6. Sınıf Matematik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 64

Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Haydi hep birlikte bu soruları adım adım inceleyip çözelim. Bu etkinlik, bir araştırma yaparken ne tür bilgiler topladığımızı anlamamıza yardımcı olacak. Unutmayın, bazı bilgiler sayılarla ifade edilirken (bunlara nicel veri diyoruz), bazıları ise özelliklerle, türlerle ifade edilir (bunlara da kategorik veri diyoruz). Tıpkı kitaptaki “Bilgi Kutusu”nda anlatıldığı gibi.

Şimdi sorularımıza geçelim!

a) 2022 ve 2023 yıllarında Türkiye’de yaşlı bireylere sunulan hizmetlerin türlerini araştırmanız istenseydi buna yönelik araştırma sorunuz ne olurdu?

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu soruda bizden istenen şey hizmetlerin türleri. Yani, “hangi hizmetler var?” diye soruyoruz. Cevabımız bir sayı olmayacak, bir liste, bir kategori olacak. Bu yüzden sorumuzu buna göre oluşturmalıyız.

Adım 1: Sorunun bizden ne istediğini anlıyoruz. Bizden istenen, hizmetlerin “sayısı” değil, “çeşitleri” veya “türleri”.
Adım 2: Bu isteğe uygun bir araştırma sorusu yazıyoruz.

Örnek bir araştırma sorusu şöyle olabilir:

“2022 ve 2023 yıllarında Türkiye’de yaşlı bireylere sunulan sosyal ve sağlık hizmetlerinin türleri nelerdir?”

Bu soruya verilebilecek cevaplar “evde sağlık hizmeti”, “huzurevi hizmeti”, “sosyal etkinlikler”, “gündüz bakım evleri” gibi kategoriler olurdu, değil mi? Gördüğünüz gibi cevaplar sayı değil.

b) 2022 ve 2023 yıllarında Türkiye’de yaşlı bireylere sunulan hizmetlerden faydalanan kişi sayısını araştırmanız istenseydi buna yönelik araştırma sorunuz ne olurdu?

Çözüm:

Şimdi ise dikkat etmemiz gereken anahtar kelime “kişi sayısı”. Bu defa bizden bir miktar, bir sayı bulmamız isteniyor. Yani toplayacağımız veriler sayısal, yani nicel olacak.

Adım 1: Sorunun bizden “sayı” istediğini anlıyoruz.
Adım 2: Bu isteğe uygun bir araştırma sorusu oluşturuyoruz.

Örnek bir araştırma sorusu şöyle olabilir:

“2022 ve 2023 yıllarında Türkiye’de yaşlı bireylere sunulan hizmetlerden faydalanan toplam kişi sayısı kaçtır?”

Bu sorunun cevabı ise “500.000 kişi”, “1 milyon kişi” gibi net bir sayı olurdu.

c) Yukarıda oluşturduğunuz iki soruyu inceleyiniz. Sorulardan hangisinin kategorik veriye yönelik olduğunu belirleyiniz. Kategorik veriye yönelik araştırma sorusunun sınırlılıklarını arkadaşlarınızla tartışınız.

Çözüm:

Haydi bakalım, şimdi dedektiflik zamanı! Hangi sorumuz kategorik, hangisi niceldi?

Adım 1: Kategorik verinin ne olduğunu hatırlayalım. Kategorik veri, sayısal olmayan, özellikleri veya grupları belirten veridir (renk, tür, cinsiyet gibi).
Adım 2: a) şıkkındaki sorumuzun cevapları “evde bakım”, “sosyal aktivite” gibi kategorilerdi. b) şıkkındaki sorumuzun cevabı ise bir sayıydı. Bu durumda kategorik veriye yönelik olan sorumuz a) şıkkında oluşturduğumuz sorudur.
Adım 3: Şimdi bu sorunun sınırlılıklarını düşünelim. Yani bu soru bize neyi söylemez?

• Bu soru, bize hizmet türlerinin bir listesini verir ama hangi hizmetten kaç kişinin yararlandığını söylemez.
• Hizmetlerin ne kadar popüler olduğu hakkında bir fikir vermez. Belki listede 10 tane hizmet türü var ama yaşlıların %90’ı sadece bir tanesini kullanıyor. Bunu bilemeyiz.
• Hizmetlerin kalitesi veya yaşlıların memnuniyeti hakkında bilgi vermez.

Yani kısacası, sadece “ne var?” sorusuna cevap verir, “ne kadar?” veya “ne kalitede?” sorularına cevap vermez. İşte bu onun sınırlılığıdır.

ç) Kategorik veriler ile diğer araştırma sorusundan elde edilecek verilerden hangisinin daha detaylı incelenebileceği hakkındaki fikirlerinizi yazıp, arkadaşlarınızla paylaşarak tartışınız.

Çözüm:

Bu harika bir tartışma sorusu! “Daha detaylı inceleme” demek, genellikle üzerinde daha fazla matematiksel işlem yapabilmek, karşılaştırmalar yapabilmek demektir.

Adım 1: İki sorudan elde edeceğimiz verileri karşılaştıralım.

• a) sorusundan (Kategorik): Bir liste elde ederiz. (Örnek: Sağlık, Bakım, Sosyal Etkinlik)
• b) sorusundan (Nicel): Sayılar elde ederiz. (Örnek: 2022’de 750.000 kişi, 2023’te 800.000 kişi)

Adım 2: Hangi veri türüyle daha çok işlem yapabiliriz? Elbette sayılarla!

Bu nedenle, b) şıkkındaki sorudan elde edilecek nicel (sayısal) veriler daha detaylı incelenebilir. Çünkü bu sayılarla:

• İki yıl arasındaki artış veya azalış miktarını hesaplayabiliriz.
• Farklı hizmet türlerinden yararlanan kişi sayılarını bularak grafikle gösterebilir ve karşılaştırabiliriz.
• Ortalamalar alabilir, toplamlar bulabiliriz.

Kategorik veriler de önemlidir, çünkü bize “neyin” var olduğunu gösterirler. Ama nicel veriler, bize o şeyin “ne kadar” olduğunu gösterdiği için genellikle daha derinlemesine istatistiksel analizlere ve karşılaştırmalara olanak tanır.

Umarım her şey çok net anlaşılmıştır. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin. Harikasınız çocuklar!