Merhaba sevgili öğrencim,
Gönderdiğin görseldeki Türkçe etkinliklerini birlikte analiz edelim ve çözelim. Bu etkinlikler bir metne veya şiire bağlı olarak hazırlanmış. O metin elimizde olmadığı için, ben sana bu tür soruları nasıl çözmen gerektiğini anlatacağım ve olası bir metne göre örnek cevaplar oluşturacağım. Böylece konuyu daha iyi kavramış olacaksın. Haydi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Okuduğunuz metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Metindeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Çözüm:
Bu etkinlik, kelime dağarcığımızı geliştirmek için harika bir alıştırmadır. Bir metni okurken tanımadığımız bir kelimeyle karşılaştığımızda ne yapmalıyız? İşte adımlar:
- Adım 1: Cümlenin genel anlamından yola çıkarak kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin etmeye çalışırız.
- Adım 2: Tahminimizi bir kenara not alırız.
- Adım 3: Sonra bir sözlüğe (örneğin TDK’nin internet sitesindeki sözlüğe) bakarak kelimenin gerçek anlamını öğreniriz.
- Adım 4: Son olarak da bu kelimeyi kendi kurduğumuz bir cümlede kullanarak pekiştiririz.
Farz edelim ki okuduğumuz metinde aşağıdaki kelimeler geçiyor. Gel birlikte bu etkinliği dolduralım:
Kelime/Kelime Grubu:vakar
Tahminî Anlamı: Ciddi ve ağırbaşlı duruş.
Cümlem: Törende herkes büyük bir vakar içinde Atatürk’ü anıyordu.
Kelime/Kelime Grubu:ket vurmak
Tahminî Anlamı: Engel olmak, önüne geçmek.
Cümlem: Tembelliğinin, hayallerine ket vurmasına asla izin vermemelisin.
Kelime/Kelime Grubu:izbe
Tahminî Anlamı: Karanlık, eski ve kötü bir yer.
Cümlem: Eski filmlerde kahramanlar hep izbe bir depoda rehin tutulurdu.
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiire göre cevaplayınız.
Çözüm:
Bu soruları cevaplamak için önce şiiri çok dikkatli bir şekilde okumalı ve anlamalıyız. Şiir elimizde olmadığı için, soruların bizden ne istediğini ve nasıl cevaplar bulabileceğimizi konuşalım. Şiirin konusunun “insan aklının gücü ve emek” olduğunu varsayalım.
1. Şair, insan aklını neye benzetiyor? Neden?
Adım 1: Şiirde benzetme sanatı olan dizeleri bulmalıyız. “Gibi”, “kadar” gibi benzetme edatları ya da bir şeyin doğrudan başka bir şeye benzetildiği dizeler bize ipucu verir.
Adım 2: Şair, insan aklını muhtemelen karanlığı aydınlatan bir meşaleye veya yol gösteren bir pusulaya benzetmiş olabilir.
Adım 3: Nedenini açıklarken ise şöyle düşünebiliriz: Çünkü akıl, cehaletin ve bilinmezliğin karanlığını yok eder, insana doğru yolu gösterir ve sorunları çözmesini sağlar.
2. Şiirde insanların akıllarını kullanarak neler yaptıklarından bahsediliyor?
Adım 1: Şiirde insanların başarılarını, icatlarını veya doğa ile mücadelelerini anlatan dizeleri bulmalıyız.
Adım 2: Muhtemelen şiirde insanların akıllarıyla; barajlar kurduklarından, şehirler inşa ettiklerinden, hastalıklara çare bulduklarından veya uzaya çıktıklarından bahsediliyordur. Şiirdeki ilgili dizeleri bularak cevabımızı desteklemeliyiz.
3. “Artık tutsak değiliz yeryüzünde” dizesiyle ne anlatılmak istenmiştir?
Adım 1: Bu dizedeki “tutsak” kelimesinin mecazi anlamını düşünmeliyiz. İnsan neye tutsak olabilir?
Adım 2: Şair burada, insanın aklı ve bilgisi sayesinde artık doğanın acımasız koşullarına, hastalıklara, kıtlığa veya bilgisizliğe mahkûm olmadığını anlatmak istiyor. Yani insan, aklını kullanarak kendi kaderini çizebilen, özgür bir varlık haline gelmiştir.
4. “Günden güne emekle / Daha da çiçeklenmekte dünyanın yüzü.” dizeleriyle şair ne anlatmak istemiştir?
Adım 1: Burada “dünyanın yüzünün çiçeklenmesi” ifadesi bir hayal (imge) ve mecazdır. Gerçekten dünyanın yüzünde çiçekler açmasından bahsetmiyor.
Adım 2: Şair, insanların çalışarak, üreterek ve emek vererek dünyayı her geçen gün daha güzel, daha gelişmiş ve daha yaşanılır bir yer haline getirdiğini anlatmak istemiştir. “Çiçeklenmek” kelimesi burada güzelleşmeyi, gelişmeyi ve ilerlemeyi temsil ediyor.
5. Sizce şairin şiire yazdığı başlık uygun mudur? Siz olsaydınız bu şiire hangi başlığı yazardınız? Neden?
Adım 1: Bu soru tamamen senin kişisel yorumuna dayalı. Önce şairin başlığının şiirin konusu ve ana duygusuyla uyumlu olup olmadığını düşün.
Adım 2: Cevabını “Bence uygundur, çünkü…” veya “Bence uygun değildir, çünkü…” şeklinde gerekçelendirerek açıklamalıyız.
Adım 3: Kendi başlık önerini sun. Örneğin, bizim varsaydığımız bu şiire “Aklın Gücü“, “Emeğin Zaferi” veya “Aydınlık Yarınlar” gibi başlıklar önerebilirsin. Neden bu başlığı seçtiğini de (örneğin; “Çünkü şiir baştan sona insanın aklıyla ve emeğiyle neler başardığını anlatıyor.”) kısaca açıklamalısın.
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirin konusunu ve ana duygusunu aşağıya yazınız.
Çözüm:
Unutma, konu “Şiirde ne anlatılıyor?” sorusunun cevabıdır. Ana duygu ise “Şair bu şiiri yazarken ne hissetmiş ve bizim ne hissetmemizi istemiş?” sorusunun cevabıdır.
Şiirin Konusu
İnsanın aklını ve emeğini kullanarak doğaya üstün gelmesi, dünyayı güzelleştirmesi ve sürekli ilerlemesi.
Şiirin Ana Duygusu
İnsanın başarılarına karşı duyulan gurur, geleceğe yönelik umut ve inanç.
Umarım bu açıklamalar, bu tür etkinlikleri nasıl çözeceğini anlamanda sana yardımcı olmuştur. Metin veya şiir eline geçtiğinde bu adımları takip ederek soruları kolayca cevaplayabilirsin. Başarılar dilerim