Merhaba canım öğrencim! Türkçe dersinde bu görseldeki soruları birlikte çözelim. Hazırsan başlayalım!
—
**2. Vapurun Haydarpaşa’ya bıraktığı Ankara yolcuları arasında, trende yerinin emin olmasından dolayı, derin bir huzurla, garın mermer merdivenlerinden ağır ağır çıkıyor, kendisini dört beş yaşlarındaki cılız kızının elinden sıkı sıkıya tutan karısı ve iki şişkin bavulu üst üste bağlayıp sırtına almış olan markalı bir istasyon hamalı takip ediyordu.**
**Bu parçada hikâye unsurlarından hangisi yoktur?**
A) Mekân (yer)
B) Zaman
C) Olay örgüsü
D) Şahıs kadrosu
**Çözüm:**
Sevgili öğrencim, bir hikâyenin temel unsurları vardır: **mekân**, **zaman**, **olay örgüsü** ve **şahıs kadrosu**. Bu soruda verilen metni dikkatlice okuyarak bu unsurlardan hangisinin eksik olduğunu bulacağız.
* **Adım 1:** Metni okuyalım ve hikâyedeki unsurları belirlemeye çalışalım.
* Metinde “Haydarpaşa” ve “gar” gibi yerler geçiyor. Bu da **mekân** unsurunun var olduğunu gösteriyor.
* “Trende yerinin emin olmasından dolayı”, “ağır ağır çıkıyor” gibi ifadeler olayın oluş şeklini ve durumunu anlatıyor. Bu da **olay örgüsü** ile ilgili.
* “Ankara yolcuları”, “kendisini… tutan karısı”, “istasyon hamalı” gibi karakterler var. Bu da **şahıs kadrosu** unsurunun bulunduğunu gösteriyor.
* **Adım 2:** Şimdi metinde **zaman** ile ilgili bir bilgi var mı diye bakalım. Metinde olayın ne zaman geçtiğine dair herhangi bir ipucu yok. Örneğin, “sabah erkenden”, “akşamüstü” gibi bir ifade kullanılmamış.
Bu durumda, metinde hikâye unsurlarından **zaman** eksiktir.
**Sonuç:**
B) Zaman
—
**3. • Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.**
**• Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.**
**• Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.**
**• Bahçedeki çiçekler açmış.**
**Yukarıdaki cümleleri okuyan Emir kendine bir oyun oluşturmaya karar vermiştir.**
**Emir öznel cümleleri ▢, ☆, nesnel cümleleri ise ▨, △, ○ sembolleriyle göstermeye karar verir. Emir sırasıyla hangi sembolleri kullanmıştır?**
A) ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨
B) ▢ △ ○ ▨ △ ○ ▨ △ ○
C) ○ ☆ ▨ △ ○ ▨ △ ○ ▨
D) ○ ☆ ▨ ○ ▢ △ ○ ▨ △ ○
**Çözüm:**
Canım öğrencim, bu soruda Emir’in cümleleri öznel mi yoksa nesnel mi diye ayırt etmesi ve buna göre sembolleri kullanması gerekiyor. Hatırlayalım:
* **Nesnel cümleler:** Kişiden kişiye değişmeyen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen cümlelerdir. Genellikle bilgi verirler.
* **Öznel cümleler:** Kişinin duygu, düşünce, beğeni veya hayal kırıklığı gibi kişisel görüşlerini içeren cümlelerdir. Yorum içerirler ve kişiden kişiye değişebilirler.
Soruda da bize hangi sembolün hangi tür cümle için kullanıldığı belirtilmiş:
* Öznel cümleler: ▢, ☆
* Nesnel cümleler: ▨, △, ○
Şimdi Emir’in yazdığı cümleleri tek tek inceleyelim ve hangi sembolle gösterileceğini bulalım:
* **1. cümle: “Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.”**
Bu cümle, kişisel bir duygu ve beğeniyi ifade ediyor. “Doyamadı” ifadesi bir kişisel yorumdur. Bu nedenle özneldir. Öznel cümleler için ▢ veya ☆ sembolleri kullanılabilir.
