4. ETKİNLİK
Soru Metni: Yanlışlığı ya da doğruluğu kişiye göre değişmeyen, kanıtlanabilen cümlelere “nesnel yargı bildiren”; yanlışlığı ya da doğruluğu kişiye göre değişen, yorumlanabilen cümlelere “öznel yargı bildiren” cümleler denir. Yukarıdaki açıklamadan yararlanarak yazarın metinde kullandığı öznel ve nesnel yargı bildiren cümleleri tespit ediniz. Aşağıya bu cümlelerden örnekler yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden okuduğumuz metindeki cümleleri “Öznel” ve “Nesnel” olarak ayırmamız isteniyor. Senin elindeki metni şu an göremediğim için, sana bu kutuları nasıl dolduracağını ve mantığını örneklerle anlatacağım. Sen de okuduğun parçadan buna uygun cümleleri seçip yazabilirsin.
- Adım 1: Nesnel Yargı Nedir?
Nesnel yargı, herkes için aynı olan, kanıtlanabilir, bilimsel veya kesin bilgileri içerir. İçinde “bence, bana göre, çok güzel, harika” gibi duygu bildiren kelimeler olmaz.
Örnek: “Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.” (Bu kanıtlanabilir, kişiye göre değişmez.) - Adım 2: Öznel Yargı Nedir?
Öznel yargı, kişiden kişiye değişen, yazarın kendi duygularını ve düşüncelerini kattığı cümlelerdir. Kanıtlanamazlar çünkü bir başkası farklı düşünebilir.
Örnek: “Ankara gezilmesi en zevkli şehirdir.” (Başkası için zevkli olmayabilir, bu kişisel bir görüştür.) - Adım 3: Kutuları Nasıl Doldurmalısın?
Okuduğun metne dön ve şu soruları sorarak cümleleri seç:
Öznel Yargı Bildiren Cümleler Kutusu İçin Örnek Kalıplar:
– “Yazarın ‘çok güzel, büyüleyici, sıkıcı, muhteşem’ gibi sıfatlar kullandığı cümleleri buraya yaz.”
– Örnek (Senin metninden olabilir): “O gün hava insana huzur veren eşsiz bir güzelliğe sahipti.”
Nesnel Yargı Bildiren Cümleler Kutusu İçin Örnek Kalıplar:
– “Yazarın tarih, sayı, yer ismi veya kesin bir olay bildirdiği cümleleri buraya yaz.”
– Örnek (Senin metninden olabilir): “Toplantı saat 14.00’te okulun konferans salonunda başladı.”
5. ETKİNLİK
Soru Metni: Aşağıda, okuduğunuz metinden bir paragraf verilmiştir. Yazar, bu paragrafta anlatım biçimlerinden biri olan açıklayıcı anlatımdan yararlanmıştır. Siz de okuduğunuz metinden açıklayıcı anlatım örneği bularak örneğinizi noktalı alana yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruda bizden “Açıklayıcı Anlatım” biçimini bulmamız isteniyor. Önce verilen örneği inceleyelim, sonra senin ne yapman gerektiğini adım adım belirleyelim.
- Adım 1: Açıklayıcı Anlatım Nedir?
Yazarın okuyucuya bilgi vermek, bir konuyu öğretmek veya bir kavramı tanımlamak amacıyla yazdığı yazılardır. Bu tür anlatımlarda genellikle nesnel bilgiler verilir ve “Bu nedir?” sorusunun cevabı bulunur. - Adım 2: Örnek Metnin Analizi
Sorudaki mavi kutuda verilen metinde yazar, “Sevmek” kelimesinin Türk Dil Kurumu’ndaki anlamlarını açıklamış. Bize bilgi veriyor, kelimenin kaç farklı anlamda kullanıldığını öğretiyor. İşte bu yüzden bu bir açıklayıcı anlatımdır. - Adım 3: Senin Yapman Gereken (Çözüm)
Senin, derste okuduğun asıl metne dönüp, yazarın sana bir şeyler öğrettiği, bir terimi tanımladığı veya bilgi verdiği başka bir paragrafı bulup aşağıdaki boşluğa yazman gerekiyor.
Boşluğa yazacağın metni seçerken şunlara dikkat et:
Metnin içinde;
- Bir tanım yapılıyor mu? (Örneğin: … denir.)
- Bilimsel veya tarihsel bir bilgi veriliyor mu?
- Yazarın amacı seni bilgilendirmek mi?
Eğer metni görebilseydim tam cümleyi yazardım ama şu an yapman gereken; metindeki “bilgi veren” diğer paragrafı bulup oraya yazmaktır.