Harika bir istek! Merhaba sevgili öğrencim, ben 6. sınıf matematik öğretmeniniz. Gönderdiğin görseli inceledim. Bu görselde çözmemiz gereken sorular yerine, bize “Verileri Görselleştirme ve Özetleme” konusunun çok önemli bir parçası olan kök-yaprak gösterimi‘nin nasıl yapıldığını anlatan bir bilgi kutusu var.
Gelin, bu konuyu sanki bir soruymuş gibi ele alalım ve adım adım birlikte öğrenelim. Bu sayede karşına çıkacak kök-yaprak sorularını kolayca çözebilirsin.
Konu: Kök-Yaprak Gösterimi
Örnek Veri Grubu: 35, 20, 18, 30, 20, 15, 20, 22, 26, 20, 34, 12
Şimdi bu veri grubunu kök-yaprak gösterimi ile nasıl düzenleyeceğimizi adım adım inceleyelim.
Adım 1: Verileri Küçükten Büyüğe Sıralama
İşe başlarken en önemli kural, sayıları düzenli hale getirmektir. Bu yüzden bize verilen sayıları en küçükten başlayarak en büyüğe doğru sıralamalıyız. Bu, işimizi çok kolaylaştırır.
12, 15, 18, 20, 20, 20, 20, 22, 26, 30, 34, 35
Adım 2: Kök ve Yaprak Kısımlarını Belirleme
Şimdi en eğlenceli kısımdayız! Sayılarımızı “kök” ve “yaprak” olarak ikiye ayıracağız. Bunu bir ağacın gövdesi ve dallarındaki yapraklar gibi düşünebilirsin.
- Kök: Sayıların onlar basamağındaki rakamdır. Yani sayının “gövdesi”dir.
- Yaprak: Sayıların birler basamağındaki rakamdır.
Sıraladığımız sayılara baktığımızda onlar basamağında 1, 2 ve 3 rakamlarını görüyoruz. O zaman bizim köklerimiz 1, 2 ve 3 olacaktır.
Şimdi her köke ait yaprakları (birler basamaklarını) bulalım:
- 1 köküne ait sayılar: 12, 15, 18. Bu sayıların yaprakları: 2, 5, 8
- 2 köküne ait sayılar: 20, 20, 20, 20, 22, 26. Bu sayıların yaprakları: 0, 0, 0, 0, 2, 6 (Unutma, bir sayı tekrar etse bile yaprağını mutlaka yazarız!)
- 3 köküne ait sayılar: 30, 34, 35. Bu sayıların yaprakları: 0, 4, 5
Adım 3: Tabloyu Oluşturma
Artık her şey hazır! Ortaya dikey bir çizgi çekiyoruz. Çizginin soluna “Kökler” adını verip köklerimizi alt alta yazıyoruz. Çizginin sağına ise “Yapraklar” adını verip her kökün karşısına, ona ait olan yaprakları küçükten büyüğe doğru sıralayarak yazıyoruz.
Kökler | Yapraklar
1 | 2 5 8
2 | 0 0 0 0 2 6
3 | 0 4 5
Sonuç ve Açıklama
İşte bu kadar! Oluşturduğumuz bu tabloya “kök-yaprak gösterimi” diyoruz. Bu tabloya baktığımızda ne anlıyoruz?
Mesela 1 kökünün karşısındaki 2, 5, 8 yaprakları bize bu veri grubunda 12, 15 ve 18 sayılarının olduğunu gösteriyor. Ya da 2 kökünün karşısındaki yapraklara bakarak veri grubunda dört tane 20, bir tane 22 ve bir tane de 26 sayısı olduğunu anında görebiliyoruz.
Kök-yaprak gösterimi, verileri hem düzenli bir şekilde özetlememize hem de hangi sayıların daha sık tekrar ettiğini veya hangi aralıkta daha çok veri olduğunu hızlıca görmemize yarar. Çok kullanışlı bir yöntemdir!
Umarım bu açıklama konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!