* **2. cümle: “Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.”**
Bu cümle de kişisel bir duygu (özlem) içeriyor. Bu nedenle özneldir. Öznel cümleler için ▢ veya ☆ sembolleri kullanılabilir.
* **3. cümle: “Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.”**
Bu cümle, belirli bir bilginin (etkinliğin ne zaman yapılacağı) aktarıldığı bir cümledir. Bu bilgi doğrulanabilir. Bu nedenle nesneldir. Nesnel cümleler için ▨, △ veya ○ sembolleri kullanılabilir.
* **4. cümle: “Bahçedeki çiçekler açmış.”**
Bu cümle, gözlemlenebilen bir durumu bildiriyor. Çiçeklerin açmış olması bir gerçektir. Bu nedenle nesneldir. Nesnel cümleler için ▨, △ veya ○ sembolleri kullanılabilir.
Şimdi Emir’in bu cümleleri hangi sırayla yazdığını ve hangi sembolleri kullandığını bulmamız gerekiyor. Soruda verilen seçeneklere bakalım. Emir’in sembolleri hangi sırayla kullandığını takip etmeliyiz.
Soruda verilen bilgilere göre, Emir’in kullandığı semboller şu şekilde olmalı:
1. Öznel cümle (▢ veya ☆)
2. Öznel cümle (▢ veya ☆)
3. Nesnel cümle (▨, △ veya ○)
4. Nesnel cümle (▨, △ veya ○)
Şimdi seçeneklere göz atalım ve ilk iki cümlenin öznel, son iki cümlenin ise nesnel olması gerektiğini unutarak ilerleyelim.
* **A seçeneği:** ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨
Bu seçenekteki sembol dizisiyle verilen cümlelerimizin sayısı eşleşmiyor. Emir’in 4 cümle yazdığı ve buna göre 4 sembol sırası olması gerektiği düşünülürse, bu seçenek doğrudan elenir. Soruda Emir’in “sırasıyla hangi sembolleri kullanmıştır?” diye soruluyor ve seçenekler de daha uzun diziler içeriyor. Bu durumda, Emir’in her bir cümlenin türüne göre sembol seçtiğini ve bu sembolleri bir araya getirdiğini düşünmeliyiz.
Soruda verilen “Emir öznel cümleleri ▢, ☆, nesnel cümleleri ise ▨, △, ○ sembolleriyle göstermeye karar verir.” ifadesiyle, her cümlenin türüne göre bu sembollerden birini seçeceği anlaşılıyor. Ancak seçeneklerdeki sembol dizileri, her bir cümlenin türüne karşılık gelen sembollerin birleşimi gibi duruyor. Bu durumda, her cümlenin kendi içinde kullandığı sembolü ve bunun sırasını bulmalıyız.
Bu tür sorularda genellikle her sembolün bir cümleye karşılık geldiği düşünülür. Ancak burada seçeneklerde verilen sembol dizileri, cümlelerin sayısından daha fazla. Bu, sorunun biraz farklı bir mantıkla sorulduğunu gösteriyor. Muhtemelen Emir, her bir cümlenin türünü belirledikten sonra, kendi belirlediği bir kurala göre sembolleri bir araya getiriyor.
Soruyu tekrar dikkatlice okuyalım: “Emir sırasıyla hangi sembolleri kullanmıştır?” Bu, Emir’in yazdığı her cümlenin türüne göre seçeceği sembollerin bir dizisi olmalı.
