Sevgili öğrencim, merhaba!
Gönderdiğin görseldeki etkinlikleri birlikte yapalım. Bu etkinlikler, okuduğun “Lokman Hekim’in Masalı” metnine dayanıyor. Metin elimizde olmadığı için, bu masalın genel olarak bilinen bir versiyonuna göre soruları cevaplayacağım. Bu sayede soruları nasıl çözeceğini daha iyi anlayacaksın. Sen de kendi okuduğun metne göre bu cevapları düzenleyebilirsin. Haydi başlayalım!
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz “Lokman Hekim’in Masalı” adlı metnin yapı unsurlarını belirleyerek aşağıya yazınız.
Harika bir etkinlik! Bir hikâyenin yapı unsurları, o hikâyeyi oluşturan temel iskelettir. Bunlar; olay, yer, zaman ve kişilerdir. Şimdi masalımızı bu unsurlara göre inceleyelim.
Yer:
Olayın geçtiği mekân neresi? Masalda olayların geçtiği yerler tam olarak belirtilmese de, genellikle bir kasaba, yol ve Lokman Hekim’in yaşadığı çevre olarak düşünebiliriz.
Zaman:
Olaylar ne zaman yaşanıyor? Masallarda zaman genellikle belirsizdir, değil mi? Bu masalda da “evvel zaman içinde” gibi bir ifadeyle başlayan, geçmişte belirsiz bir zamanda geçtiğini anlıyoruz.
Kişiler/Varlıklar:
Masalda kimler var? Masalın kahramanlarını ve diğer varlıkları listeleyelim:
- Lokman Hekim: Bilge, şifacı, öğüt veren ana karakter.
- Oğlu: Lokman Hekim’in tecrübesiz oğlu.
- Halk (İnsanlar): Yolculuk sırasında onlara rastlayan ve sürekli yorum yapan kasaba halkı.
- Eşek: Masalda bir varlık olarak yer alan ve olayların merkezinde olan hayvan.
Olay Örgüsü:
Olaylar hangi sırayla gelişiyor? Yani masalda neler oluyor, adım adım bakalım:
Adım 1: Lokman Hekim, “insanların hepsini aynı anda memnun etmenin imkânsız olduğunu” oğluna öğretmek için onunla birlikte bir eşek alıp yola çıkar.
Adım 2: Yolculuk sırasında önce oğlu eşeğe biner, kendisi yürür. Yolda gördükleri insanlar, “Yaşlı babasını yürütüp kendisi biniyor.” diye çocuğu eleştirir.
Adım 3: Bunun üzerine Lokman Hekim eşeğe biner, oğlu yürür. Bu sefer de insanlar, “Gencecik çocuğu yürütüp kendisi biniyor.” diye Lokman Hekim’i eleştirir.
Adım 4: İkisi de eşekten inip yürümeye başlarlar. İnsanlar bu defa, “Eşek boş dururken kendileri yürüyor.” diye onlarla alay eder.
Adım 5: Son olarak ikisi birden eşeğe binerler. Yoldakiler, “Zavallı hayvana bu kadar yük yüklenir mi?” diye onları eleştirir.
Adım 6: Yolculuğun sonunda Lokman Hekim oğluna döner ve ne yaparlarsa yapsınlar insanların eleştirisinden kurtulamadıklarını, dolayısıyla herkesi memnun etmenin mümkün olmadığını anlatır.
Kısacası olay örgüsü, Lokman Hekim’in, insanları memnun etmenin imkânsız olduğunu oğluna yaşatarak öğretmek için çıktıkları yolculukta başlarından geçenlerdir.
5. ETKİNLİK
Okuduğunuz metindeki gerçek ve kurgusal unsurları belirleyiniz. Belirlediğiniz gerçek ve kurgusal unsurları aşağıya yazınız.
Çok güzel bir soru! Bir metindeki gerçek unsurlar, günlük hayatta karşılaşabileceğimiz, var olan, yaşanması mümkün olan şeylerdir. Kurgusal unsurlar ise hayal ürünü olan, olağanüstü, gerçek hayatta rastlanması mümkün olmayan durumlardır. Şimdi metnimizdeki bu unsurları ayıralım.
Gerçek Unsurlar
(Günlük hayatta olabilecek, mantıklı şeyler)
- Baba ve oğul ilişkisi.
- Bir yerden bir yere yolculuk yapmak.
- Kasaba, köy gibi yerleşim yerlerinin olması.
- Eşeğin binek hayvanı olarak kullanılması.
- İnsanların başkalarının davranışları hakkında yorum yapması ve onları eleştirmesi. (Buna sıkça rastlarız, değil mi?)
- Bir babanın oğluna hayat dersi vermesi.
Kurgusal Unsurlar
(Hayal ürünü, olağanüstü şeyler)
Okuduğun “Lokman Hekim’in Masalı” metninde olağanüstü olaylar çok belirgin olmayabilir. Bu masal daha çok ders verici bir fabl (hayvan masalı) niteliğindedir. Ancak Lokman Hekim ile ilgili anlatılan diğer efsanelerde kurgusal unsurlar bulunur. Eğer senin okuduğun metinde geçiyorsa şunlar olabilir:
- Lokman Hekim’in bitkilerle konuşarak onların hangi hastalığa iyi geldiğini öğrenmesi. (Bitkilerin konuşması hayal ürünüdür.)
- Lokman Hekim’in ölümsüzlük iksirini bulması gibi efsanevi olaylar. (Senin metninde bu yoksa, metindeki başka olağanüstü durumlara bakmalısın. Eğer hiç yoksa bu bölümü boş bırakabilirsin.)
Unutma ki, bu masalın asıl amacı ders vermek olduğu için gerçek unsurlar daha ağır basmaktadır.
Umarım bu açıklamalar ödevini yapmana yardımcı olur. Aklına takılan bir şey olursa yine sorabilirsin. Başarılar dilerim!