Harika bir çalışma! Gel birlikte bu sayfadaki etkinlikleri adım adım yapalım. Ben senin Türkçe öğretmenin olarak sana yol göstereceğim.
HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Soru: Yazmayı mı yoksa okumayı mı daha çok seviyorsunuz? Neden?
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu soru tamamen sana özel bir soru. Doğru ya da yanlış bir cevabı yok. Önemli olan, nedenini güzel bir şekilde açıklayabilmen. İnsanların tercihleri farklı olabilir. Gel, olası cevaplar üzerine biraz düşünelim:
Örnek Cevap 1 (Okumayı seven biri için): “Ben okumayı daha çok seviyorum. Çünkü kitap okuduğumda farklı dünyalara yolculuk yapmış gibi hissediyorum. Daha önce hiç gitmediğim yerleri görebiliyor, hiç tanımadığım karakterlerin maceralarına ortak olabiliyorum. Okumak, hayal gücümü geliştiriyor ve kelime dağarcığımı zenginleştiriyor.”
Örnek Cevap 2 (Yazmayı seven biri için): “Ben yazmayı daha çok seviyorum. Çünkü aklımdaki düşünceleri, hayalleri ve hissettiklerimi kağıda döktüğümde kendimi daha iyi ifade edebiliyorum. Yazmak, benim için bir rahatlama yöntemi. Kendi hikayelerimi, kendi kahramanlarımı yaratmak bana büyük bir keyif veriyor.”
Gördüğün gibi, her iki seçeneğin de kendine göre güzel gerekçeleri var. Sen de kendi düşüncelerini bu şekilde açıklayarak cevabını oluşturabilirsin.
1. ETKİNLİK
Soru: Dinlediğiniz şiirdeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Şiirdeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu etkinliği yapabilmemiz için önce dinleme metnimiz olan Cahit Külebi’nin “Armağan” adlı şiirini dinlememiz gerekiyor. Şiiri dinlediğimizi varsayalım ve içinden bazı kelimeler seçip bu etkinliği birlikte yapalım. Unutma, bunlar sadece birer örnek. Sen şiirde anlamını bilmediğin farklı kelimeleri de seçebilirsin.
Kelime/Kelime Grubu:Armağan
Adım 1: Anlamını Tahmin Edelim.
Şiirin adı “Armağan” ve şair şiirde sürekli birilerine bir şeyler veriyor: “Benim de bir armağanım var sana”, “türkülerimi veriyorum”. Buradan anlıyoruz ki “armağan”, birine karşılıksız olarak verilen güzel bir şey, yani hediye olabilir.Adım 2: Sözlük Anlamına Bakalım.
TDK Güncel Türkçe Sözlük’e baktığımızda “armağan” kelimesinin anlamının “Birini sevindirmek, mutlu etmek için verilen şey, hediye.” olduğunu görüyoruz. Tahminimiz doğruymuş!Adım 3: Cümle İçinde Kullanalım.
Cümlem:Doğum günümde en güzel armağanı canım arkadaşım verdi.Kelime/Kelime Grubu:Uğultulu
Adım 1: Anlamını Tahmin Edelim.
Şiirde “Uğultulu bir kış günü” ifadesi geçiyor. Kış günlerinde genellikle rüzgâr olur ve rüzgâr “uğuuu” diye bir ses çıkarır. Demek ki “uğultulu”, rüzgâr gibi devamlı ve boğuk bir ses çıkaran anlamına gelebilir.Adım 2: Sözlük Anlamına Bakalım.
Sözlüğe baktığımızda “uğultulu” kelimesinin “Uğultusu olan, uğuldayan.” anlamına geldiğini öğreniyoruz. “Uğultu” ise “Sürekli, derinden ve boğuk gelen ses.” demektir. Yine doğru bir tahminde bulunmuşuz.Adım 3: Cümle İçinde Kullanalım.
Cümlem:Gecenin sessizliğinde denizin uğultulu sesi duyuluyordu.Kelime/Kelime Grubu:Türkü
Adım 1: Anlamını Tahmin Edelim.
Şair, şiirin sonunda “Bir de türkülerimi veriyorum sana” diyor. Türkülerin söylenen bir şey olduğunu biliyoruz. Genellikle halkın duygularını, sevinçlerini, üzüntülerini anlatan ezgili şiirler, yani halk şarkıları olabilir.Adım 2: Sözlük Anlamına Bakalım.
TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “türkü” kelimesi için “Halk ezgileriyle bestelenmiş, anonim veya ozanı belli olan manzume.” tanımı yapılmış. Yani tahminimiz yine çok yakın ve doğru.Adım 3: Cümle İçinde Kullanalım.
Cümlem:Dedem, askerlik anılarını anlatırken hep o eski türküyü mırıldanırdı.
Umarım bu açıklamalar işine yaramıştır. Şimdi sen de şiiri dikkatlice dinleyerek kendi bilmediğin kelimeleri bulup bu adımları takip ederek etkinliği tamamlayabilirsin. Başarılar dilerim!