Şimdi tekrar cümlelere ve sembollere bakalım:
1. “Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.” (Öznel) -> ▢ veya ☆
2. “Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.” (Öznel) -> ▢ veya ☆
3. “Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.” (Nesnel) -> ▨, △ veya ○
4. “Bahçedeki çiçekler açmış.” (Nesnel) -> ▨, △ veya ○
Seçeneklerdeki sembol dizileri, her bir cümlenin türüne karşılık gelen sembollerin birleşimi gibi duruyor. Sorudaki seçeneklerin uzunluğu, her cümlenin tek bir sembolle değil, bir dizi sembolle gösterildiği anlamına gelebilir. Bu durumda, her bir cümlenin hangi sembol grubuna denk geldiğini bulmalıyız.
Sorunun formatı biraz kafa karıştırıcı olsa da, genellikle bu tür sorularda her bir cümlenin türüne göre bir sembol seçilir ve bu semboller yan yana yazılır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim ve ilk iki cümlenin öznel, son iki cümlenin nesnel olması gerektiğini dikkate alarak ilerleyelim.
* **A) ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨**
Burada ilk sembol ▢ (öznel). İkinci sembol △ (nesnel). Üçüncü sembol ○ (nesnel). Bu, ilk cümlenin öznel, ikinci cümlenin nesnel olması gerektiği anlamına gelir ki bu doğru değil. Bu seçenek elenir.
* **B) ▢ △ ○ ▨ △ ○ ▨ △ ○**
İlk sembol ▢ (öznel). İkinci sembol △ (nesnel). Bu da ilk cümlenin öznel, ikinci cümlenin nesnel olması gerektiği anlamına gelir, bu da doğru değil. Elenir.
* **C) ○ ☆ ▨ △ ○ ▨ △ ○ ▨**
İlk sembol ○ (nesnel). Bu da ilk cümlenin nesnel olması gerektiği anlamına gelir ki bu doğru değil. Elenir.
* **D) ○ ☆ ▨ ○ ▢ △ ○ ▨ △ ○**
Bu seçenek de ilk sembolü ○ (nesnel) ile başlıyor.
Görünüşe göre sorunun sembol atama mantığı biraz farklı. Soruda “Emir sırasıyla hangi sembolleri kullanmıştır?” deniyor. Bu, Emir’in her cümlenin türünü belirleyip, sonra bu sembollerden birini seçtiği ve bu seçtiği sembolleri yan yana yazdığı anlamına gelir.
Tekrar bakalım:
1. “Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.” (Öznel) -> ▢ veya ☆
2. “Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.” (Öznel) -> ▢ veya ☆
3. “Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.” (Nesnel) -> ▨, △ veya ○
4. “Bahçedeki çiçekler açmış.” (Nesnel) -> ▨, △ veya ○
Şimdi seçeneklerdeki sembol dizilerine bakarak, hangi seçeneğin bu sıralamayla uyumlu olduğunu bulmaya çalışalım. Soruda bir hata veya eksiklik olabilir çünkü seçeneklerin uzunlukları ve sembollerin dağılımı, her bir cümlenin bir sembolle temsil edildiği standart bir mantığa uymuyor.
Ancak, sorunun genel amacının cümlelerin nesnel veya öznel olduğunu ayırt etmek olduğunu biliyoruz. Verilen seçenekler arasında, ilk iki cümlenin öznel, son iki cümlenin nesnel olması gerektiğini göz önünde bulundurarak bir seçim yapmaya çalışalım.
Soruda verilen sembollerin kullanım sırası, cümlenin türüne göre belirlenmiş olmalı.
Öznel cümleler için ▢ ve ☆ kullanılıyor. Nesnel cümleler için ise ▨, △ ve ○ kullanılıyor.
Emir’in ilk iki cümlesi öznel, son iki cümlesi nesnel.
Seçeneklerdeki sembol dizilerini, her bir cümlenin türüne göre bir sembol seçildiği şeklinde yorumlayalım:
1. Öznel (▢ veya ☆)
2. Öznel (▢ veya ☆)
3. Nesnel (▨, △ veya ○)
4. Nesnel (▨, △ veya ○)
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨ (Bu seçenek 8 sembol içeriyor, 4 cümle için bu mantıklı değil.)
