Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki soruları senin için bir öğretmen gözüyle adım adım analiz edip çözeceğim. Takıldığın yerleri daha iyi anlaman için her adımı net bir şekilde açıklamaya çalışacağım. Haydi başlayalım!
Soru 1: Aşağıda bir kahve makinesine ait kullanma kılavuzunun aşamaları karışık bir şekilde verilmiştir. Doğru bir sıralama ile noktalı alana yazınız.
a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız.
b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız.
c) Fişi prize takınız.
ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız.
d) Açma-kapama düğmesine basınız.
e) Su haznesine su ekleyiniz.
f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz.
g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz.
Çözüm:
Bu tür sorularda, bir işi yaparken izlememiz gereken mantıksal sırayı düşünmeliyiz. Lezzetli bir kahve yapmak için hangi adımları sırasıyla atmamız gerekir? Tıpkı bir yemek tarifi veya bir oyuna başlama talimatı gibi düşünelim.
- Adım 1: Herhangi bir elektronik aleti çalıştırmadan önce ilk yapmamız gereken şey nedir? Elbette onu bir güç kaynağına bağlamak! Bu yüzden ilk adımımız c) Fişi prize takınız. olmalı.
- Adım 2: Makineye elektriği verdik. Şimdi kahveyi yapması için gerekli malzemeleri hazırlamalıyız. Kahvenin en temel malzemesi sudur. O halde ikinci adımımız e) Su haznesine su ekleyiniz. olmalı.
- Adım 3: Suyu koyduk, sıra geldi kahveye. Kahveyi nereye koyuyoruz? Pişirme haznesine. O zaman üçüncü adım f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz. olmalıdır.
- Adım 4: Kahveyi hazneye koyduk ama hazne hâlâ elimizde. Onu ait olduğu yere, yani makineye yerleştirmeliyiz. Dördüncü adımımız g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz. olur.
- Adım 5: Artık makine kahve yapmaya hazır. Malzemeler tamam, her şey yerli yerinde. Makineyi çalıştırmak için açma düğmesine basmalıyız. Beşinci adım d) Açma-kapama düğmesine basınız. olmalı.
- Adım 6: Makine açıldı. Şimdi ona nasıl bir kahve istediğimizi söylemeliyiz. Önce kaç kişilik kahve yapacağımızı seçeriz. Altıncı adım a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız. olmalı.
- Adım 7: Kişi sayısını seçtik. Peki fincanımız ne kadar büyük? Bunu da makineye bildirmeliyiz ki ona göre kahve versin. Yedinci adım b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız. olmalıdır.
- Adım 8: Tüm komutları verdik ve makine kahveyi pişirdi. Son olarak makinenin uyarısıyla birlikte kahvemizi afiyetle içmek için fincanlarımıza doldururuz. Son adımımız ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız. olur.
Sonuç olarak doğru sıralama:
1. c) Fişi prize takınız.
2. e) Su haznesine su ekleyiniz.
3. f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz.
4. g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz.
5. d) Açma-kapama düğmesine basınız.
6. a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız.
7. b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız.
8. ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız.
Soru 2: 1. Kapalı Çarşı’nın yıllardır oradaki esnafa bile yabancı gelen gizemli tarafları tablolaştırır. …………………………… çarşının yerlileri sanatçının tuvallerinde tanırlar mekânlarını, dükkânlarını.
Parçada boş bırakılan yere, geçiş ve bağlantı ifadelerinden hangisi getirilmelidir?
A) Başka bir deyişle
B) İlk olarak
C) Oysaki
D) Son olarak
Çözüm:
Bu soruda bizden iki cümle arasındaki anlam ilişkisini kuran en uygun ifadeyi bulmamız isteniyor. Bu tür ifadeler, cümleler arasında köprü kurarak anlatımı daha akıcı hale getirir. Haydi cümleleri inceleyelim.
- Adım 1: İlk cümlenin ne anlattığına bakalım. Cümle bize bir sanatçının, Kapalı Çarşı’nın esnafının bile bilmediği gizemli yönlerini resmettiğini söylüyor. Yani sanatçı, Kapalı Çarşı’yı resimlerine konu ediniyor.
