Merhaba sevgili öğrencim. Ben senin Türkçe öğretmenin. Seninle birlikte bu görseldeki soruları adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
9. Soru: “Üç tarafı ambarlı büyük kilerin tavanına kancalı büyük çiviler takılmıştı.” cümlesinin ögeleri, aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Dolaylı tümleç-nesne-yüklem
B) Dolaylı tümleç-özne-yüklem
C) Özne-dolaylı tümleç-nesne-yüklem
D) Zarf tümleci-özne-yüklem
Çözüm:
Bu bir cümlenin ögeleri sorusu. Doğru sonucu bulmak için her zaman önce yüklemi buluruz, sonra özneyi ve diğer ögeleri ararız. Haydi adımları takip edelim.
Adım 1: Yüklemi Bulalım
Cümledeki işi, oluşu veya hareketi bildiren kelimeyi buluyoruz. Bu cümlede yapılan iş “takılmıştı” kelimesidir. O halde;
Yüklem: takılmıştı
Adım 2: Özneyi Bulalım
Yükleme “Takılan ne?” veya “Kim takılmıştı?” sorusunu sorarak özneyi buluruz.
Soru: Takılan ne?
Cevap:“kancalı büyük çiviler”.
Burada “kancalı büyük çiviler” bir sıfat tamlamasıdır ve bölünemez. Bu kısım cümlemizin Öznesidir (Sözde özne).
Adım 3: Diğer Ögeleri Bulalım (Dolaylı Tümleç / Yer Tamlayıcısı)
Şimdi yükleme “Nereye takılmıştı?” sorusunu soralım.
Soru: Nereye takılmıştı?
Cevap:“Üç tarafı ambarlı büyük kilerin tavanına”.
Bu uzun kelime grubu bir yer bildiriyor ve “-a/-e” yönelme hal ekini almış. Bu nedenle bu grup Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı) görevindedir.
Adım 4: Sıralamayı Kontrol Edelim
Bulduğumuz ögeleri sırasıyla yazalım:
1. “Üç tarafı ambarlı büyük kilerin tavanına” ->Dolaylı Tümleç
2. “kancalı büyük çiviler” ->Özne
3. “takılmıştı” ->Yüklem
Bu sıralama Dolaylı tümleç – Özne – Yüklem şeklindedir.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
10. Soru: Verilen broşüre göre deprem sonrasındaki hangi davranışımız yanlış olur?
A) Deprem sonrasındaküçük de olsa yangın çıkmışsa müdahale etmem, itfaiyeyi ararım.
B) İhtiyacı olanlara ilk yardım uygularım.
C) Afet çantasını yanıma alarak bina dışı toplanma alanına giderim.
D) Artçı sarsıntı olma ihtimaline karşı en az 48 saat eve girmem, güvenli bir yerde beklerim.
Çözüm:
Bu soru bir görsel okuma sorusu. Görseldeki “DEPREM SONRASINDA YAPILACAKLAR” listesini dikkatlice okuyup şıklarla karşılaştırmamız gerekiyor.
Adım 1: Görseldeki Maddeleri İnceleyelim
Görselde yer alan maddelerden bazıları şunlardır:
- Küçük yangınlara müdahale edin.
- İhtiyacı olanlara ilk yardım uygulayın.
- Afet çantanızı yanınıza alarak bina dışı toplanma alanına gidin.
- Artçı sarsıntı olma ihtimaline karşı en az 48 saat eve girmeyin.
Adım 2: Şıkları Karşılaştıralım
B Seçeneği: “İhtiyacı olanlara ilk yardım uygularım.” diyor. Görselde “İhtiyacı olanlara ilk yardım uygulayın.” maddesi var. Bu davranış doğrudur.
C Seçeneği: “Afet çantasını yanıma alarak bina dışı toplanma alanına giderim.” diyor. Görselde bu madde aynen yazıyor. Bu davranış doğrudur.
D Seçeneği: “Artçı sarsıntı olma ihtimaline karşı en az 48 saat eve girmem…” diyor. Görselin en altındaki maddede bu uyarı yapılmış. Bu davranış doğrudur.
A Seçeneği: “Deprem sonrasında küçük de olsa yangın çıkmışsa müdahale etmem, itfaiyeyi ararım.” diyor. Ancak görseldeki 4. sembolün yanındaki maddede açıkça “Küçük yangınlara müdahale edin.” yazıyor. Yani broşüre göre küçük yangınlara müdahale etmemek değil, etmek gerekir.
Sonuç: Broşürdeki talimata uymayan yanlış davranış A seçeneğinde verilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.