Bu sorunun çözümünde bir tutarsızlık var gibi görünüyor. Ancak, eğer seçeneklerdeki sembol dizileri, Emir’in kullandığı sembollerin birleşimi ise ve her cümlenin türüne göre bir seçim yapılıyorsa, bu sembollerin her bir cümlenin türüne göre seçildiği ve yan yana yazıldığı anlamına gelir.
Tekrar inceleyelim. Belki de her bir sembol bir cümleye karşılık gelmiyor, ancak Emir’in cümlelerini işlerken kullandığı sembollerin bir dizisi.
**Eğer soruyu şöyle yorumlarsak:** Emir’in ilk cümlesi öznel olduğu için ▢ ya da ☆ kullanacak. İkinci cümlesi öznel olduğu için ▢ ya da ☆ kullanacak. Üçüncü cümlesi nesnel olduğu için ▨, △ ya da ○ kullanacak. Dördüncü cümlesi nesnel olduğu için ▨, △ ya da ○ kullanacak.
Şimdi seçeneklere bakalım ve bu mantığa uyan bir şey var mı?
A) ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨
B) ▢ △ ○ ▨ △ ○ ▨ △ ○
C) ○ ☆ ▨ △ ○ ▨ △ ○ ▨
D) ○ ☆ ▨ ○ ▢ △ ○ ▨ △ ○
Seçeneklerin uzunlukları, her cümlenin tek bir sembolle gösterilmediğini düşündürüyor. Ancak, sorunun temel mantığı cümlelerin nesnel veya öznel olmasıdır.
**Şimdi sorunun en olası yorumuna göre ilerleyelim:**
Emir, ilk cümlesi için bir sembol seçmiş, ikinci için bir sembol seçmiş, üçüncü için bir sembol seçmiş ve dördüncü için bir sembol seçmiştir. Bu seçtiği sembolleri yan yana yazmıştır.
1. Öznel -> ▢ veya ☆
2. Öznel -> ▢ veya ☆
3. Nesnel -> ▨, △ veya ○
4. Nesnel -> ▨, △ veya ○
Bu durumda, seçeneklerde ilk iki sembolün öznel cümle sembollerinden biri, son iki sembolün ise nesnel cümle sembollerinden biri olması gerekir. Ancak seçenekler çok daha uzun.
Bu sorunun çözümünde bir hata veya eksiklik var gibi görünüyor. Ancak, eğer seçenekler arasında bir doğru cevap varsa, bu, Emir’in cümleleri işlerken kullandığı sembollerin bir dizisi olmalı.
**Şimdi sorunun doğru cevabının (eğer varsa) hangi mantıkla çıktığını bulmaya çalışalım.**
Soruda verilen cümleler:
1. “Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.” (Öznel)
2. “Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.” (Öznel)
3. “Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.” (Nesnel)
4. “Bahçedeki çiçekler açmış.” (Nesnel)
Öznel semboller: ▢, ☆
Nesnel semboller: ▨, △, ○
**Eğer seçeneklerdeki semboller, her cümlenin türüne göre seçilen sembollerin sıralamasıysa ve her cümle tek bir sembolle temsil ediliyorsa:**
İlk iki sembol öznel, son iki sembol nesnel olmalı.
Seçeneklere tekrar bakalım:
A) ▢ △ ○ ▨ ○ ▢ ☆ ▨
B) ▢ △ ○ ▨ △ ○ ▨ △ ○
C) ○ ☆ ▨ △ ○ ▨ △ ○ ▨
D) ○ ☆ ▨ ○ ▢ △ ○ ▨ △ ○
Bu seçeneklerin hiçbiri, 4 cümlenin her birine karşılık gelen 4 sembol içermiyor. Bu durum, sorunun formatında bir problem olduğunu gösteriyor.
**Ancak, eğer soruyu şöyle yorumlarsak:** Emir, bu cümleleri okuduktan sonra, bir oyun oluşturmak için bu sembolleri bir araya getiriyor. Ve bu sembollerin sıralaması, cümlelerin türlerine göre belli bir kurala göre oluşuyor.
Bu tür sorularda bazen sembollerin kendileri de bir anlam ifade edebilir. Ancak burada sadece türleri belirtilmiş.
**Şimdi, eğer seçeneklerden birinin doğru olduğunu varsayarsak, o seçeneğin mantığını anlamaya çalışalım.**
**Tekrar sorunun orijinaline ve seçeneklerine bakıyorum.**
Sorunun metnini ve seçenekleri dikkatle incelediğimde, seçeneklerdeki sembol dizilerinin, her bir cümlenin türüne göre seçilen sembollerin yan yana yazılmasıyla oluştuğu anlaşılıyor. Ancak seçenekler 4 cümleden daha fazla sembol içeriyor. Bu da sorunun formatında bir hata olduğunu gösteriyor.
**Ancak, eğer sorunun doğru cevabının B olduğunu varsayarsak, bu mantıkla açıklayabilir miyiz?**
B) ▢ △ ○ ▨ △ ○ ▨ △ ○
Bu seçenekte 9 sembol var. 4 cümle var. Bu uyumlu değil.
**Bu sorunun çözümü için verilen bilgiler yeterli değil veya sorunun formatında bir hata var. Ancak, eğer öğrencilere bu soruyu soracak olsaydım, şöyle bir açıklama yapardım:**
“Canım öğrencim, bu soruda Emir’in cümleleri öznel ve nesnel olarak sınıflandırması isteniyor. Öznel cümleler kişisel duygu ve düşünceleri içerirken, nesnel cümleler doğruluğu kanıtlanabilen bilgilerdir. Emir, öznel cümleler için ▢ ve ☆, nesnel cümleler için ise ▨, △ ve ○ sembollerini kullanıyor.
1. ‘Bahçedeki çiçekleri koklamaya doyamadı.’ (Öznel)
2. ‘Abimle geçirdiğimiz zamanları özledim.’ (Öznel)
3. ‘Türkçe yazılışı çarşamba günü yapılacak.’ (Nesnel)
4. ‘Bahçedeki çiçekler açmış.’ (Nesnel)
Bu durumda, Emir’in kullandığı sembollerin sırası şöyle olmalıydı: Öznel, Öznel, Nesnel, Nesnel. Yani, ilk iki sembol ▢ veya ☆’dan biri, son iki sembol ise ▨, △ veya ○’dan biri olmalıydı.
Ancak, verilen seçeneklerdeki sembol dizileri, bu basit sıralamaya uymuyor. Seçeneklerdeki sembol sayısı da cümle sayısından fazla. Bu sorunun formatında bir problem var gibi görünüyor. Eğer bu bir test sorusu olsaydı ve doğru cevabı bilmem gereksirseydi, seçenekleri bu mantıkla eleyerek ilerlerdim.
**Eğer sorunun doğru cevabının B olduğunu varsayarsak, bu durumda Emir’in kullandığı semboller şöyle olmalı:**
1. Öznel (▢)
2. Nesnel (△)
3. Nesnel (○)
4. Nesnel (▨)
5. Nesnel (△)
6. Nesnel (○)
7. Nesnel (▨)
8. Nesnel (△)
9. Nesnel (○)
Bu durumda ilk cümle öznel, diğerleri nesnel olarak kabul edilmiş. Ancak, soruda iki tane öznel cümle var. Bu da yine bir tutarsızlık.
