6. Sınıf Matematik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 102

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün birlikte bir araştırma sorusunun nasıl olması gerektiğini, hangilerinin doğru hangilerinin ise bizi yanlış yönlendirebileceğini öğreneceğiz. Önümüzdeki etkinlik tam da bu konuyla ilgili! Bir araştırma yaparken sorduğumuz soruların, cevaplayan kişiyi etkilememesi, yani tarafsız olması çok önemlidir. Şimdi tablodaki soruları tek tek inceleyelim ve hangilerinin “yanlı” yani taraflı, hangilerinin ise “yanlı değil” yani tarafsız olduğunu bulalım.

Hadi başlayalım!

Tablodaki Araştırma Sorularının Analizi ve Çözümü

• 12 yaş grubundaki öğrencilerin en sevdiği video oyunu hangisidir?

  Çözüm: Bu soru Yanlı Değil. Çünkü bu soru, sadece belirli bir yaş grubunun en sevdiği oyunu öğrenmeyi amaçlıyor. Herhangi bir oyunu övmüyor ya da kötülemiyor. Cevap veren kişiyi bir yöne çekmeye çalışmıyor, tamamen tarafsız bir şekilde bilgi toplamak istiyor.

• Video oyunları oynamak sürekli oturduğunuz için sizi tembel yapar mı?

  Çözüm: Bu soru Yanlı bir sorudur. Neden mi? Çünkü soru, içinde bir ön yargı barındırıyor. “Sürekli oturduğunuz için” ve “tembel yapar mı?” ifadeleriyle, video oyunlarının tembelliğe yol açtığı fikrini en baştan bize sunuyor. Bu da cevap verecek kişiyi etkileyebilir ve olumsuz bir cevap vermeye yönlendirebilir.

• Evcil hayvan sahibi olmak tüm çocukların sosyal becerilerini geliştirir mi?

  Çözüm: Bu soru Yanlı bir sorudur. Sorudaki “tüm çocukların” ifadesi çok iddialı ve genelleme yapan bir ifadedir. Her çocuğun durumu farklı olabilir. Bu tür kesin ve genelleyici ifadeler, soruyu taraflı hale getirir ve doğru veri toplanmasını zorlaştırır.

• Osmangazi Mahallesi’nde en sevilen evcil hayvan hangisidir?

  Çözüm: Bu soru Yanlı Değil. Tıpkı video oyunu sorusu gibi, bu soru da belirli bir yerdeki insanların tercihini öğrenmek istiyor. Sadece bilgi toplamayı amaçlayan, net ve yönlendirme yapmayan bir sorudur.

• Okul kantininde en çok sevdiğin atıştırmalık hangisidir?

  Çözüm: Bu soru Yanlı Değil. Kişisel bir tercihi soruyor. “En iyi”, “en kötü” gibi yönlendirici ifadeler kullanmadan, doğrudan neyi sevdiğimizi soruyor. Bu yüzden tarafsızdır.

• Daha lezzetli olan ev yemekleri mi, yoksa okul kantinindeki atıştırmalıklar mı daha çok tercih edilir?

  Çözüm: Bu soru Yanlı bir sorudur. Dikkat ettiniz mi? Soruya başlarken “Daha lezzetli olan ev yemekleri” diyor. Yani ev yemeklerinin daha lezzetli olduğunu en baştan kabul ediyor ve bize bu fikri kabul ettirmeye çalışıyor. Bu durum, cevap verecek kişiyi ev yemeğini seçmeye yönlendirebilir.

• En iyi arkadaşınla genel olarak hangi etkinlikleri yaparsın?

  Çözüm: Bu soru Yanlı Değil. Sadece iki arkadaşın birlikte yaptığı etkinlikleri öğrenmek isteyen, basit ve net bir sorudur. Herhangi bir yönlendirme içermez.

• En iyi arkadaşınla iyi ilişkilerin olduğu için onunla her zaman aynı fikirde misin?

  Çözüm: Bu soru Yanlı bir sorudur. “İyi ilişkilerin olduğu için” ifadesi, cevaplayıcı üzerinde bir baskı kuruyor. Sanki iyi arkadaşsan, onunla hep aynı fikirde olmalısın gibi bir anlam çıkıyor. Bu da kişiyi “Evet” demeye yönlendirebilir.

Şimdi de alttaki soruları bu analizlerimize göre cevaplayalım.

a) İşaretlediğiniz sorulardan yanlı olanların ortak özelliğine dair fikirlerinizi yazınız.

Çözüm:

Yanlı (taraflı) olarak işaretlediğimiz soruların ortak özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

• Soruyu soran kişinin kendi düşüncesini veya duygusunu içerirler. (Örnek: “daha lezzetli olan ev yemekleri”)
• Cevaplayıcıyı belirli bir cevaba doğru yönlendirirler. (Örnek: “…sizi tembel yapar mı?”)
• İçlerinde önyargı veya genelleme barındırırlar. (Örnek: “tüm çocukların…”)
• Cevaplayıcı üzerinde duygusal veya sosyal bir baskı kurarlar. (Örnek: “iyi ilişkilerin olduğu için…”)

b) İşaretlediğiniz sorulardan yanlı olmayanların ortak özelliğine dair fikirlerinizi yazınız.

Çözüm:

Yanlı olmayan (tarafsız) olarak işaretlediğimiz soruların ortak özellikleri ise şunlardır:

• Net, anlaşılır ve basittirler.
• Sadece bilgi toplamayı amaçlarlar, kişisel görüş veya duygu içermezler.
• Cevaplayıcıyı herhangi bir seçeneğe doğru yönlendirmezler.
• Herkes tarafından aynı şekilde anlaşılacak sorulardır.

Unutmayın çocuklar, iyi bir araştırmacı, doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için tarafsız ve yönlendirme yapmayan sorular sormalıdır. Bu etkinlikteki gibi soruları analiz ederek siz de harika birer araştırmacı olabilirsiniz!

Umarım konu iyice anlaşılmıştır. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun!