Sevgili öğrencim, merhaba! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki soruları tek tek, adım adım inceleyerek çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
6. Soru: Aşağıdakilerden hangisinde zarf-fiil kullanılmıştır?
Bu soruda bizden cümlelerin içinde zarf-fiil (bağ-fiil) bulmamız isteniyor. Zarf-fiiller, fiil kök veya gövdelerine getirilen “-ip, -arak, -madan, -maksızın, -dıkça, -ınca, -alı, -ken…” gibi eklerle yapılır ve cümlede zarf görevinde kullanılır.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim ve fiilimsileri arayalım.
- A) Onu görmeyeli uzun zaman olmuştu.
Burada “görmeyeli” kelimesine dikkat edelim. Kelimenin kökü “gör-” (fiil). Bu fiile “-eli / -alı” eki gelmiş. Bu ek, cümleye “zaman” anlamı katan bir zarf-fiil ekidir. (Ne zamandır? Görmeyeli.) - B) Yukarıya kadar hızlı hızlı koştu.
Burada yüklem “koştu”. “Hızlı hızlı” kelimesi zarftır ama fiil kökenli bir ek almamıştır, ikilemedir. Burada zarf-fiil yok. - C) Parayı kimse almayacaktı.
Burada “almayacaktı” kelimesi çekimli bir fiildir (Gelecek zamanın hikâyesi). Fiilimsi değildir. - D) Sabah, erkenden orada olurum.
“Olurum” yüklemdir. “Erkenden” zaman zarfıdır ancak kökü fiil değildir, bu yüzden zarf-fiil olamaz.
Adım 2: A şıkkındaki “-eli” ekinin zarf-fiil olduğunu tespit ettik.
Cevap: Doğru seçenek A şıkkıdır.
7. Soru: Verilen cümlenin fiilimsi türünü doğru bulan öğrenciler bir alt basamağa geçmeye hak kazanacaklardır. Alt basamakta doğru sonuca ulaşan öğrenci kaç numaralı öğrencidir?
Bu bir akış şeması sorusu. En tepeden başlayarak doğru yolu takip etmemiz gerekiyor.
Adım 1: En üstteki kutuyu inceleyelim.
“Koşan çocuğu tanıdın mı?”
Bu cümledeki fiilimsi “Koşan” kelimesidir. “Koş-” fiiline “-an” eki gelmiş. Hatırlarsan “-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleri Sıfat-fiil ekleriydi. “Koşan çocuk” tamlamasında sıfat görevindedir.
Bu yüzden okları takip ederek “Sıfat-fiil” yazan ortadaki kutuya gidiyoruz.
Adım 2: Ortadaki kutudaki cümleyi inceleyelim.
“Senin geldiğini görmedim.”
Buradaki fiilimsi “geldiğini” kelimesidir. Kelimenin kökü “gel-“. Aldığı ek ise “-dik” (yumuşayarak -diğ olmuş) ekidir.
Az önce saydığımız “Anası mezar dikecekmiş” kodlamasından da hatırlayacağın gibi, “-dik” eki bir Sıfat-fiil ekidir.
Adım 3: Sonuca gidelim.
Ortadaki kutudan (Sıfat-fiil kutusu) aşağıya inen oklara bakıyoruz. “Geldiğini” kelimesi sıfat-fiil olduğu için yine “Sıfat-fiil” yazan oku takip etmeliyiz.
Bu ok bizi 5 numaralı daireye götürüyor.
Cevap: Doğru seçenek B şıkkıdır (5).
8. Soru: Aşağıdakilerden hangisi bu görselleri anlatan bir metnin başlığı olabilir?
Görselleri yorumlayarak ortak temayı bulmamız gerekiyor.
Adım 1: Görselleri inceleyelim.
- 1. Görsel: Bir kişi sokaktaki kedilere ve köpeklere mama veriyor, onlarla ilgileniyor.
- 2. Görsel: Bir kişinin avucunda minik bir kuş var, ona nazikçe bakıyor veya besliyor.
- 3. Görsel: Bir çocuk, bir köpeğe sarılmış ve gülümsüyor. Aralarında sıcak bir bağ var.
Adım 2: Ortak duyguyu bulalım.
Her üç resimde de insanların hayvanlara karşı duyduğu ilgi, şefkat, merhamet ve sevgi ön plandadır. İnsanlar ve hayvanlar arasındaki dostluk anlatılmaktadır.
Adım 3: Şıkları değerlendirelim.
- A) Hayvan Sevgisi: Görsellerin tamamı insanların hayvanları sevmesi ve onlara değer vermesiyle ilgilidir. Bu başlık tam uyuyor.
- B) Hayvan Sağlığı: Görsellerde bir veteriner müdahalesi veya tıbbi bir durum yok, daha çok duygusal bir bağ var.
- C) Sadakatli Hayvanlar: Bu başlık hayvanların özelliğini vurgular ama resimlerde insanların hayvanlara yaklaşımı (besleme, sevme) daha baskın.
- D) Hayvanların Merhameti: Bu başlık hayvanların insanlara acımasını ifade eder. Oysa resimlerde insanlar hayvanlara şefkat gösteriyor.
Cevap: En kapsayıcı ve uygun başlık A şıkkıdır.