- Adım 2: İkinci cümlenin ne anlattığına bakalım. Bu cümlede ise çarşının yerlilerinin (yani esnafın, orada yaşayanların) kendi mekânlarını, dükkânlarını bu sanatçının tuvallerinde (resimlerinde) tanıdıkları söyleniyor.
- Adım 3: Şimdi iki cümle arasındaki ilişkiyi düşünelim. Birinci cümle, sanatçının Kapalı Çarşı’yı resmettiğini söylüyor. İkinci cümle ise bu fikri biraz daha açarak, farklı kelimelerle yeniden ifade ediyor. Yani ikinci cümle, birinci cümlenin bir açıklaması veya farklı bir şekilde söylenişi gibidir.
- Adım 4: Şıkları değerlendirelim.
- A) Başka bir deyişle: Bu ifade, “yani, diğer bir ifadeyle” anlamına gelir ve bir önceki düşünceyi açıklamak, pekiştirmek veya farklı sözcüklerle yeniden söylemek için kullanılır. Bizim cümlelerimiz arasındaki ilişki tam da bu!
- B) İlk olarak / D) Son olarak: Bu ifadeler bir şeyleri sıralarken kullanılır. Parçada bir sıralama durumu yok.
- C) Oysaki: Bu ifade, beklenenin aksini belirten, zıtlık bildiren durumlarda kullanılır. (Örn: “Çok çalıştı, oysaki sınavdan düşük not aldı.”) Parçadaki iki cümle arasında bir zıtlık yok, tam tersine bir paralellik var.
Sonuç:
İkinci cümle, birinci cümlede anlatılanı açıkladığı ve farklı bir şekilde ifade ettiği için boşluğa gelmesi gereken en uygun ifade “Başka bir deyişle”dir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 3: 2. Yatağın altında yeşil, tahtadan bir sandık duruyordu. Onu açtı. Az daha sevincimden haykıracaktım. Annemin İstanbul’dan gönderdiği hediyelerin içinden çıkan kaşağı pırıl pırıl parlıyordu. Hemen kaptım. Tosun’un yanına koştum. Karnına sürtmek istedim. Rahat durmuyordu. Galiba acıtıyor, dedim.
Metinde aşağıdaki yapı unsurlarından hangisi yoktur?
A) Mekân
B) Olay örgüsü
C) Şahıs kadrosu
D) Zaman
Çözüm:
Bir hikâyenin temel yapı unsurları; olay, yer (mekân), zaman ve kişiler (şahıs kadrosu)‘dir. Bu soruyu çözmek için metinde bu unsurlardan hangilerinin olup hangisinin olmadığını bulmalıyız.
- Adım 1: Metinde Mekân (Yer) var mı? diye bakalım. Olay nerede geçiyor? “Yatağın altında…”, “Tosun’un yanına koştum.” gibi ifadeler bize olayın geçtiği bir yer olduğunu gösteriyor. Demek ki A) Mekân metinde var.
- Adım 2: Metinde Olay Örgüsü var mı? diye bakalım. Bir olay yaşanıyor mu? Evet. Anlatıcının bir sandık bulması, içinden çıkan kaşağıyı alıp Tosun’a sürmeye çalışması art arda sıralanan bir olaylar dizisidir. Demek ki B) Olay örgüsü de metinde var.
- Adım 3: Metinde Şahıs Kadrosu (Kişiler) var mı? diye bakalım. Olayı yaşayan kimler var? Olayı anlatan kişi (“ben” zamirinden anlıyoruz: haykıracaktım, kaptım, koştum…), hediye gönderen “annesi” ve bir de “Tosun” (muhtemelen bir hayvan) var. Demek ki C) Şahıs kadrosu da metinde mevcut.
- Adım 4: Metinde Zaman var mı? diye bakalım. Peki, bu olay ne zaman yaşanıyor? Sabah mı, akşam mı? Yazın mı, kışın mı? Hangi günde veya yılda olduğuna dair herhangi bir ipucu var mı? Metni tekrar okuduğumuzda olayın ne zaman geçtiğine dair hiçbir bilgi olmadığını görüyoruz.
Sonuç:
Metinde mekân, olay ve şahıslar belliyken, olayın geçtiği zamana dair bir ifade bulunmamaktadır. Bu yüzden metinde eksik olan yapı unsuru “Zaman”dır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinme, tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim!