Merhaba sevgili öğrencim! Seninle birlikte bu sayfadaki Türkçe sorularını inceleyip, adım adım çözeceğiz. Hazırsan başlayalım.
9. Soru: Bu broşürdeki bilgilerden gıda israfıyla ilgili hangisine ulaşılabilir?
A) İsrafı önlemek için neler yapılması gerektiğine
B) İsraf edilen ekmek ile iki milyon insanın doyabileceğine
C) İsraf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğine
D) Bir yılda on sekiz milyon ton ekmeğin çöpe gittiğine
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için görseldeki “GIDA İSRAFI CİDDİ BOYUTLARDA” başlıklı broşürü dikkatlice okumamız ve şıkları bu bilgilerle karşılaştırmamız gerekiyor. Hadi şıkları tek tek eleyelim:
- Adım 1 (A Şıkkı): Şıkta “İsrafı önlemek için neler yapılması gerektiği” denilmiş. Broşüre baktığımızda israfın boyutları, ne kadar ekmeğin çöpe gittiği veya kaç okul yapılabileceği gibi sonuçlar yazıyor; ancak “israfı önlemek için tabağınıza az yemek alın” veya “fazla alışveriş yapmayın” gibi öneriler bulunmuyor. Bu bilgiye ulaşamayız.
- Adım 2 (B Şıkkı): Şıkta “İsraf edilen ekmek ile iki milyon insanın doyabileceği” denilmiş. Broşürün en altındaki beyaz balona bakarsak; “Dünyada israf edilen yiyecek, 2 milyara yakın insanı doyurabilir” yazıyor. Burada hem sayı farklı (2 milyon değil 2 milyar) hem de sadece ekmekten değil genel yiyecekten bahsediliyor. Bu bilgi yanlıştır.
- Adım 3 (D Şıkkı): Şıkta “Bir yılda on sekiz milyon ton ekmeğin çöpe gittiği” denilmiş. Broşürdeki turuncu yazıya bakalım: “Her yıl 18 milyon tonu aşkın sebze ve meyve çöpe gidiyor” diyor. Yani 18 milyon ton olan ekmek değil, sebze ve meyvedir. Bu bilgi de yanlıştır.
- Adım 4 (C Şıkkı): Şıkta “İsraf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğine” denilmiş. Broşürün en altındaki beyaz alanda şu cümle yazıyor: “Dünyada israf edilen 1,3 milyon tondan fazla yiyecek, 2 milyara yakın insanı doyurabilir.” Gördüğün gibi, israf edilen yiyecekle kaç kişinin (yaklaşık 2 milyar) doyabileceği bilgisi broşürde açıkça yer alıyor.
Bu nedenle aradığımız cevap C seçeneğidir.
Sonuç:
C) İsraf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğine
10. Soru:
Akıllı isen gariplerin gönlünü avla;
Mustafa gibi ülkeyi gezip yetim ara;
Dünyaya tapan soysuzlardan yüz çevir;
Yüz çevirip, deniz olup taştım işte.
Yukarıdaki dörtlükte kaç fiilimsi vardır?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
Çözüm:
Fiilimsiler (eylemsiler), fiil kök veya gövdelerine getirilen özel eklerle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yapılır. Şimdi şiiri dize dize inceleyip fiilimsi eklerini almış kelimeleri bulalım.
- 1. Dize: “Akıllı isen gariplerin gönlünü avla;”
Burada “avla” kelimesi çekimli bir fiildir (emir kipi). Fiilimsi değildir. Bu dizede fiilimsi yok. - 2. Dize: “Mustafa gibi ülkeyi gezip yetim ara;”
Burada “gezip” kelimesine bakalım. “Gezmek” fiiline “-ip” eki gelmiş. Bu bir Zarf-Fiil (bağ-fiil) ekidir.
(Bulunan fiilimsi sayısı: 1) - 3. Dize: “Dünyaya tapan soysuzlardan yüz çevir;”
Burada “tapan” kelimesine bakalım. “Tapmak” fiiline “-an” eki gelmiş. Bu bir Sıfat-Fiil (ortaç) ekidir (“soysuzlar” ismini nitelemiş).
(Bulunan fiilimsi sayısı: 2) - 4. Dize: “Yüz çevirip, deniz olup taştım işte.”
Burada iki tane kelime dikkatimizi çekiyor:
1. “çevirip”: “Çevirmek” fiiline “-ip” zarf-fiil eki gelmiş.
2. “olup”: “Olmak” fiiline “-up” zarf-fiil eki gelmiş.
(Bulunan fiilimsi sayısı: 2 + 2 = 4)
Adım Adım Toplayalım:
1. gezip (Zarf-fiil)
2. tapan (Sıfat-fiil)
3. çevirip (Zarf-fiil)
4. olup (Zarf-fiil)
Toplamda 4 adet fiilimsi bulduk.
Sonuç:
C) 4