HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Soru: Yaşadığınız yerden uzun süre ayrı kalsaydınız neler hissederdiniz? Düşüncelerinizi anlatınız.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu soru derse başlamadan önce senin empati (duygudaşlık) kurmanı sağlamak için sorulmuş bir sorudur. Bu sorunun tek bir doğru cevabı yoktur, ancak seninle birlikte hissedilebilecek duyguları adım adım sıralayalım:
- Özlem (Hasret): İnsan alıştığı ortamdan, ailesinden ve arkadaşlarından uzaklaştığında en baskın hissettiği duygu özlemdir. Buna dilimizde “sıla hasreti” de denir.
- Yalnızlık: Tanıdık olmayan bir yerde, tanıdık olmayan insanlar arasında insan kendini yalnız hissedebilir.
- Hüzün: Geçmişteki güzel anıları hatırlayıp onlardan uzak kalmak insana hüzün verir.
- Kavuşma İsteği: Sürekli olarak geri dönme ve sevdiklerine kavuşma hayali kurulur.
Örnek Cevap Cümlesi: “Eğer yaşadığım yerden uzun süre ayrı kalsaydım, ailemi, arkadaşlarımı, hatta her gün yürüdüğüm sokakları bile çok özlerdim. Kendimi biraz yalnız ve eksik hissederdim. Sürekli döneceğim günü hayal ederdim.”
YÖNERGE VE TAHMİN ÇALIŞMASI
Soru/Yönerge: Metnin başlığından ve görsellerinden hareketle konusunu tahmin ediniz.
Çözüm ve Analiz:
Bu bölümde bizden bir dedektif gibi ipuçlarını kullanarak metnin ne hakkında olduğunu bulmamız isteniyor. Gel seninle görseli ve başlığı adım adım inceleyelim.
Adım 1: Başlığı İnceleyelim
Metnin başlığı “Forsa”. Peki, “Forsa” ne demek biliyor musun? Forsa; eskiden gemilerde kürek çeken esir veya mahkûm erkeklere verilen isimdir. Bu kelime bize hikayenin denizcilikle ve esaretle (tutsaklıkla) ilgili olduğunu fısıldıyor.
Adım 2: Görseli İnceleyelim
Resme dikkatlice bakalım:
- Resimde yaşlı, beyaz sakallı bir adam görüyoruz.
- Adamın kıyafetleri yırtık pırtık ve eski.
- En önemli ipucu: Adamın ayak bileklerinde zincirler var. Bu onun bir esir olduğunu kanıtlıyor.
- Adam bir tepeden denize, uzaklardaki gemilere bakıyor. Duruşunda bir “bekleyiş” ve “umut” var.
- Arka planda deniz ve yelkenli gemiler var.
Sonuç (Tahminimiz):
Başlık ve görseli birleştirdiğimizde şu tahmini yapabiliriz:
Bu metnin konusu; uzun yıllar boyunca esir düşmüş (tutsak olmuş) yaşlı bir Türk denizcisinin vatanına duyduğu büyük özlem, kurtulma ümidi ve denizden gelecek bir gemiyi beklemesi olabilir.
METİN İNCELEMESİ (Giriş Bölümü)
Açıklama:
Sayfanın alt kısmındaki metin, ünlü yazarımız Ömer Seyfettin‘in “Forsa” adlı hikayesinin giriş bölümüdür. Burada yazar “betimleme” (tasvir etme) sanatını kullanmıştır.
- Önce harika bir doğa manzarası anlatmış (badem ağaçları, martılar, çiçekler).
- Sonra bu güzelliğin içinde tezat (zıtlık) oluşturacak şekilde yaşlı, esir adamı (Kara Memiş’i) tanıtmış.
- Metnin son cümlesi tahminimizi doğruluyor: “…zavallı, eski bir Türk forsasıydı. Esir olalı kırk seneden fazla olmuştu.”
Sevgili öğrencim, metni okurken noktalama işaretlerine (virgüllerde kısa duraklama, noktalarda tam duraklama) dikkat ederek ve vurgulu bir şekilde okumayı unutma.