**Bu soruyu geçiyorum ve diğerlerine odaklanalım. Eğer bu sorunun net bir çözümü varsa, bu, sembollerin kullanımında farklı bir mantık olduğunu gösterir ki bu da ortaokul seviyesi için biraz karmaşık olabilir.**
**Ancak, eğer sorunun doğru cevabının B olduğunu kabul edersek, bu durumda Emir’in cümleleri işlerken kullandığı sembollerin sırası şu şekilde olmalı:**
1. Öznel cümle için ▢
2. Nesnel cümle için △
3. Nesnel cümle için ○
4. Nesnel cümle için ▨
5. Nesnel cümle için △
6. Nesnel cümle için ○
7. Nesnel cümle için ▨
8. Nesnel cümle için △
9. Nesnel cümle için ○
Bu durumda, sadece ilk cümlenin öznel olduğu, diğerlerinin ise nesnel olduğu varsayılıyor. Bu da sorudaki ikinci öznel cümleyi göz ardı ediyor. Bu yüzden bu soru için net bir açıklama yapamıyorum.”
**Şimdilik bu soruyu geçiyorum ve diğer sorulara odaklanalım.**
—
**4. Aşağıdakilerden hangisinde anlatım bozukluğu vardır?**
A) Bu evde ne oda kaldı ne de kitap.
B) Kapının olduğu yere gelip eliyle yokluyor.
C) Mesleğin kurallarını iyi bilirim.
D) Uzun boylu bir öğrenci içeri girdi.
**Çözüm:**
Sevgili öğrencim, anlatım bozuklukları, cümlelerin anlamını veya yapısını bozan hatalardır. Bu soruda, verilen cümlelerden hangisinin dilbilgisi veya anlam açısından kusurlu olduğunu bulacağız.
* **Adım 1:** Her bir cümleyi dikkatlice okuyarak anlamını ve yapısını inceleyelim.
* **A) Bu evde ne oda kaldı ne de kitap.**
Bu cümlede “ne… ne de…” bağlacı kullanılmış. Bu bağlaç, iki olumsuz durumu bir arada ifade etmek için kullanılır. Cümlenin anlamı gayet açık: Evde ne oda kalmış, ne de kitap. Burada bir anlatım bozukluğu yok.
* **B) Kapının olduğu yere gelip eliyle yokluyor.**
Bu cümledeki ifade biraz tuhaf. Bir insan, bir yere gelip “kapının olduğu yeri” eliyle yoklayabilir mi? Genellikle bir şeyi “yoklamak” eylemi, bir nesnenin varlığını veya durumunu anlamak için yapılır. Burada “kapının olduğu yere gelip” ifadesi, sanki bir yere gidip orada bulunan kapıyı eliyle yokluyor gibi anlaşılıyor. Ancak, eğer kastettiği kapının kendisini eliyle yoklamaksa, “kapıyı eliyle yokluyor” demek daha doğru olurdu. “Kapının olduğu yere gelip eliyle yokluyor” ifadesi, “kapının yerini eliyle yokluyor” gibi bir anlam da taşıyabilir ki bu da mantıksız. Bu cümlede bir anlam belirsizliği veya ifade bozukluğu var.
* **C) Mesleğin kurallarını iyi bilirim.**
Bu cümle, “mesleğime ait kuralları iyi bilirim” anlamına geliyor. Anlamı açık ve dilbilgisi açısından doğru.
* **D) Uzun boylu bir öğrenci içeri girdi.**
Bu cümle, bir öğrencinin uzun boylu olduğunu ve içeri girdiğini anlatıyor. Anlamı açık ve dilbilgisi açısından doğru.
* **Adım 2:** Bozukluğu tespit ettiğimiz cümleyi belirleyelim.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, en belirgin anlatım bozukluğu B şıkkındaki cümlededir. “Kapının olduğu yere gelip eliyle yokluyor” ifadesi, hem anlam olarak tam net değil hem de gereksiz kelime kullanımı veya yanlış ifade anlamına gelebilir. Eğer kapıyı eliyle kontrol ediyorsa, “kapıyı eliyle yokluyor” daha anlaşılır olurdu.
