Merhaba sevgili öğrencim,
Harika sorularla geldin! Gel, şimdi bu soruları birlikte, adım adım inceleyelim ve çözelim. Tıpkı derste yaptığımız gibi, her detayın üzerinden geçeceğiz. Hazırsan başlayalım!
7. Soru: “Atatürk; sınıftaki işlerle ilgilendi, sorular sordu. Dershaneden çıkılacağı sırada itina ile muhafaza ettiği not defterini belli etmeden aldı. Bunu iç cebine yerleştirdi. Atatürk’ün yanında Hasan Âli, müsteşar İhsan Sungu ve bazı talim terbiye azaları bulunuyordu.”
Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) Bağlaçla bağlanan cümle
B) Tek yargılı cümle
C) İçinde fiilimsi olan cümle
D) Noktalama işareti ile ayrılan birden fazla cümle
Çözüm:
Bu soruda bizden parçada bulunmayan ifadeyi bulmamız isteniyor. Bunun için şıkları tek tek metinde arayalım.
Adım 1: Önce D şıkkına bakalım. “Noktalama işareti ile ayrılan birden fazla cümle” demek, sıralı cümle demektir. Parçanın ilk cümlesine dikkat et: “Atatürk; sınıftaki işlerle ilgilendi, sorular sordu.” Burada “ilgilendi” ve “sordu” yüklemleri virgülle birbirine bağlanmış. Yani sıralı cümle var. O zaman D şıkkını eliyoruz.
Adım 2: Şimdi C şıkkına bakalım. “İçinde fiilimsi olan cümle” arıyoruz. “Dershaneden çıkılacağı sırada itina ile muhafaza ettiği not defterini belli etmeden aldı.” cümlesinde “-acak”, “-dığı” sıfat-fiil eklerini ve “-meden” zarf-fiil ekini görüyoruz. Demek ki içinde fiilimsi olan cümle de var. C şıkkını da eledik.
Adım 3: B şıkkına bakalım. “Tek yargılı cümle” yani basit cümle arıyoruz. “Bunu iç cebine yerleştirdi.” cümlesi tek bir yargı bildirdiği için basit bir cümledir. O zaman B şıkkı da metinde var, onu da eledik.
Adım 4: Geriye A şıkkı kaldı. “Bağlaçla bağlanan cümle” yani bağlı cümle arıyoruz. Parçada cümleleri birbirine bağlayan “ve, ama, fakat, çünkü” gibi bir bağlaç görüyor muyuz? Son cümlede “ve” bağlacı var ama bu bağlaç “Hasan Âli”, “İhsan Sungu” ve “azalar” gibi eş görevli sözcükleri bağlıyor, cümleleri değil. Dolayısıyla parçada bağlaçla bağlanmış bir cümle yoktur.
Sonuç: A
8. Soru: Aşağıdaki cümlelerden hangisi devrik bir fiil cümlesidir?
A) Oyun demektir baştan aşağı çocukluk.
B) Araç oluyor böylece oyun.
C) Gerçekteki bağlantıyı ne güzel yakalamış.
D) Oynamanın armağanı hoşgörüdür.
Çözüm:
Bu soruda iki şeye dikkat etmeliyiz: Cümle hem devrik olacak (yüklemi sonda olmayacak) hem de bir fiil cümlesi olacak (yüklemi çekimli bir fiil olacak).
Adım 1: Şıkları inceleyelim.
A) “Oyun demektir baştan aşağı çocukluk.” cümlesinin yüklemi “demektir”. Bu bir isim cümlesidir. O yüzden bu şıkkı eliyoruz.
B) “Araç oluyor böylece oyun.” cümlesinin yüklemi “oluyor”. “Olmak” bir fiildir, yani bu bir fiil cümlesi. Yüklem cümlenin sonunda mı? Hayır, ortasında. İşte bu yüzden bu cümle devrik bir fiil cümlesidir. Aradığımız cevap bu olabilir!
C) “Gerçekteki bağlantıyı ne güzel yakalamış.” cümlesinin yüklemi “yakalamış”. Bu bir fiil cümlesidir. Yüklem cümlenin sonunda olduğu için bu cümle kurallı bir cümledir, devrik değil. O yüzden bu şıkkı da eliyoruz.
D) “Oynamanın armağanı hoşgörüdür.” cümlesinin yüklemi “hoşgörüdür”. Bu bir isim cümlesidir. Bu şıkkı da eledik.
Adım 2: Gördüğün gibi, hem yüklemi fiil olan hem de yüklemi sonda olmayan tek seçenek B şıkkı.
Sonuç: B
9. Soru: Bu davetiyede aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Anma gününün yapılacağı zamana
B) Anma gününün konusuna
C) Anma gününün gerçekleşeceği şehre
D) Anma gününde düzenlenecek etkinliklere
Çözüm:
Bu bir görsel okuma sorusu. Davetiyedeki bilgileri dikkatlice okuyup şıklarda verilen bilgilere ulaşıp ulaşamadığımıza bakacağız.
Adım 1: Davetiyeyi inceleyelim.
- Konu: 18 Mart Çanakkale Şehitlerini Anma Günü
- Tarih ve Saat: 18 Mart 2021 Perşembe Saat: 15.00
- Yer: Atatürk Ortaokulu Konferans Salonu
- Etkinlikler: Hatim ve Dua, Şiirler, Drama, Kahramanlık Türküleri
Adım 2: Şimdi şıkları bu bilgilerle karşılaştıralım.
A) Anma gününün yapılacağı zamana: Evet, ulaşabiliriz. Davetiyede “18 Mart 2021 Perşembe Saat: 15.00” yazıyor.
B) Anma gününün konusuna: Evet, buna da ulaşabiliriz. Başlıkta “Çanakkale Şehitlerini Anma Günü” olduğu açıkça belirtilmiş.
C) Anma gününün gerçekleşeceği şehre: Davetiyede “Atatürk Ortaokulu” yazıyor ama bu okulun hangi şehirde olduğu belirtilmemiş. İstanbul’da mı, Ankara’da mı, yoksa başka bir ilde mi? Bu bilgiye davetiyeden ulaşamıyoruz.
D) Anma gününde düzenlenecek etkinliklere: Evet, ulaşabiliriz. “ETKİNLİKLER” başlığı altında neler yapılacağı yazıyor.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, davetiyede etkinliğin hangi şehirde yapılacağına dair bir bilgi yok.
Sonuç: C
Umarım açıklamalarım net ve anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!