8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 206
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 8. Sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün birlikte, kitabımızdaki bu güzel etkinliği adım adım çözeceğiz. Şiirlerin o büyülü dünyasına dalıp kelimelerin ve dizelerin ardındaki anlamları keşfedeceğiz. Unutmayın, bir kelimenin anlamını tahmin etmek, metni daha iyi anlamamızı sağlayan harika bir beyin jimnastiğidir.
Haydi, hazırsanız başlayalım!
1. ETKİNLİK
Bu etkinlikte, okuduğumuz şiirden alınan dizelerdeki altı çizili kelimelerin anlamlarını önce metnin gelişinden tahmin edeceğiz, sonra da bu kelimeleri kendi cümlelerimizde kullanacağız. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip edelim!
“Ha bire yiğitler, koşun, kavrayın,”
- Tahminî Anlamı: Şiirde bir coşku, bir sesleniş var. “Koşun, kavrayın” gibi emirler verildiğine göre, yiğitler kelimesi burada cesur, kahraman, gözü pek savaşçılar anlamına geliyor olmalı.
- Cümlem: Çanakkale’de bu vatan için canını feda eden nice yiğitler yatmaktadır.
“Davullar çalınsın ulu divanda.”
- Tahminî Anlamı: “Ulu” kelimesi “yüce, büyük” demektir. Davulların çalınması da bir toplanma veya kutlama olduğunu düşündürüyor. O zaman divan, eskiden devlet işlerinin görüşüldüğü büyük meclis, toplanma yeri gibi bir anlama gelebilir.
- Cümlem: Padişah, önemli kararları almadan önce devlet adamlarını divanda toplardı.
“Alta geldim diye erinme yiğit,”
- Tahminî Anlamı: Bu dizede yiğide bir öğüt veriliyor. “Alta geldim diye” yani “yenildim, kötü duruma düştüm diye” bir şey yapmaması söyleniyor. Demek ki erinme kelimesi, “tembellik etme, üşenme, vazgeçme” gibi bir anlam taşıyor.
- Cümlem: Annem, odamı toplamam için “Sakın erinme, hemen işe başla!” dedi.
“Şad olun yiğitler iki cihanda.”
- Tahminî Anlamı: Burada yiğitlere yönelik iyi bir dilek, bir dua var. “İki cihanda” yani hem bu dünyada hem de ahirette… Bu güzel dilek olsa olsa “mutlu olun, sevinçli olun, bahtiyar olun” anlamına gelir.
- Cümlem: Mezuniyet töreninde torununu gören dedesi mutlulukla şad oldu.
“Şakırım, coşarım, nara atarım,”
- Tahminî Anlamı: “Coşarım, nara atarım” ifadeleri büyük bir sevinç ve heyecanı anlatıyor. Kuşların ötmesine “şakımak” deriz. Burada da şair, kuşlar gibi neşeyle, coşkuyla “türkü söylerim, neşeyle seslenirim” demek istiyor.
- Cümlem: Bahar gelince kırlardaki kuşlar neşe içinde şakır.
“Öğerim yiğidi, alkış tutarım,”
(Not: Kitapta “Öğerim” şeklinde yazılmış olabilir, doğrusu “Överim”dir.)
- Tahminî Anlamı: Dizenin devamında “alkış tutarım” deniyor. Birini alkışlıyorsak onu takdir ediyoruz demektir. O halde överim kelimesi, “yüceltirim, methederim, onun iyiliklerini, kahramanlıklarını anlatırım” anlamındadır.
- Cümlem: İyi bir insan, başkalarının başarılarını kıskanmaz, aksine onları över.
2. ETKİNLİK
Harika gidiyoruz! Şimdi de şiirle ilgili anlama sorularını cevaplayalım. Bakalım şiirin bize fısıldadığı mesajları ne kadar doğru duymuşuz.
1. Şiirde yiğitler neye benzetilmektedir?
Çözüm: Şiirin bize verilen bu kısa bölümlerinde yiğitlerin doğrudan bir varlığa (aslan, kaplan, şahin vb.) benzetildiğini gösteren bir dize bulunmuyor. Ancak şiirin genel havası, yiğitlerin cesur, atılgan ve kahramanlıklarıyla ön plana çıktığını gösteriyor. Yani şair, onları doğrudan bir şeye benzetmek yerine, onların kahramanca özelliklerini ve eylemlerini anlatarak yüceltiyor.
2. Şair yiğitlerden ne yapmalarını istemektedir?
Çözüm: Şair, yiğitlerden durmamalarını, sürekli hareket halinde olmalarını istiyor. Özellikle
“Ha bire yiğitler, koşun, kavrayın,”
dizesinde onlara cesurca ileri atılmalarını, savaşmalarını ve zafere ulaşmalarını öğütlüyor. Kısacası, onlardan cesur, mücadeleci ve kararlı olmalarını istiyor.
3. “Sizi seyretmeye göğüs gelir dar” dizesiyle ne anlatılmak istenmektedir?
Çözüm: Bu dize, çok güzel bir söz sanatı olan abartma (mübalağa) içeriyor.
- Adım 1: “Göğsü dar gelmek” bir deyimdir ve genellikle çok büyük bir sevinç, heyecan, gurur veya keder karşısında hissedilen yoğun duyguyu ifade eder.
- Adım 2: Şair, yiğitlerin kahramanlıklarını izlerken o kadar büyük bir gurur ve heyecan duyuyor ki, bu coşku sanki göğüs kafesine sığmıyor, onu sıkıştırıyor gibi hissediyor.
- Sonuç: Yani bu dizeyle, yiğitlerin uyandırdığı hayranlığın ve gurur duygusunun ne kadar büyük ve coşkulu olduğu anlatılmak istenmektedir.
4. “Alta geldim diye erinme yiğit, / Üste geldim diye sevinme yiğit” dizeleriyle ne anlatılmak istenmektedir?
Çözüm: Bu dizeler hayatla ilgili çok önemli bir öğüt içeriyor.
- Adım 1: “Alta gelmek” ifadesi, başarısız olmak, yenilmek, kötü bir duruma düşmek anlamındadır. “Üste gelmek” ise başarmak, kazanmak, avantajlı duruma geçmek demektir.
- Adım 2: Şair, yiğitlere diyor ki; “Eğer yenilirsen, hemen pes etme, tembellik edip vazgeçme. Eğer kazanırsan da zafer sarhoşluğuna kapılıp aşırı sevinme, şımarma.”
- Sonuç: Bu dizelerle, hayatın iniş ve çıkışlarında dengeli, kararlı ve alçakgönüllü bir duruş sergilemek gerektiği anlatılmak istenmektedir. Ne yenilgi umutsuzluğa sürüklemeli ne de zafer kibre yol açmalıdır.
5. Şiirde geçen abartılı ifadeleri bulunuz.
Çözüm: Şiirde coşkuyu artırmak için kullanılan abartılı (mübalağalı) ifadeler var. En belirgin olanı 3. soruda da açıkladığımız dizedir:
“Sizi seyretmeye göğüs gelir dar”
Bir insanın göğsünün duygulardan dolayı gerçekten daralması, sıkışması fiziksel olarak mümkün değildir. Şair burada duyduğu yoğun gururu ve heyecanı olduğundan çok daha büyük göstererek ifadenin etkisini güçlendirmiştir. Bu, harika bir abartma örneğidir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Unutmayın, şiirleri okurken sadece kelimelerin sözlük anlamına değil, şairin o kelimelere yüklediği duygulara da odaklanmalıyız. Başarılar dilerim!