Harika bir çalışma! Gel bakalım, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim. Unutma, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, neden o cevabın doğru olduğunu anlamaktır.
B Bölümü – Deyimleri Anlamlarıyla Eşleştirme
Bu bölümde bizden tanımları verilen deyimleri bulup harflerini parantezlerin içine yazmamız isteniyor. Haydi başlayalım!
(f) 1. Yapılmakta olan bir işte küçük de olsa katkısı bulunmak.
Adım 1: Bu tanımı okuduğumuzda, bir işe az da olsa bir yardımda bulunmak, bir fayda sağlamak anlamı çıkıyor.
Adım 2: Sağdaki deyimlere bakalım. f) Çorbada tuzu bulunmak deyimi, tam olarak bu anlama gelir. Nasıl ki çorbaya atılan bir tutam tuz küçük ama önemli bir katkıysa, bu deyim de yapılan bir işteki küçük ama değerli katkıları ifade eder.
(b) 2. Çok az olan eşyasını hemen yüklenip hemen göçebilen.
Adım 1: Bu tanım, evi barkı olmayan, tüm varlığı sırtında taşıyabileceği kadar az olan ve kolayca yer değiştirebilen insanlar için kullanılır.
Adım 2: Deyimlere baktığımızda b) Evi sırtında ifadesi bu durumu çok güzel anlatır. Tıpkı bir kaplumbağa gibi, evini yani tüm eşyasını sırtında taşıyan kişi demektir.
(e) 3. Bir konu üzerinde iyi düşünebilmek.
Adım 1: Bir meseleyi enine boyuna düşünmek, zihin yormak, kafa patlatmak anlamına gelen bir deyim arıyoruz.
Adım 2: Listemizdeki e) Kafası işlemek deyimi, zihnin iyi çalışması, bir konuyu rahatça anlayıp üzerine düşünebilmesi anlamındadır. Bu yüzden doğru eşleştirme budur.
(d) 4. Musallat olduğu için kimsenin yakasını bırakmamak.
Adım 1: Bu tanım, birine yapışıp onu rahat bırakmayan, sürekli rahatsız eden, ısrarcı kişiler için kullanılır.
Adım 2:d) Kene gibi yapışmak deyimi, tam da bu anlamı karşılar. Kene, yapıştığı yerden zor çıkan bir canlıdır. Bu deyim de birinin bir başkasını o kene gibi rahat bırakmadığını anlatır.
(ç) 5. Aksiliği, huysuzluğu, tersliği üzerinde olmak.
Adım 1: Bu tanım, bir kişinin o gün normalden daha sinirli, aksi ve huysuz olduğunu belirtir.
Adım 2:ç) Ters (sol) tarafından kalkmak deyimi, güne kötü başlayan, her şeye ters cevap veren, aksi insanlar için sıkça kullanılır. “Bugün herhalde ters tarafından kalkmış” deriz ya, işte o!
(a) 6. Üzüntüsünü bir dereceye kadar azaltmak.
Adım 1: Üzgün birini rahatlatmak, onun acısını hafifletmek, ona iyi gelecek bir haber vermek gibi anlamlar arıyoruz.
Adım 2:a) Yüreğini serinletmek deyimi, mecazi olarak birinin içindeki üzüntü ateşini söndürmek, ona ferahlık vermek anlamına gelir. “Yüreğine su serpmek” deyimiyle de yakın anlamlıdır.
(c) 7. Uzun uzun emek vermiş ya da boşuna vakit geçirmiş olmak.
Adım 1: Bu tanım, bir iş için çok uzun yıllarını, hayatını harcamak anlamına geliyor.
Adım 2:c) Ömür çürütmek deyimi, bir iş uğruna ya da bir yerde bekleyerek bütün bir hayatı, yani ömrü boşa harcamak, eskitmek anlamında kullanılır.
