Merhaba canım öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte Türkçe dersinde çok keyifli bir etkinlik yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
6. ETKİNLİK
Yukarıdaki cümlelerden hangisinin nesne aldığını belirleyiniz. Aşağıdaki cümlelerden hangileri nesne almıştır? Cümlelerin nesnelerini yanlarına yazınız.
Bu etkinlikte bizden istenen, verilen cümlelerde nesne olup olmadığını bulmamız ve eğer varsa nesnenin ne olduğunu yazmamız. Nesne, cümlenin yüklemi tarafından belirtilen işten etkilenen öğedir. Yani, “neyi?” veya “kimi?” sorularına cevap veren kelime veya kelime grubudur.
- Malını yemesini bilmeyen zengin, her gün züğürttür. :
Bu cümlede bir nesne yok.
- Akılsız başın cezasını ayak çeker. :
Bu cümlede nesne “cezasını” kelimesidir. “Neyi çeker?” sorusuna cevap veriyor.
- Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. :
Bu cümlede nesne “doğru söyleyeni”dir. “Kimi kovarlar?” sorusuna cevap veriyor.
- Evdeki hesap karşıya uymaz. :
Bu cümlede nesne yok.
- Burası yemek kokuyor. :
Bu cümlede nesne yok.
- İlkbaharda bitkiler yeşerir. :
Bu cümlede nesne yok.
- Yalnızlığıma doğru yürüyorum. :
Bu cümlede nesne yok.
- Size verdiğim etkinliği yapmalısınız. :
Bu cümlede nesne “etkinliği”dir. “Neyi yapmalısınız?” sorusuna cevap veriyor.
- Bu akşam şehre dönüyormuş. :
Bu cümlede nesne yok.
Cümledeki nesnelerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini aşağıya yazınız.
Bu kısımda ise, az önce bulduğumuz nesnelerin cümledeki anlamı nasıl değiştirdiğini düşüneceğiz. Nesneler, cümlenin bildirdiği eylemin kimden veya neyden etkilendiğini göstererek cümlenin anlamını daha net hale getirir.
7. ETKİNLİK
- a) Geziye gitti.
- b) Geziye gidildi.
Yukarıdaki cümlelerde bulunan fiillerin altlarını çiziniz. Fiiller arasındaki farkı söyleyiniz. Hangi cümlede işi yapan bellidir? Söyleyiniz.
Bu etkinlikte de iki cümleye bakacağız. İlk olarak her iki cümledeki fiilleri bulup altlarını çizeceğiz. Fiiller, iş, oluş veya hareket bildiren kelimelerdir. Sonra bu fiiller arasındaki farkı konuşacağız. En önemlisi de hangi cümlede bu işi kimin yaptığının belli olup olmadığını bulacağız.
Fiiller:
- a) Geziye gitti.
- b) Geziye gidildi.
Fiiller arasındaki fark:
İlk cümlede “gitti” fiili kullanılmış ve işi yapan kişi bellidir. İkinci cümlede ise “gidildi” fiili kullanılmış ve işi yapan kişi belli değildir. Bu tür fiillere edilgen çatılı fiiller diyoruz.
İşi yapanın belli olduğu cümle:
a) Geziye gitti.
Aşağıdaki fiilleri cümle içinde kullanınız.
Şimdi de verilen fiilleri kullanarak kendi cümlelerimizi kuracağız. Bu, kelime hazinemizi geliştirmemize ve fiilleri doğru kullanmamıza yardımcı olacak.
- yaz-:
Öğretmenimiz bize yeni bir hikaye yaz dedi.
- sev-:
Her çocuk ailesini çok sever.
- oku-:
Kitap okumak ruhu dinlendirir, oku!
- bil-:
Bu sorunun cevabını bilen var mı?
- bak-:
Gökyüzüne bak, ne kadar güzel!
- başla-:
Yeni bir projeye hemen başlamalıyız.
96