Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Olasılık konusunu günlük hayattan bir örnekle, “Yanıma şemsiye almalı mıyım?” sorusuyla ne güzel birleştirmiş. Hadi gelin bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim.
Öncelikle tablomuzu bir inceleyelim. Bu tablo bize bazı şehirlerde Haziran ayı boyunca ortalama kaç gün yağmur yağdığını gösteriyor. Unutmayın, Haziran ayı 30 gün çeker. Bu bilgi, olasılıkları tahmin ederken bizim için çok önemli bir ipucu olacak.
a) Hangi öğrencilerin düşüncesine katılıyorsunuz? Nedenleri ile açıklayınız.
Bu soruyu cevaplamak için her arkadaşımızın tahminini tablodaki verilerle karşılaştıralım.
- Doğa’nın Tahmini: Doğa, Rize’de yağmur yağma olasılığının çok olduğunu söylemiş. Tabloya bakıyoruz, Rize’de Haziran ayında ortalama 14 gün yağmur yağıyormuş. Haziran ayı 30 gün olduğuna göre, ayın neredeyse yarısı (15 gün) yağmurlu geçiyor demek! Bu yüzden Doğa’nın “olasılık çoktur” demesi çok mantıklı. Doğa’ya katılıyoruz.
- Ece’nin Tahmini: Ece, Ankara’da yağmur yağma olasılığının %50’ye yakın olduğunu söylemiş. %50 demek, “yarı yarıya” ya da “eşit olasılık” demektir. Yani ayın 30 gününün yaklaşık 15 gününün yağmurlu olması gerekir. Tabloya baktığımızda Ankara’da ortalama 9 gün yağmur yağdığını görüyoruz. 9 gün, 15 günün epey altında. Bu yüzden Ece’nin tahmini pek doğru görünmüyor. Ece’ye katılmıyoruz.
- Poyraz’ın Tahmini: Poyraz, Mersin’de yağmur yağma olasılığının az olduğunu söylemiş. Tabloya bakalım, Mersin’de Haziran ayında ortalama sadece 2 gün yağmur yağıyormuş. 30 gün içinde sadece 2 gün yağmur yağması, gerçekten de çok düşük bir ihtimal. Bu yüzden Poyraz’ın “olasılık azdır” demesi kesinlikle doğru. Poyraz’a da katılıyoruz.
Sonuç: Doğa ve Poyraz’ın düşüncelerine katılıyoruz çünkü onların tahminleri tablodaki verilerle uyuşuyor.
b) Bu yıl haziran ayında Bursa’ya yağmur yağma olasılığı hakkındaki tahmininizi spektrumda gösteriniz ve bu tahmininizin nedenini açıklayınız.
Hadi şimdi de biz bir tahminci olalım ve Bursa için olasılığı düşünelim!
Adım 1: Tabloya bakalım ve Bursa’yı bulalım. Bursa’da Haziran ayında ortalama 6 gün yağmurlu geçiyormuş.
Adım 2: Haziran ayının 30 gün olduğunu hatırlayalım. 30 günün sadece 6’sında yağmur yağması ne anlama geliyor? Bu ihtimal düşük mü, yüksek mi, yoksa yarı yarıya mı?
Adım 3: 6 gün, 30 günün oldukça küçük bir parçası. Yani yağmur yağma ihtimali “imkânsız” değil ama epey az. Bu durumu olasılık spektrumunda gösterirken, çubuğu 0 (İmkânsız) tarafına yakın bir yere koymalıyız. Mersin’in 2 gününden biraz daha fazla, ama Ankara’nın 9 gününden daha az olduğu için, Mersin için konulan işaretten biraz sağda, Ece’nin koyduğu orta noktadan ise epey solda olmalı.
Açıklama: Bursa’da Haziran ayında yağmur yağma olasılığı düşüktür. Çünkü 30 günün ortalama sadece 6 günü yağışlı geçmektedir. Bu durum, yağmur yağma ihtimalinin “İmkânsız” ile “Eşit Olasılık” arasında, ancak “İmkânsız”a daha yakın olduğunu gösterir.
c) Bu yıl haziran ayında bu şehirlerden hangisine seyahat ederken yanınızda şemsiye bulundurmak istersiniz?
Bu soru aslında bize şunu soruyor: “Hangi şehirde yağmura yakalanma ihtimalin en yüksek?”
Adım 1: Şemsiyeye en çok ihtiyaç duyacağımız yer, en çok yağmur yağan yerdir.
Adım 2: Tablodaki “Ortalama Yağışlı Gün Sayısı” sütununa tekrar bakalım ve en büyük sayıyı bulalım.
Adım 3: Sayıları karşılaştıralım: Mersin (2), Denizli (5), Eskişehir (4), Rize (14), Bursa (6), Ankara (9). Bu sayılardan en büyüğü 14‘tür.
Adım 4: 14 gün ile en çok yağış alan şehir Rize‘dir.
Sonuç: Bu şehirlere seyahat ederken yanımda kesinlikle Rize‘ye giderken şemsiye bulundurmak isterdim. Çünkü verilere göre Haziran ayında en çok yağmur yağan şehir Rize’dir.