Merhaba sevgili öğrencim. Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte paylaştığın görseldeki 2., 3., 4. ve 5. etkinlikleri inceleyeceğiz. Bu sorular, okuduğun bir şiir üzerine hazırlanmış anlama ve yorumlama sorularıdır. Şiiri tam olarak görmesem de, soruların içindeki ipuçlarından (örneğin “turnalar”, “sıla”, “ağaçların al giymesi”) bu şiirin bir gurbet ve bahar temalı halk şiiri olduğunu anlayabiliyorum.
Haydi gel, soruları tek tek analiz edip cevaplayalım.
2. ETKİNLİK
1. Soru: Bahar mevsiminde doğada hangi değişiklikler olmuştur?
Cevap: Sorudaki ipuçlarına baktığımızda; ağaçlar çiçek açmış (al giymiş), kuşlar ötmeye başlamış (dillenmiş) ve doğa canlanmıştır. Kışın soğukluğu gitmiş, yerine baharın renkleri ve sesleri gelmiştir.
2. Soru: Şairin turnalardan memleketine selam göndermesinin sebebi sizce ne olabilir?
Cevap: Sevgili öğrencim, turnalar “göçmen kuşlardır”. Mevsimlere göre yer değiştirirler ve çok uzak mesafelere uçabilirler. Şair gurbette (evinden uzakta) olduğu için, memleketinin üzerinden geçecek olan turnaları bir “postacı” veya “haberci” gibi görmüştür. Kendi gidemediği için, oraya giden kuşlarla selam yollamak istemiştir.
3. Soru: Şair neden üzgündür?
Cevap: Şair, memleketinden (sılasından) uzaktadır ve oradan hiç haber alamamaktadır (Mektup yok sıladan). Bahar gelmiş, her yer neşelenmiş, kuşlar eşini bulmuş ama o yalnız ve memleket hasreti çekmektedir. Bu yalnızlık ve haber alamama durumu onu üzmüştür.
4. Soru: “Ağaçlar al giydi kuşlar dillendi.” dizesiyle şairin anlatmak istediği nedir?
Cevap: Burada şair bize baharın geldiğini betimlemektedir.
- Ağaçlar al giydi: Ağaçların kırmızı, pembe renkli çiçekler açtığını anlatır (Tıpkı kırmızı bir elbise giymiş gibi).
- Kuşlar dillendi: Kışın sessiz olan kuşların, havaların ısınmasıyla cıvıl cıvıl ötmeye başladığını, sanki konuşur gibi sesler çıkardığını anlatır.
5. Soru: Şair “Mektup yok sıladan dağlar kar mıdır/ Kuşlar eşin bulmuş ilkbahar mıdır” sorularına bir cevap beklemekte midir? Neden?
Cevap: Hayır, şair bu sorulara gerçek bir cevap beklememektedir. Biz buna edebiyatta “Sözde Soru Cümlesi” deriz. Şair burada merak ettiği bir şeyi öğrenmekten ziyade, kendi çaresizliğini, şaşkınlığını ve hüznünü dile getirmek için soru sorma yöntemini kullanmıştır. Duygusunu daha etkili anlatmak istemiştir.
3. ETKİNLİK
Soru: Okuduğunuz şiirin konusunu ve ana duygusunu aşağıya yazınız.
Çözüm:
Şiirin Konusu: Baharın gelişi ve gurbetteki bir kişinin memleketine duyduğu özlem.
Şiirin Ana Duygusu: Sıla hasreti (Memleket özlemi) ve hüzün.
4. ETKİNLİK
Soru: Okuduğunuz şiire uygun yeni başlıklar bularak bu başlıkları aşağıya yazınız.
Çözüm: Başlık, şiirin tamamını özetleyen kısa ve etkileyici bir isim olmalıdır. İşte önerilerim:
- Turnalar ve Selam
- Gurbette Bahar
- Sıla Özlemi
- Bahar Hüznü
5. ETKİNLİK
Soru: Şiirde geçen söz sanatlarını ve bu söz sanatlarının bulunduğu dizeyi aşağıya yazınız.
Çözüm: Şiirdeki dizelerden yola çıkarak en belirgin sanatları bulalım.
1. Söz Sanatı: Kişileştirme (Teşhis)
Açıklama: İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara verilmesidir.
Dize: “Ağaçlar al giydi kuşlar dillendi.”
Neden? Çünkü “giyinmek” ve “dillenmek (konuşmak)” insana ait özelliklerdir. Burada ağaçlara ve kuşlara verilmiştir.
2. Söz Sanatı: Tecahülüarif (Bilmezlikten Gelme) veya İstifham (Soru Sorma Sanatı)
Açıklama: Cevabını bildiği halde soru sorarak duyguyu pekiştirme sanatıdır.
Dize: “Kuşlar eşin bulmuş ilkbahar mıdır?”
Neden? Şair baharın geldiğini zaten biliyor ama hüzünden dolayı emin değilmiş gibi soruyor.
Not: Tabloya yazarken özellikle “Kişileştirme” sanatını ve “Ağaçlar al giydi kuşlar dillendi” dizesini yazman en doğrusu olacaktır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!