şeklinde yazarız.
Adım 3: Okunuşunu Yazalım
Üs 3 olduğu için “küpü” diye okuyorduk. Tabanımız 3 olduğuna göre okunuşu:
Üçün küpü
Sonuç: Bu satırın tamamı 3 x 3 x 3, 3³, Üçün küpü, 27 şeklinde olmalıdır.
3. Boş Satır (Okunuşu “Onun küpü” Olan)
Burada bize ifadenin okunuşu verilmiş: Onun küpü. Bu bize çok ipucu veriyor!
Adım 1: Üslü İfadeyi Yazalım
“Onun” dediği için tabanımız 10‘dur. “Küpü” dediği için üssümüz 3‘tür. O zaman ifademiz:
10³
Adım 2: Kendisi İle Çarpımını Yazalım
10³ ifadesi, 10 sayısının kendisiyle 3 defa çarpılması demektir.
10 x 10 x 10
Adım 3: Değerini Hesaplayalım
10 ile çarpmak çok kolay, değil mi? Sadece sona sıfır ekliyoruz.
10 x 10 = 100
100 x 10 = 1000
Sonuç: Bu satırın tamamı 10 x 10 x 10, 10³, Onun küpü, 1000 şeklinde olmalıdır.
4. Boş Satır (Üslü İfadesi 9² Olan)
Bu satırda bize üslü ifade olarak 9² verilmiş. Haydi diğerlerini bulalım.
Adım 1: Kendisi İle Çarpımını Bulalım
9² ifadesi, tabandaki 9’un kendisiyle 2 defa çarpılmasıdır.
9 x 9
Adım 2: Okunuşunu Yazalım
Taban 9, üs 2. Üs 2 olunca “karesi” diyorduk.
Dokuzun karesi
Adım 3: Değerini Hesaplayalım
Çarpım tablosundan hatırlayalım.
9 x 9 = 81
Sonuç: Bu satırın tamamı 9 x 9, 9², Dokuzun karesi, 81 şeklinde olmalıdır.
5. Boş Satır (Kendisi İle Çarpımı 11 x 11 x 11 Olan)
Geldik son satıra! Burada da bize sayının kendisiyle çarpımı verilmiş: 11 x 11 x 11.
Adım 1: Üslü İfadeyi Yazalım
Hangi sayı çarpılıyor? 11. Bu bizim tabanımız. Kaç defa çarpılıyor? 3 defa. Bu da bizim üssümüz. O zaman ifademiz:
11³
Adım 2: Okunuşunu Yazalım
Taban 11, üs 3. Üs 3 olunca “küpü” diyorduk.
On birin küpü
Adım 3: Değerini Hesaplayalım
Bu çarpma işlemini dikkatlice yapalım.
Önce 11 x 11 = 121
Sonra 121 x 11 = 1331
Sonuç: Bu satırın tamamı 11 x 11 x 11, 11³, On birin küpü, 1331 şeklinde olmalıdır.
İşte bu kadar! Gördüğün gibi, adımları takip edince tüm tabloyu kolayca doldurabildik. Aferin sana! Unutma, matematik sabır ve pratik işidir. Anlamadığın bir yer olursa çekinme, tekrar sorabilirsin.