Harika bir çalışma, hemen bu etkinlikleri birlikte analiz edelim ve nasıl yapabileceğini adım adım konuşalım. Unutma, bunlar senin yaratıcılığını konuşturacağın etkinlikler, ben sadece sana yol göstereceğim.
6. ETKİNLİK
Sınıfınızda “özgürlük” konulu bir konuşma yapınız. Konuşmanızda yaratıcı konuşma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygulayabilmek için sizden önce konuşan arkadaşlarınızın anlattıklarını dikkatlice dinleyiniz. Arkadaşlarınızın anlattıklarından yararlanarak konuyla ilgili olay, durum veya kişilere yeni bir bakış açısıyla bakılmasını sağlayınız. Konuşmanızda okuduğunuz, izlediğiniz veya gözlemlediğiniz olaylardan örnekler verebilirsiniz. Konuşmalarınızda yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senden “özgürlük” gibi derin bir konuda kendi düşüncelerini, yaratıcı bir şekilde sunmanı istiyor. Bu bir test sorusu değil, bu yüzden tek bir doğru cevabı yok. Amacımız, düşüncelerini etkili bir şekilde ifade etmen. Gel, bunu nasıl yapabileceğine bakalım.
Adım 1: Konuyu Anlamak ve Hazırlık Yapmak
Önce “özgürlük” kelimesi senin için ne ifade ediyor, bunu düşün. Sadece aklına gelen ilk şeyi değil, biraz daha derinleş. Örneğin:
- Düşünce özgürlüğü mü?
- İstediğin yere gitme özgürlüğü mü?
- Kararlarını kendin verme özgürlüğü mü?
- Yoksa sorumluluklardan kaçmak mı?
Bu konuda bir film izlemiş, bir kitap okumuş veya bir büyüğünden bir hikâye dinlemiş olabilirsin. Bunları bir kenara not al. Bunlar senin konuşmandaki en güçlü malzemelerin olacak.
Adım 2: “Yaratıcı Konuşma Stratejisi” Nedir?
Bu, konuşmanı sıkıcı bir bilgi aktarımından çıkarıp ilgi çekici hale getirmektir. Şöyle düşünebilirsin:
- Konuşmana bir soruyla başlayabilirsin: “Hiç kendinizi bir kafeste gibi hissettiniz mi?”
- Küçük bir hikâye anlatabilirsin: “Geçen gün parkta uçurtmasını ilk defa uçuran bir çocuk gördüm. O an yüzündeki ifade, bana özgürlüğün ne demek olduğunu bir kez daha hatırlattı…”
- Bir zıtlık kurabilirsin: “Her istediğini yapabilen ama aslında mutsuz olan bir insan mı, yoksa kısıtlı imkanlara sahip ama hayallerinin peşinden giden biri mi daha özgürdür?”
Adım 3: Arkadaşlarını Dinlemek ve Yeni Bakış Açısı Sunmak
Bu çok önemli! Senden önce konuşan arkadaşın belki de özgürlüğü “kuralların olmaması” olarak tanımladı. Sen ondan sonra söz alıp şöyle diyebilirsin:
“Ali’nin dediği gibi kuralların olmaması kulağa hoş geliyor. Ama acaba hiç kural olmasaydı, trafik ışıkları olmasaydı, gerçekten özgürce ve güvenle sokağa çıkabilir miydik? Belki de gerçek özgürlük, başkalarının özgürlüğüne saygı duyan kurallar içinde var olabilir.”
Gördüğün gibi, arkadaşının fikrini ezmeden, onun düşüncesi üzerinden yeni bir kapı araladın. İşte istenen tam olarak bu!
Adım 4: Dilimize Sahip Çıkmak
Konuşurken “start almak” yerine “başlamak”, “full motive oldum” yerine “çok isteklendim” veya “dizayn etmek” yerine “tasarlamak” gibi güzel Türkçemizin zenginliklerini kullanmaya çalış. Bu, hem dilimize olan saygını gösterir hem de konuşmanı daha akıcı yapar.
