7. ETKİNLİK
Soru: Okuduğunuz metni özetleyerek aşağıya yazınız. Özetinizi yazarken tekrar edilen ifadelere ve gereksiz olduğunu düşündüğünüz ayrıntılara yer vermeyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden okuduğumuz “Forsa” adlı metni özetlememiz isteniyor. Özet çıkarmak demek, hikayenin iskeletini oluşturmak demektir. Yani detayları, süslemeleri atıp sadece ana olayları sırasıyla anlatmalıyız. “Forsa” hikayesinin ana olayları şunlardır:
- Kara Memiş’in esareti ve vatan hasreti.
- Türk gemilerinin adaya gelişi.
- Kara Memiş’in askerlerle karşılaşması.
- Oğlu Turgut ile kavuşması.
- Savaşma isteği.
Şimdi bu maddeleri birleştirerek güzel bir özet yazalım:
Forsa Metni Özeti:
Kara Memiş, kırk yıldır bir adada esir yaşayan yaşlı bir Türk denizcisidir. Yıllardır vatan hasretiyle yanıp tutuşmakta ve kurtulacağı günü beklemektedir. Bir gece rüyasında Türk gemilerinin geldiğini görür ve uyanır. Gerçekten de ufukta Türk kadırgaları belirmiştir. Kıyıya çıkan askerlerin yanına giden Kara Memiş, onlarla konuşurken komutanlarının adının Turgut olduğunu öğrenir. Huzura çıkarıldığında, o komutanın aslında yıllar önce kaybettiği öz oğlu olduğunu anlar. Baba ve oğul büyük bir sevinçle kucaklaşırlar. Turgut Bey, babasını İstanbul’a gönderip rahat ettirmek ister. Ancak Kara Memiş, yıllardır bugünü beklediğini söyleyerek dinlenmek yerine vatanı için cenk etmek (savaşmak) istediğini belirtir ve gemide kalır.
Gördüğün gibi, gereksiz betimlemelere girmeden hikayenin başını, gelişmesini ve sonunu kısaca anlattık.
8. ETKİNLİK
Soru: “Kara Memiş’in yerinde siz olsaydınız yaşadığınız bu olaylar karşısında neler hisseder, neler yapardınız?” sorusundan hareketle sınıfınızda hazırlıklı konuşma yapınız. Konuşmanızda empati kurma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygularken kendinizi olaydaki kahramanın yerine koyarak neler hissettiğini, yaşadığını, düşündüğünü anlatmaya çalışınız. Konuşmanız sırasında beden dilinizi etkili kullanmaya özen gösteriniz.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruda senden empati kurman isteniyor. Yani kendini o yaşlı, yorgun ama yüreği vatan aşkıyla dolu kahramanın yerine koymalısın. Sınıfta yapacağın konuşma için sana örnek bir metin hazırladım. Bunu okurken ses tonunu heyecanlı ve duygulu ayarlamalısın.
Örnek Konuşma Metni:
“Değerli Öğretmenim ve Sevgili Arkadaşlarım,
Bugün size 40 yılını esaret altında geçirmiş, zincire vurulmuş ama umudunu hiç kaybetmemiş Kara Memiş olarak sesleniyorum.
Düşünün ki, tam 40 yıl boyunca her sabah uyanıp ufka bakıyorsunuz ve sadece uçsuz bucaksız denizi görüyorsunuz. Vatanınızdan, sevdiklerinizden uzaktasınız. Yüreğimde hep bir sızı, hep bir hasret vardı. ‘Acaba ölmeden önce vatanımın bayrağını bir kez daha görebilecek miyim?’ diye soruyordum kendime.
O gün Türk gemilerini gördüğümde kalbim yerinden çıkacak gibi oldu. Yılların yorgunluğu bir anda silindi gitti. Hele ki o geminin komutanının, benim küçük oğlum Turgut olduğunu öğrendiğim an… O anı tarif etmeye kelimeler yetmez. Dünyalar benim oldu, bütün acılarımı unuttum. Allah bana hem özgürlüğümü hem de evladımı geri vermişti.
Bana ‘Artık dinlen, köye dön’ dediler. Ama ben bunu yapamazdım. Yıllarca esir kalmış bir Türk denizcisi olarak, yatağımda ölmek bana yakışmazdı. Ben, son nefesime kadar vatanım için, bayrağım için savaşmayı seçtim. Çünkü vatan sevgisi, rahat bir döşekte yatmaktan çok daha kıymetlidir.
Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.”
İpucu: Konuşmanı yaparken ellerini kalbine götürebilir, ufka bakıyormuş gibi uzaklara dalabilir ve sesini gururlu bir tonda kullanabilirsin.
9. ETKİNLİK
Soru: “Forsa” adlı metnin konusundan ve ana fikrinden hareketle defterinize hikâye edici bir metin yazınız. Yazdığınız metne uygun bir başlık bulunuz. Metninizi gözden geçirirken varsa yazım ve noktalama hatalarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, “Forsa” metninin ana fikri vatan sevgisi, fedakarlık ve özgürlük tutkusudur. Bizden de bu temalara uygun yeni bir hikaye yazmamız isteniyor. Senin için örnek bir hikaye yazdım.
Örnek Hikaye:
VATAN TOPRAĞI
Hasan, köyünden ayrılalı uzun yıllar olmuştu. Sınır boylarında görev yapan bir askerdi. Geceleri nöbet tutarken gökyüzündeki yıldızlara bakar, köyündeki harman yerini, annesinin yaptığı sıcak çorbayı ve buz gibi pınarları hayal ederdi. Vatan, onun için sadece bir toprak parçası değil, uğruna can verilecek bir sevdaydı.
Bir gün, bölüklerine zorlu bir görev emri geldi. Düşman, sarp kayalıkların ardına saklanmıştı ve oraya ulaşmak imkansız gibi görünüyordu. Hasan ve arkadaşları tereddüt etmediler. Günlerce yürüdüler, aç kaldılar, susuz kaldılar ama geri dönmeyi hiç düşünmediler.
Çatışma bittiğinde Hasan yaralanmıştı. Komutanı yanına gelip, “Hasan, seni hemen revire göndereceğiz, iyileşip evine döneceksin,” dedi. Hasan acı içinde gülümseyerek başını iki yana salladı. Cebinden çıkardığı, memleketinden getirdiği bir avuç toprağı sımsıkı tuttu. “Komutanım,” dedi, “Benim evim burasıdır, arkadaşlarımın yanıdır. İyileşir iyileşmez yine sancağımın gölgesine döneceğim. Vatan sağ olsun, gerisi teferruattır.”
Hasan, vatanına olan borcunu ödemenin huzuruyla gökyüzüne baktı. Yıldızlar o gece, köyündeki gibi parlak ve güzeldi.
Adım Adım Yazma Rehberi:
- Adım 1: Başlık seçimi yaptık (Vatan Toprağı).
- Adım 2: Giriş bölümünde kahramanı ve vatan özlemini tanıttık.
- Adım 3: Gelişme bölümünde bir olay kurguladık (Zorlu görev ve yaralanma).
- Adım 4: Sonuç bölümünde ana fikri (Vatan sevgisinin her şeyden üstün olması) vurgulayarak hikayeyi bitirdik.