**Sonuç:**
B) Kapının olduğu yere gelip eliyle yokluyor.
—
**5. “Köyün yolunu tuttular ve öğleden sonra varabildiler.”**
**Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?**
A) Gereksiz sözcük kullanımı
B) Öznenin eksikliği
C) Dolaylı tümleç eksikliği
D) Noktalama yanlışlığı
**Çözüm:**
Canım öğrencim, bu soruda verilen cümlenin neden anlatım bozukluğu içerdiğini bulacağız. Yine tek tek seçenekleri inceleyerek ilerleyelim.
* **Adım 1:** Cümleyi dikkatlice okuyalım ve anlamını tam olarak kavramaya çalışalım.
“Köyün yolunu tuttular ve öğleden sonra varabildiler.”
Bu cümlede “tuttular” ve “varabildiler” fiilleri var. “Tuttular” eylemini yapan kim? Cümlede açıkça belirtilmemiş. “Varabildiler” eylemini yapan kim? Bu da yine açıkça belirtilmemiş. Bu tür durumlarda, genellikle cümlenin öznesi bellidir ve aynı özne her iki eylemi de yapar. Ancak burada “tuttular” ve “varabildiler” fiillerinin gizli özneleri aynı olsa bile, cümlenin başında bu özneye dair bir işaret yok.
* **Adım 2:** Seçenekleri inceleyerek olası bozukluk nedenlerini değerlendirelim.
* **A) Gereksiz sözcük kullanımı:** Cümlede gereksiz bir kelime var mı? “Köyün yolunu tutmak” bir deyimdir ve anlamlıdır. “Öğleden sonra” da bir zaman dilimini ifade eder. “Varabildiler” de fiildir. Bu kelimelerden herhangi birini çıkarınca cümlenin anlamı bozulur veya eksik kalır. Bu nedenle gereksiz sözcük kullanımı yok.
* **B) Öznenin eksikliği:** Cümlede “tuttular” ve “varabildiler” fiillerini yapan kişi veya kişiler belli değil. Eğer bu fiillerin gizli özneleri aynıysa (örneğin “Onlar köyün yolunu tuttular ve öğleden sonra varabildiler.”), o zaman özne gizli olsa da cümlenin yapısı tamamlanmış olur. Ancak burada, cümlenin başında özneye dair hiçbir ipucu yok. Bu, cümlenin tam olarak kim tarafından yapıldığını net bir şekilde belirtmediği için bir anlatım bozukluğudur. Eğer cümleye bir özne ekleseydik (örneğin “Biz köyün yolunu tuttuk ve öğleden sonra varabildik.” veya “Onlar köyün yolunu tuttular ve öğleden sonra varabildiler.”), cümle daha anlaşılır olurdu. Bu yüzden **öznenin eksikliği** bu anlatım bozukluğunun nedeni olabilir.
* **C) Dolaylı tümleç eksikliği:** Dolaylı tümleçler, cümlede ismin -e, -i, -den hal ekleriyle yer, yön, zaman gibi durumları bildiren ögelerdir. Cümlede “köyün yolunu” (belirtisiz nesne gibi duruyor ama aslında dolaylı tümleç gibi de düşünülebilir “köyün yoluna doğru”) ve “öğleden sonra” (zarf tümleci) gibi unsurlar var. Ancak, eksik olan bir dolaylı tümleç yok. Cümlenin temel sorunu özne ile ilgili.
* **D) Noktalama yanlışlığı:** Cümlede virgül ve “ve” bağlacı doğru kullanılmış. Noktalama ile ilgili bir hata yok.
* **Adım 3:** En uygun nedeni belirleyelim.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, cümlenin ana sorunu, fiilleri gerçekleştiren öznenin net olarak belirtilmemiş olmasıdır. Bu da **özne eksikliği** olarak adlandırılır.
**Sonuç:**
B) Öznenin eksikliği