7. ETKİNLİK
Aşağıya “Kurtla Köpek” adlı metnin konusu ve ana fikrinden hareketle mizahi ögeler kullanarak hikâye edici bir metin yazınız. Yazdığınız metne uygun bir başlık bulunuz. Yazdığınız metni gözden geçirirken yazım ve noktalama hatalarıyla anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu da yine harika bir yazma etkinliği! “Kurtla Köpek” fablını (hayvanların konuşturulduğu masal) hatırlayalım. Orada aç ama özgür bir kurt ile tok ama boynunda tasma izi olan tutsak bir köpek vardı. Ana fikir neydi? “Tutsaklığın getirdiği rahata karşılık, zorluk içinde yaşanan özgürlük daha değerlidir.” Şimdi biz bu ciddi konuyu alıp eğlenceli, komik bir hikâyeye dönüştüreceğiz.
Adım 1: Konuyu ve Karakterleri Modernleştirelim
Hikâyeyi günümüze taşıyabiliriz. Kurt, belki de dağda internetin çekmemesinden, hazır yemek bulamamaktan şikayetçi ama özgürlüğüne düşkün bir karakter olabilir. Köpek ise lüks bir villada yaşayan, sosyal medya hesabı olan, en kaliteli mamaları yiyen ama sahibi ne derse onu yapan bir karakter olabilir.
Adım 2: Mizahi (Komik) Ögeleri Nasıl Ekleriz?
- Abartma: Köpeğin tasmasını o kadar süslü ve teknolojik anlatabilirsin ki, üzerinde GPS, mama saati alarmı, hatta sahibinin sesinden komutlar veren bir hoparlör bile olabilir. Kurdun açlığını ise “midesinde rock konseri var gibi gurulduyordu” gibi komik bir benzetmeyle anlatabilirsin.
- Çatışma ve Diyaloglar: Bu iki zıt karakteri bir araya getir. Mesela bir parkta karşılaşsınlar. Aralarında şöyle komik bir konuşma geçebilir:
Köpek: Vay be, ne kadar da zayıfsın! Bizim evde dün somonlu mama vardı, artanını bahçıvanın kedisine verdiler. Sen ne yedin en son?
Kurt: (Gururla) Ben avlandım! Üç saat boyunca bir kertenkelenin peşinden koştum. Müthiş bir maceraydı! Tadı… eh, macera gibiydi diyelim.
Köpek: Üç saat mi? Benim sahibim uygulamadan mama sipariş ediyor, on dakikada kapıda. Hem bak, bu tasmam sayesinde kaybolursam hemen buluyorlar. Tam bir teknoloji harikası!
Kurt: (Köpeğin boynundaki parlak tasmaya bakıp) Güzelmiş… Peki o tasma çıkıyor mu? Mesela canın isteyince şu tepenin ardındaki gün batımını izlemeye gidebiliyor musun?
Adım 3: Hikâyeyi Oluştur ve Başlık Koy
Bu diyalogları ve komik durumları bir olay örgüsü içinde (giriş, gelişme, sonuç) yaz. Belki kurt, köpeği bir günlüğüne özgürlüğe davet eder ve başlarına komik olaylar gelir. Ya da köpek, kurdu kendi lüks hayatına davet eder ama kurt o kurallara bir saat bile dayanamaz. Hikâyen bittikten sonra ona uygun, esprili bir başlık bul. Mesela: “Tasmalı Teknoloji, Dağların Efendisine Karşı” veya “Somonlu Mamanın Bedeli” gibi.
Adım 4: Son Kontrol
Yazını bitirdikten sonra mutlaka bir öğretmen gözüyle tekrar oku. Anlatım bozukluğu var mı? Noktayı, virgülü doğru yerde kullanmış mısın? Yazım hatası yapmış mısın? Bu son dokunuş, yazının kalitesini çok artırır.
Umarım bu açıklamalar işine yarar. İki etkinlik de senin hayal gücünü ve ifade yeteneğini geliştirmek için harika fırsatlar. Şimdiden kolay gelsin, eminim harika bir iş çıkaracaksın!