Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün birlikte, bir anketin sonuçlarını nasıl yorumlayacağımızı ve verileri nasıl analiz edeceğimizi öğreneceğiz. Önümüzdeki sorular, bize bu konuda yol gösterecek. Görseldeki soruları adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Haydi başlayalım!
a) Bu anket formundan elde ettiğiniz verileri sıklık tablosunda gösteriniz.
Arkadaşlar, bu soruyu çözebilmemiz için öncelikle anketin yapılmış ve sonuçlarının elimizde olması gerekiyor. Görselde anketin sonuçları yani veriler verilmemiş. Ama hiç sorun değil! Biz de kendi örnek verilerimizi oluşturup bu verilerle bir sıklık tablosu nasıl yapılır, onu öğrenelim. Sıklık tablosu, bir verinin ne kadar tekrar ettiğini gösteren çok kullanışlı bir tablodur.
Adım 1: Farz edelim ki anketimiz 5 sorudan oluşuyordu ve sınıfımızdaki 20 kişiye bu anketi uyguladık. Aldığımız cevapların da aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım.
Adım 2: Şimdi bu varsayımsal (hayali) verilerimizi bir sıklık tablosuna yerleştirelim. İşte bu hayali verilerle oluşturduğumuz sıklık tablomuz:
Anket Sonuçları Sıklık Tablosu (Örnek)
- 1. Soru: 12 kişi “Katılıyorum”, 3 kişi “Katılmıyorum”, 5 kişi “Kararsızım” dedi.
- 2. Soru: 8 kişi “Katılıyorum”, 7 kişi “Katılmıyorum”, 5 kişi “Kararsızım” dedi.
- 3. Soru: 15 kişi “Katılıyorum”, 2 kişi “Katılmıyorum”, 3 kişi “Kararsızım” dedi.
- 4. Soru: 5 kişi “Katılıyorum”, 11 kişi “Katılmıyorum”, 4 kişi “Kararsızım” dedi.
- 5. Soru: 10 kişi “Katılıyorum”, 4 kişi “Katılmıyorum”, 6 kişi “Kararsızım” dedi.
Gördüğünüz gibi, sıklık tablosu sayesinde hangi soruya nasıl cevaplar verildiğini bir bakışta anlayabiliyoruz.
b) Bu anket formunda “katılıyorum” yanıtı en çok hangi soruda işaretlendi?
Bu soruyu cevaplamak için az önce oluşturduğumuz örnek sıklık tablomuza bakmamız yeterli. “Katılıyorum” diyenlerin sayısının en fazla olduğu soruyu bulmalıyız.
Adım 1: Tablomuzdaki “Katılıyorum” diyenlerin sayılarına bakalım:
- 1. Soru: 12
- 2. Soru: 8
- 3. Soru: 15
- 4. Soru: 5
- 5. Soru: 10
Adım 2: Bu sayılar (12, 8, 15, 5, 10) arasındaki en büyük sayı 15‘tir. 15 sayısı ise 3. soruya aittir.
Sonuç:
Örnek tablomuza göre, “katılıyorum” yanıtı en çok 3. soruda işaretlenmiştir.
c) Bu anket formunda “katılmıyorum” yanıtı en çok hangi soruda işaretlendi?
Harika gidiyoruz! Şimdi de aynı şekilde “katılmıyorum” yanıtının en çok verildiği soruyu bulalım. Yine tablomuzdan yardım alacağız.
Adım 1: Tablomuzdaki “Katılmıyorum” diyenlerin sayılarına bakalım:
- 1. Soru: 3
- 2. Soru: 7
- 3. Soru: 2
- 4. Soru: 11
- 5. Soru: 4
Adım 2: Bu sayılar (3, 7, 2, 11, 4) arasındaki en büyük sayı 11‘dir. Bu sayı da 4. soruya aittir.
Sonuç:
Örnek tablomuza göre, “katılmıyorum” yanıtı en çok 4. soruda işaretlenmiştir.
ç) Bu anket formunda “kararsızım” yanıtı en çok hangi soruda işaretlendi?
Sıra geldi “kararsızım” diyenlere. Mantığımız yine aynı. Tablodaki “Kararsızım” sütunundaki en büyük sayıyı bulacağız.
