Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Türkçe ders kitabımızdaki “Son Kuşlar” adlı dinleme metnine ait hazırlık çalışmalarını ve 1. etkinliği inceleyeceğiz. Bu sayfa, Sait Faik Abasıyanık’ın doğa sevgisini ve çevre bilincini anlatan harika bir hikâyesine giriş yapmamızı sağlıyor. Hadi gel, soruları adım adım ve üzerine düşünerek cevaplayalım.
HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Soru: Hayvanların doğal ortamlarından uzaklaştırılmasıyla ilgili neler düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi anlatınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soru senin kişisel görüşünü soruyor ancak bir öğrenci olarak bu konuda nasıl düşünmen ve cümlelerini nasıl kurman gerektiğine dair sana örnek bir cevap hazırladım. Bu cevabı kendi cümlelerinle geliştirebilirsin.
- Adım 1: Öncelikle hayvanların doğal ortamının neresi olduğunu düşünelim (Ormanlar, denizler, kutuplar vb.).
- Adım 2: Onları oradan alıp kafeslere, hayvanat bahçelerine veya evlere hapsettiğimizde ne hissedeceklerini hayal edelim (Empati kuralım).
- Adım 3: Düşüncelerimizi toparlayıp düzgün bir Türkçe ile ifade edelim.
Örnek Cevap:
“Hayvanların doğal ortamlarından koparılmasını hiç doğru bulmuyorum. Her canlı, ait olduğu doğada, özgürce yaşadığı zaman mutludur. Onları doğal ortamlarından ayırmak, ekosistemin dengesini bozar ve hayvanların mutsuz olmasına, hatta yaşamlarını yitirmesine neden olur. Biz nasıl evimizden zorla çıkarılmak istemezsek, hayvanlar da kendi yuvalarından koparılmamalıdır. Doğayı ve hayvanları sevmek, onların özgürlüğüne saygı duymayı gerektirir.”
1. ETKİNLİK
Soru: Dinlediğiniz metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu bir “Dinleme Metni” etkinliğidir. Normalde sınıfta öğretmenin sana “Son Kuşlar” hikâyesini dinletir ve sen de o sırada bilmediğin kelimeleri not alırsın. Ancak şu an metni dinleyemediğimiz için, ben sana Sait Faik’in bu meşhur hikâyesinde geçen ve öğrencilerin genellikle anlamını merak ettiği önemli kelimelerden örnekler vereceğim. Sen de bu örnekleri kitabına not alabilirsin.
1. Kelime/Kelime Grubu
- Kelime:Ökse
- Tahminim: Kuşları yakalamak için kullanılan yapışkan bir şey olabilir.
- Sözlük Anlamı (TDK): Ökse otu saplarından, çobanpüskülü kabuklarından çıkarılan, kuş tutmakta kullanılan yapışkan macun.
- Cümlem: Avcılar, zavallı kuşları yakalamak için ağaç dallarına ökse sürmüşlerdi.
2. Kelime/Kelime Grubu
- Kelime:Çığırtkan
- Tahminim: Bağırarak diğerlerini çağıran kuş.
- Sözlük Anlamı (TDK): Kuş avcılığında, kafes içinde bırakılarak ötüşüyle öbür kuşların gelmesini sağlayan kuş, çağrıcı.
- Cümlem: Kafesteki çığırtkan kuşunun sesiyle gökyüzündeki sürü aşağıya doğru süzüldü.
3. Kelime/Kelime Grubu
- Kelime:Mükyes (Metinde “Hava mükyes” şeklinde geçebilir, eski bir kelimedir.) veya daha yaygın olan Hür kelimesini seçelim.
- Kelime:Hür
- Tahminim: Özgür, serbest.
- Sözlük Anlamı (TDK): Özgür.
- Cümlem: Doğadaki tüm canlılar hür yaşamayı hak ederler.
4. Kelime/Kelime Grubu
- Kelime:Esvap (Hikâyede Konstantin Efendi’nin kıyafetlerinden bahsedilirken geçebilir).
- Tahminim: Giysi, kıyafet.
- Sözlük Anlamı (TDK): Giysi.
- Cümlem: Bayram sabahı yeni esvaplarını giyip sokağa çıktı.
5. Kelime/Kelime Grubu
- Kelime:Güz
- Tahminim: Sonbahar mevsimi.
- Sözlük Anlamı (TDK): Sonbahar.
- Cümlem:Güz gelince yapraklar sararır ve kuşlar sıcak ülkelere göç etmeye başlar.
Öğretmen Notu: Bu etkinlikteki amacımız, bilmediğimiz kelimelerin anlamını önce cümlenin gidişatından (bağlamdan) çıkarmaya çalışmak, sonra da sözlükten doğrusunu öğrenerek kelime hazinemizi geliştirmektir. Yukarıdaki kelimeler “Son Kuşlar” hikâyesinin temasını ve atmosferini anlaman için çok önemlidir.