Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle kitabımızdaki etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Görseldeki soruları adım adım, hep birlikte analiz edip cevaplayalım. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda cevaba nasıl ulaştığımızı da anlamaktır. Haydi başlayalım!
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
Not: Sevgili arkadaşlar, bu soruları cevaplamak için elimizde metnin tamamı bulunmuyor. Bu yüzden sorulardaki ipuçlarından ve 4. etkinlikteki parçalardan yola çıkarak tahminî cevaplar vereceğiz. Eğer metni okuduysanız, verdiğim cevapları kendi okuduklarınızla karşılaştırabilirsiniz.
1. Metinde adı geçen komutanlar kimlerdir?
Çözüm ve Açıklama:
Metnin tamamı elimizde olmadığı için kesin bir isim veremiyoruz. Ancak metin Duatepe’den bahsediyor. Duatepe, Kurtuluş Savaşı’mızdaki Sakarya Meydan Muharebesi’nin en kritik yerlerinden biridir. Bu savaşta görev alan komutanlar arasında Mustafa Kemal Atatürk, İsmet (İnönü) Paşa ve Fevzi (Çakmak) Paşa gibi çok önemli isimler vardır. Metinde bu komutanlardan birinin veya birkaçının adı geçiyor olabilir.
2. Yazar Duatepe hakkında hangi bilgileri veriyor?
Çözüm ve Açıklama:
4. etkinlikteki metin parçalarına baktığımızda yazar, Duatepe’yi savaşın şiddetle yaşandığı, stratejik öneme sahip bir tepe olarak anlatıyor. Savaş sonrası manzarayı, yani topların susmasını, dumanların dağılmasını ve tepenin üstünde tek bir askerin ayakta kalmasını betimleyerek Duatepe’nin ne kadar çetin bir mücadeleye sahne olduğunu bizlere hissettiriyor.
3. Duatepe’den neden yanardağ gibi dumanlar çıkıyormuş?
Çözüm ve Açıklama:
Bir tepeden yanardağ gibi dumanların çıkması, orada çok yoğun bir çatışma yaşandığını gösterir. Bu dumanlar, büyük ihtimalle durmaksızın patlayan top mermilerinden, tüfeklerden ve belki de çıkan küçük yangınlardan kaynaklanıyordur. Yazar bu benzetmeyi, savaşın ne kadar şiddetli ve yıkıcı olduğunu gözümüzde canlandırmak için kullanmıştır.
4. Duatepe’de düşmanın arkası çevrilince neler yaşanmış?
Çözüm ve Açıklama:
Düşmanın arkasının çevrilmesi, askeri bir taktiktir ve genellikle düşmanın kuşatıldığı, kaçış yollarının kapatıldığı anlamına gelir. Bu durumda düşman ya teslim olmak zorunda kalır ya da paniğe kapılarak dağılır. 4. etkinlikteki “düşmanın kaçan kollarından çıkan toz bulutları” ifadesi, düşmanın kuşatıldıktan sonra bozguna uğrayıp kaçmaya başladığını bize gösteriyor. Yani büyük bir zafer kazanılmış!
5. Kumandan nasıl bir haber almış ve bu haberi alınca ne yapmış?
Çözüm ve Açıklama:
4. etkinlikteki ikinci parçada yazar, “Bunu kumandanlara ve Duatepe’nin üstünde dövüşen öbür tümen karargâhına haber vermek için koşan arkadaşlarla ben de koşuyorum.” diyor. Buradan anlıyoruz ki kumandan, Duatepe’nin alındığı ve düşmanın bozguna uğratıldığı müjdeli haberini almıştır. Bu haberi alınca da büyük bir sevinç ve coşku yaşanmış, yazar ve arkadaşları bu zafer haberini diğer birliklere ulaştırmak için hemen harekete geçmişlerdir.
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Yine metnin tamamına sahip olmadığımız için sorulardan ve parçalardan yola çıkacağız.
Metnin Konusu:
Konu, metinde ne anlatıldığıdır. Bu metinde açıkça Sakarya Savaşı sırasında Duatepe’de yaşananlar, Türk askerinin kahramanca mücadelesi ve kazanılan zafer anlatılmaktadır.
Metnin Ana Fikri:
Ana fikir, yazarın bize vermek istediği asıl mesajdır. Bu metinden çıkarabileceğimiz ana fikir şudur: Vatan sevgisi ve bağımsızlık inancı, en zorlu şartlar altında bile Türk askerine büyük bir güç verir ve zafere ulaşmasını sağlar.
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin aşağıdaki bölümlerinde kullanılan anlatım biçimlerini yanlarına yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili arkadaşlar, anlatım biçimleri bir yazının nasıl anlatıldığını ifade eder. İki temel anlatım biçimini hatırlayalım:
- Betimleme (Tasvir Etme): Varlıkları, yerleri veya durumları okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde, adeta bir fotoğraf karesi gibi anlatmaktır. “Ne görüyorum?” sorusuna cevap verir.
- Öyküleme (Hikâye Etme): Bir olayı veya bir dizi olayı zaman akışına göre anlatmaktır. Hareket vardır. “Ne oldu?” sorusuna cevap verir.
Şimdi metinlere bu gözle bakalım.
Tepedeki kumandan, zâbit, nefer hepsinin nazarları Duatepe’de. Toplar susmuş, duman dağılmış, düşmanın kaçan kollarından çıkan toz bulutlarını ufuklarımızın ziyası parlatıyor. Duatepe’nin üstünde bir tek adam ayakta duruyor. O, çıkanlardan ilk sağ vasıl olan neferdir.
Adım 1: Bu parçayı okuduğumuzda ne hissediyoruz? Yazar, bize bir anın fotoğrafını çekip anlatıyor gibi değil mi? Her şey sanki donmuş bir karede duruyor: bakan komutanlar, susmuş toplar, ayakta duran tek bir asker…
Adım 2: Parçada bir hareket, bir olay akışı yerine, bir durumun tasviri var. Yazar, kelimelerle bir resim çiziyor.
Sonuç: Bu nedenle burada kullanılan anlatım biçimi Betimleyici Anlatım‘dır.
Bunu kumandanlara ve Duatepe’nin üstünde dövüşen öbür tümen karargâhına haber vermek için koşan arkadaşlarla ben de koşuyorum. Otomobil uçuyor! Top şarkısı bu asil ve sert Anadolu’nun dağ ve tepe dalgası olan topraklarının can dili gibi! Karşımızdan kumandanların otomobili, etrafında uçan süvarilerle toz içinde görünüyor. Harekât şubesi müdürü atlıyor, selam veriyor, atlatıyor, onlar uçup gidiyorlar, biz de ileriye!
Adım 1: Bu parçayı okuduğumuzda ise tam tersi bir durum var. Sürekli bir hareket görüyoruz: koşuyorum, uçuyor, görünüyor, atlıyor, selam veriyor, gidiyorlar…
Adım 2: Yazar, bir olayı başından sonuna doğru, bir zaman akışı içinde anlatıyor. Bize bir hikâye anlatıyor. Yaşanan bir olayı aktarıyor.
Sonuç: Bu nedenle burada kullanılan anlatım biçimi Öyküleyici Anlatım‘dır.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Derslerinizde başarılar dilerim!