Adım 1: Tablomuzdaki “Kararsızım” diyenlerin sayılarına bakalım:
- 1. Soru: 5
- 2. Soru: 5
- 3. Soru: 3
- 4. Soru: 4
- 5. Soru: 6
Adım 2: Bu sayılar (5, 5, 3, 4, 6) arasındaki en büyük sayı 6‘dır. Bu sayı 5. soruya aittir.
Sonuç:
Örnek tablomuza göre, “kararsızım” yanıtı en çok 5. soruda işaretlenmiştir.
d) Bir haberin doğru ve güvenilir olduğunu incelerken bu anketin sonuçlarını göz önünde bulundurarak nasıl bir yaklaşım sergilersiniz? Fikirlerinizi yazınız.
Bu soru matematiksel bir işlem değil, bir yorum sorusu sevgili öğrenciler. Bizden bir haberin doğruluğunu araştırırken bu anket sonuçlarını nasıl kullanabileceğimizi düşünmemizi istiyor. Bu, eleştirel düşünme becerimizi geliştirmek için harika bir soru!
Bir haberi incelerken şöyle bir yol izleyebiliriz:
- İnsanların Genel Görüşünü Anlamak: Anket sonuçları, insanların bir konu hakkında genel olarak ne düşündüğünü bize gösterebilir. Mesela, bizim örnek tablomuzda 4. soruya çok fazla kişi “katılmıyorum” demişti. Eğer bu soru “İnternette gördüğünüz her haber doğrudur” gibi bir soruysa, bu sonuç bize insanların internet haberlerine şüpheyle yaklaştığını gösterir. Bu da benim o haberi daha dikkatli incelemem için bir işaret olur.
- Tek Başına Yeterli Değil: Unutmayın, anket sonuçları bir şeyin doğru ya da yanlış olduğunu kanıtlamaz. Sadece insanların fikrini gösterir. Bir haberin doğruluğunu anlamak için mutlaka farklı ve güvenilir kaynaklardan (bilinen haber siteleri, resmi kurumların web siteleri vb.) araştırma yapmalıyız.
- Tarafsız Olmak: Çoğunluk bir şeye “katılıyorum” diyor diye o şey doğru olmak zorunda değildir. Kendi aklımızı ve mantığımızı kullanarak, kanıtlara dayalı bir sonuca varmalıyız.
e) Gerçek hayatta karşılaştığınız yanıltıcı bir haber örneği yazınız. Bu yanıltıcı haberden olumsuz etkilenen kişi ya da kurumları belirleyebilir misiniz?
Bu da yine hayatın içinden, çok önemli bir soru. Yanıltıcı haberlere “yalan haber” veya “asılsız haber” de diyoruz. Eminim hepiniz karşılaşmışsınızdır. İşte sıkça rastlanan bir örnek:
“Okullar yarın yoğun kar yağışı nedeniyle tatil edildi!” şeklinde bir sosyal medya paylaşımı veya WhatsApp mesajı gördüğümüzü düşünelim. Bu haber, valilik veya millî eğitim müdürlüğü gibi resmi bir kaynaktan gelmiyorsa genellikle yanıltıcıdır.
Peki, bu yanıltıcı haberden kimler olumsuz etkilenir?
- Öğrenciler ve Veliler: Habere inanıp okula gitmeyebilirler ve o günkü derslerini, hatta sınavlarını kaçırabilirler. Sabah erkenden hazırlanıp haberin yalan olduğunu öğrenince büyük bir hayal kırıklığı ve zaman kaybı yaşarlar.
- Öğretmenler ve Okul Yönetimi: Okula gelmeyen öğrenciler yüzünden ders düzeni bozulur. Okul yönetimi, velilerden gelen “Tatil mi değil mi?” telefonlarına cevap vermekten yorulur.
- Resmi Kurumlar (Valilik gibi): Bu kurumların adı kullanılarak yalan haber yapıldığı için insanların onlara olan güveni sarsılabilir. Sürekli bu tür asılsız haberleri yalanlamak zorunda kalırlar.
Umarım tüm soruların çözümleri ve açıklamaları anlaşılır olmuştur. Unutmayın, verileri okumak ve yorumlamak en az matematik problemlerini çözmek kadar önemlidir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!