Merhaba sevgili öğrencim, 8. Sınıf Türkçe dersine hoş geldin! Gönderdiğin görseldeki etkinlikleri bir öğretmen gözüyle senin için analiz ettim. Bu etkinlikleri doğru bir şekilde yapabilmemiz için öncelikle bu soruların ait olduğu metni okumamız gerekiyor. Metin elimizde olmadığı için sana doğrudan cevapları veremem ama bu tür soruları nasıl çözmen gerektiğini en ince ayrıntısına kadar anlatabilirim. Böylece metni okuduğunda cevapları kolayca bulabilirsin. Haydi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Okuduğunuz metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Çözüm:
Bu etkinlik senin kelime dağarcığını, yani bildiğin kelime sayısını artırmak için harika bir alıştırma. Metni okurken takıldığın, “acaba bu ne demek?” dediğin kelimeleri bulup onları öğrenmeni sağlar. İşte bu etkinliği yaparken izlemen gereken adımlar:
Adım 1: Metni dikkatlice oku. Okurken anlamını bilmediğin veya ilk defa gördüğün kelimelerin altını bir kalemle çiz.
Adım 2: Altını çizdiğin kelimelerden üç tanesini seç ve etkinlikteki “Kelime/Kelime Grubu” yazan yerlere yaz.
Adım 3: Şimdi bir dedektif gibi o kelimenin anlamına dair ipuçları ara! Kelimenin geçtiği cümlenin tamamını, bir önceki ve bir sonraki cümleyi oku. Cümlenin genel gidişatından kelimenin ne anlama gelebileceğini düşün ve bunu “Tahminî Anlamı” kısmına yaz. Unutma, bu sadece bir tahmin, yanlış olabilir ve bu çok normal!
Adım 4: Tahminini yaptıktan sonra bir sözlüğe (ister basılı bir sözlük, istersen de internetten TDK Güncel Türkçe Sözlük’e) bakarak kelimenin gerçek anlamını bul. Tahminin doğruya ne kadar yakınmış, bir bak!
Adım 5: Son olarak, kelimenin doğru anlamını öğrendikten sonra o kelimeyi kullanarak kendi cümleni kur. Bu, kelimenin aklında kalıcı olmasını sağlar.
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
Çözüm:
Bu bölümde okuduğun metni ne kadar anladığını ölçecek sorular var. Cevapların hepsi metnin içinde gizli! Sadece doğru yere bakman gerekiyor.
- 1. Selim, ilk gelişinde avukatın iş yerini neden sevmemiştir?
Bu sorunun cevabını bulmak için metnin başlarına, Selim’in avukatın yanına ilk kez gittiği bölüme odaklanmalısın. Orada iş yerinin durumu (örneğin; dağınık mı, kasvetli mi, küçük mü vb.) hakkında ipuçları olacaktır. Selim’in hislerini anlatan cümleyi bul ve cevabını yaz.
- 2. Selim, tarlayı almadan önce tarla ne hâldeydi?
Metinde Selim’in tarlayı satın almadan önceki hâlini anlatan bölümü bul. Muhtemelen “bakımsız“, “taşlık“, “çorak“, “verimsiz” gibi kelimelerle tarlanın kötü durumu anlatılmıştır. O bölümü dikkatlice oku.
- 3. Karısıyla birlikte çalışan Selim, tarlada ne gibi değişiklikler yapmıştır?
Bu sorunun cevabı için Selim ve karısının tarlada çalışmaya başladığı kısımları dikkatlice okumalısın. Metinde yaptıkları işler sırasıyla anlatılıyor olabilir. Örneğin, taşları temizlemek, toprağı sürmek, fidan dikmek, sulama kanalı açmak gibi eylemleri anlatan cümleleri bulmalısın.
- 4. Avukat, Selim’in tarlasını ney benzetmiştir? Neden?
Metnin ilerleyen bölümlerinde avukatın, Selim’in emek vererek güzelleştirdiği tarlayı gördüğündeki düşüncelerini ara. Yazar burada bir benzetme sanatı kullanmış olabilir. “…gibiydi“, “sanki bir cennet köşesiydi“, “tıpkı bir tabloyu andırıyordu” gibi ifadeler sana yardımcı olacaktır. Neden böyle bir benzetme yaptığının cevabı da genellikle aynı cümlenin devamında veya bir sonraki cümlede açıklanır.
- 5. Avukat niçin Selim’i anmaktadır?
Bu soru genellikle metnin ana fikriyle, yani bize vermek istediği dersle ilgilidir. Avukat, Selim’in hikayesinden ne gibi bir ders çıkarmıştır? Selim’in başarısından ne kadar etkilenmiştir? Metnin son paragraflarına odaklan. Belki de avukat, Selim’in azmini, çalışkanlığını ve emeğin gücünü vurgulamak için onu ve hikayesini anmaktadır.
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Çözüm:
Konu ve ana fikir, bir metnin en temel iki unsurudur ve sık sık karıştırılır. Gel aralarındaki farkı netleştirelim.
Metnin Konusu
Konuyu bulmak için kendine şu soruyu sormalısın: “Bu metinde yazar neyden bahsediyor?” veya “Bu metinde ne anlatılıyor?”
Cevabın kısa ve genel olmalı. Bir veya birkaç kelimeyle ifade edilebilir. Okuduğumuz metnin konusuna örnek olarak şunlar olabilir: “Emeğin bir tarlayı dönüştürmesi” ya da “Selim adındaki bir çiftçinin başarı hikâyesi”.
Metnin Ana Fikri
Ana fikri (ana düşünceyi) bulmak için ise şu soruyu sormalısın: “Yazar bu metni neden yazmış? Okuyucu olarak benim bu metinden hangi dersi çıkarmamı istiyor?”
Ana fikir, yazarın bize vermek istediği asıl mesajdır ve genellikle bir cümle şeklindedir. Örnek olarak şu ana fikirler düşünülebilir: “Emek, sabır ve azimle en verimsiz topraklar bile bir cennete dönüştürülebilir.” veya “Gerçek zenginlik, para ile değil, emekle yaratılan değerdedir.”
Umarım bu açıklamalar işine yaramıştır. Metni okuduktan sonra bu adımları takip ederek tüm soruları kolayca cevaplayabileceğine inanıyorum. Başarılar dilerim!