C Bölümü – Cümlelerdeki Boşlukları Uygun Deyimlerle Doldurma
Şimdi de bize verilen deyimleri cümlelerdeki boşluklara anlam bütünlüğünü sağlayacak şekilde yerleştireceğiz. Önce deyimlerimize bir göz atalım: Ne pahasına olursa olsun, Dili dönmek, Gözden düşmek, Tatlıya bağlamak, Deveye hendek atlatmak, Yüz çevirmek, Pabuç pahalı.
1. Ona bir şeyi anlatmak deveye hendek atlatmaktan daha zordur.
Çözüm: Bu cümlede birine bir şey anlatmanın çok ama çok zor olduğu vurgulanıyor. “Deveye hendek atlatmak” deyimi, imkânsız veya çok güç bir işi başarmaya çalışmak demektir. Cümleye tam oturuyor!
2. Kaymakam Bey’e dertlerimizi dili döndüğü kadar anlattık.
Çözüm: “Dili dönmek” deyimi, bir kişinin anlatabildiği, ifade edebildiği kadar, gücü yettiğince konuşması anlamına gelir. Cümlede, dertlerini anlatabildikleri kadar anlattıkları ifade ediliyor.
3. Ne pahasına olursa olsun o kitabı yayımlayacağım.
Çözüm: Cümlede büyük bir kararlılık var. “Ne pahasına olursa olsun” deyimi, “karşıma ne engel çıkarsa çıksın, bedeli ne olursa olsun” demektir. Bu kararlılığı en iyi bu deyim ifade eder.
4. Herkes yüz çevirse de ben yanında olacağım.
Çözüm: Cümlede bir vefa, bir sadakat durumu var. Herkesin onu terk etmesi, ona sırtını dönmesi durumunda bile yanında olacağını söylüyor. “Yüz çevirmek”, ilgiyi kesmek, terk etmek anlamına gelir.
5. Sorun çözüldü, iş tatlıya bağlandı.
Çözüm: Bir sorunun çözülmesi, anlaşmazlığın giderilmesi durumunu anlatan bir deyim arıyoruz. “Tatlıya bağlamak”, bir sorunu karşılıklı anlaşarak, güzel bir şekilde sonuçlandırmak demektir.
6. Baktı pabuç pahalı, oradan uzaklaştı.
Çözüm: “Pabucun pahalı olduğunu görmek” deyimi, bir işin tehlikeli, riskli veya zor olacağını anlamak demektir. Cümledeki kişi, durumun tehlikeli olduğunu anlayınca oradan uzaklaşmış.
Ç Bölümü – Çoktan Seçmeli Soru
1. “Bizim de kalbimizi kımıldatır derinden
Toprağa diz vuruşu dağ gibi zeybeğin.”
Altı çizili dizede başvurulan söz sanatı, aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Abartma
- B) Benzetme
- C) Karşıtlık
- D) Kişileştirme
Çözüm:
Adım 1: Altı çizili dizeyi dikkatlice okuyalım: “Toprağa diz vuruşu dağ gibi zeybeğin.”
Adım 2: Bu dizede ne anlatılıyor? Zeybeğin dizini toprağa vurması, bir dağa benzetiliyor. Yani zeybeğin diz vuruşunun gücü, heybeti ve büyüklüğü bir dağınkine benzetilmiş.
Adım 3: Bir varlığın veya kavramın özelliğini, aralarında ortak bir ilgi bulunan başka bir varlık veya kavramın özelliğiyle anlatmaya benzetme (teşbih) sanatı denir. Benzetme sanatında genellikle “gibi”, “kadar”, “sanki”, “misali” gibi benzetme edatları kullanılır.
Adım 4: Bizim dizemizde de “gibi” edatı kullanılarak zeybeğin diz vuruşu bir dağa benzetilmiştir. Bu yüzden burada açıkça bir benzetme sanatı vardır.
Sonuç olarak doğru cevap B) Benzetme seçeneğidir.