Sevgili öğrencim, seninle bu Türkçe çalışma sayfasındaki soruları adım adım inceleyelim ve çözelim. Bu sorular, okuduğunu anlama ve dil bilgisi kurallarını kavramana yardımcı olacak çok güzel alıştırmalar. Hazırsan başlayalım!
B Bölümü: Düşünceyi Geliştirme Yolları Eşleştirme
Burada verilen cümlelerin hangi düşünceyi geliştirme yoluna (Tanımlama, Örnekleme, Karşılaştırma vb.) ait olduğunu bulacağız.
1. Soru: İsmin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat denir.
Çözüm:
Bu cümlede “sıfat nedir?” sorusunun cevabı verilmiştir. Bir kavramın ne olduğunun açıklanmasına Tanımlama denir. Cümlenin sonundaki “…denir” ifadesi bize bunun bir tanım olduğunu gösterir.
Cevap: (d) Tanımlama
2. Soru: Türkçemize sahip çıkan birçok şairimiz var: Yunus Emre, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin vb.
Çözüm:
Burada yazar bir düşünceyi ortaya atmış ve bu düşünceyi desteklemek için şairlerin isimlerini saymıştır. Yani örnekler vermiştir. Buna Örnekleme denir.
Cevap: (c) Örnekleme
3. Soru: Ömer Seyfettin olay hikâyesi, Sait Faik Abasıyanık ise durum hikâyesi yazmıştır.
Çözüm:
Bu cümlede iki farklı yazarın (Ömer Seyfettin ve Sait Faik) hikâye tarzları kıyaslanmıştır. “İse” bağlacı burada iki durumu kıyaslamak için kullanılmıştır. Buna Karşılaştırma denir.
Cevap: (b) Karşılaştırma
4. Soru: Kitapların önemini birçok yazarımız güzel sözleriyle dile getirmiştir. Bunlardan biri de Cemil Meriç’in “Kitap, zekâyı kibarlaştırır.” cümlesidir ki kitap okumanın önemini çok güzel ifade eder.
Çözüm:
Yazar, düşüncesini inandırıcı kılmak için ünlü bir kişinin (Cemil Meriç) sözünü tırnak içinde aktarmıştır. Bir düşünceyi kanıtlamak için başkasının sözüne yer vermeye Tanık Gösterme denir.
Cevap: (ç) Tanık Gösterme
5. Soru: 2021 yılı verilerine göre Türkiye’nin okuma oranının 180 ülke arasında 140. sırada olduğu açıklandı.
Çözüm:
Cümlede istatistiksel bilgiler, sayılar ve sıralamalar (2021, 180, 140 gibi) kullanılmıştır. Düşünceyi kanıtlamak için sayılara başvurmaya Sayısal Verilerden Yararlanma denir.
Cevap: (a) Sayısal verilerden yararlanma
C Bölümü: Geçiş ve Bağlantı İfadeleri
Bu bölümde cümlelerin anlam bütünlüğünü sağlayacak doğru geçiş kelimelerini boşluklara yerleştireceğiz.
1. Soru: Dün akşam misafirliğe gitti …………………… bizi sinemaya götürecekti.
Çözüm:
Cümlenin ilk kısmı gerçekleşen bir eylemi, ikinci kısmı ise beklenen ama gerçekleşmeyen ters bir durumu anlatıyor. Beklentinin aksine bir durum olduğu için “halbuki, oysa” anlamı veren bir kelime gelmeli.
Cevap: oysaki
2. Soru: Yirmi beş yıllık mesleğim sona erdi …………………… emekli oldum.
Çözüm:
Burada ilk cümledeki durumun sonucu veya farklı bir ifadeyle söylenişi mevcuttur. Mesleğin sona ermesi ile emekli olmak aynı kapıya çıkar.
Cevap: başka bir deyişle
3. Soru: Ankara’dan dönmeden önce …………………… kitapçılara uğrayacağım.
Çözüm:
Yapılacak işlerin sonuncusu belirtiliyor gibi bir anlam var. Dönmeden önceki son adım.
Cevap: son olarak
4. Soru: Konuşmama …………………… kendimi tanıtmakla başlayacağım.
Çözüm:
Bir işe başlama aşamasından bahsediliyor. İlk yapılacak işi belirtiyor.
Cevap: ilk olarak
5. Soru: Çiçekleri severim …………………… kır çiçeklerini.
Çözüm:
Genel bir sevgiden (çiçekler) daha özel ve baskın bir sevgiye (kır çiçekleri) geçiş yapılmış. Vurgulama yapılıyor.
Cevap: özellikle
Ç Bölümü: Çoktan Seçmeli Sorular
1. Soru:
Gözyaşları gibi ulu dağlardan
Enginden engine çağlayan sular
Derin derin derelerden dönerek
Arayıp aslını ağlayan sular.
Altı çizili dize başvurulan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Abartma
B) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Konuşturma
Çözüm:
Şiirin altı çizili dizesinde “ağlayan sular” ifadesi geçmektedir. Ağlamak insana özgü bir davranıştır. İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara (burada suya) verilmesine Kişileştirme (Teşhis) denir.
Doğru Cevap: C) Kişileştirme
2. Soru:
Kayalar arasındaki dik ve dar bir patikadan inince Kızılkeçili deresiyle karşılaştık. İki sırtın birleştiği dar boğazda kayadan kayaya atlayarak köpüren sular, kulakları dolduran büyük bir gürültü çıkarıyordu. Suyun kenarındaki dar yolda, çok kere taştan taşa atlayarak yürümeye başladık. Kâh derenin kıyısına iniyor, kâh tekrar sırta tırmanarak beyaz köpüklü çağlayanlara yüksekten bakıyorduk.
Bu parçada kullanılan anlatım biçimleri hangileridir?
A) Açıklama-Tartışma
B) Betimleme-Öyküleme
C) Tartışma-Betimleme
D) Öyküleme-Açıklama
Çözüm:
Parçayı analiz edelim:
1. Betimleme: Yazar ortamı öyle detaylı anlatıyor ki gözümüzde canlanıyor. “Dik ve dar patika”, “köpüren sular”, “beyaz köpüklü çağlayanlar” gibi ifadelerle bir manzara resmi çiziyor.
2. Öyküleme: Yazar sadece manzarayı anlatmıyor, bir olay akışı da var. “Karşılaştık”, “yürümeye başladık”, “iniyor”, “tırmanarak bakıyorduk” gibi eylemlerle bir hareket ve zaman akışı anlatılıyor.
Bu yüzden bu parçada hem bir olay anlatıldığı (Öyküleme) hem de yerler tasvir edildiği (Betimleme) için cevap ikisinin bir arada olduğu şıktır.
Doğru Cevap: B) Betimleme-Öyküleme