Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. Sınıf Matematik öğretmeninim. Hadi gel birlikte bu grafikleri bir dedektif gibi inceleyelim ve sorunun cevabını adım adım bulalım. Bu tür sorular, sayılarla ve şekillerle aramızı daha da iyi yapar!
Soru: Grafikleri inceleyerek hangi vergi türünden daha fazla ya da daha az vergi geliri elde edildiğini belirleyiniz. Bu belirlemeyi yaparken hangi grafikten faydalanmanın daha avantajlı olacağını açıklayınız.
Harika! Sorumuzu anladığımıza göre şimdi çözüme geçebiliriz. Bu soruyu çözmek için iki tane grafiğimiz var. Biri sütunlarla bize miktarları gösteriyor, diğeri ise bir pasta gibi dilimlere ayrılmış ve bize yüzdeleri gösteriyor.
Unutma, sütun grafikleri genellikle miktarları karşılaştırmak için, daire grafikleri ise bir bütünün parçalarını, yani oranları göstermek için çok kullanışlıdır.
Çözüm:
Adım 1: Grafikleri Anlayalım
Önümüzde iki farklı grafik var. İkisi de aynı konuyu, yani “Ocak 2024 Sonu Vergi Gelirleri”ni anlatıyor ama farklı şekillerde.
- Birinci Grafik (Sütun Grafiği): Bu grafikte her bir vergi türünün ne kadar para (Milyar TL) getirdiğini görüyoruz. Sütun ne kadar uzunsa, o vergiden o kadar çok para toplanmış demektir.
- İkinci Grafik (Daire Grafiği): Bu grafikte ise toplam vergi gelirinin tamamını bir bütün (bir pasta gibi düşün) olarak görüyoruz. Her bir dilim, bir vergi türünün bu pastadan ne kadarlık bir pay aldığını yüzde olarak gösteriyor. Dilim ne kadar büyükse, o verginin toplamdaki payı o kadar fazladır.
Adım 2: En Fazla ve En Az Vergi Gelirini Bulalım
Sorunun ilk kısmı bizden en fazla ve en az gelirin hangi vergiden olduğunu bulmamızı istiyor. İki grafiğe de bakarak bu sonuca ulaşabiliriz.
- Sütun Grafiğine bakarsak: En uzun sütun, koyu mavi renkli olan Dahilde Alınan KDV‘ye ait. En kısa sütun ise siyah renkli olan Kurumlar Vergisi‘ne ait.
- Daire Grafiğine bakarsak: En büyük dilimin %21 ile Dahilde Alınan KDV‘ye ait olduğunu görüyoruz. En küçük dilim ise %2 ile Kurumlar Vergisi‘ne ait.
Yani, her iki grafik de bize aynı sonucu veriyor:
– En fazla vergi geliri: Dahilde Alınan KDV
– En az vergi geliri: Kurumlar Vergisi
Adım 3: Hangi Grafiğin Daha Avantajlı Olduğunu Belirleyelim
Sorunun ikinci ve en önemli kısmı da bu. “Hangisi daha avantajlı?” diye soruyor. Yani, “en fazlayı” ve “en azı” bulmak için hangi grafiğe bakmak işimizi daha çok kolaylaştırır?
Düşünelim… Sütun grafiğinde sütunların boylarını gözümüzle karşılaştırmamız gerekiyor. Bazen iki sütun birbirine çok yakın olabilir ve hangisinin daha uzun olduğunu anlamak zorlaşabilir.
Ancak daire grafiğinde her bir dilimin yüzdesi üzerinde yazıyor. Sayıları doğrudan karşılaştırabiliriz. Örneğin, %21’in %20’den büyük olduğunu hemen anlarız. Gözümüzle tahmin etmemize gerek kalmaz. Bu yüzden karşılaştırma yapmak için sayılar bize kesin bilgi verir.
Bu nedenle, hangi verginin payının daha fazla ya da daha az olduğunu belirlemek için daire grafiği çok daha avantajlıdır. Çünkü yüzdeleri net bir şekilde gösterir ve karşılaştırmayı çok kolay ve kesin hale getirir.
Sonuç
Ocak 2024 döneminde en fazla vergi geliri Dahilde Alınan KDV‘den, en az vergi geliri ise Kurumlar Vergisi‘nden elde edilmiştir.
Bu karşılaştırmayı yaparken daire grafiğinden faydalanmak daha avantajlıdır. Çünkü daire grafiği, her bir vergi türünün toplam gelir içindeki payını yüzde olarak net bir şekilde gösterir ve bu da sayısal karşılaştırmayı kolaylaştırır.