Sevgili öğrencim, seninle bu güzel Türkçe dersi etkinliğini yapmaktan çok mutluyum. Karşımızda dünyaca ünlü masalcı La Fontaine’in yazdığı ve usta şairimiz Orhan Veli Kanık’ın çevirdiği harika bir metin var. “Aslan ile Fare” isimli bu metni dikkatlice okuyup soruları birlikte cevaplayalım.
Bu metin, hayvanların konuşturulduğu ve sonunda bize bir ders veren eğlenceli bir şiir. Şimdi soruları adım adım, sanki sınıfta tahtada çözüyormuşuz gibi inceleyelim.
Soru 1: Metinde hangi değerler üzerinde durulmuştur?
Çözüm Adımları:
Adım 1: Metnin giriş bölümüne bakalım. İlk satırda “Herkese saygı göstermeli” deniliyor. Demek ki ilk değerimiz saygı.
Adım 2: Aslanın fareyi yakalayıp sonra bırakması, ona zarar vermemesi bir merhamet ve iyilik göstergesidir. Farenin de daha sonra gelip aslanı kurtarması yardımlaşma ve yapılan iyiliğin karşılığını verme (vefa) değeridir.
Adım 3: Şiirin en sonuna bakalım. “Sabırla zamanın yaptığını, ne kuvvet yapabilir ne şiddet” diyor. Buradan da sabır değerinin önemini anlıyoruz.
Sonuç:
Metinde üzerinde durulan temel değerler şunlardır:
- Saygı
- İyilik ve Yardımseverlik
- Merhamet (Bağışlayıcılık)
- Sabır
Soru 2: Metinden nasıl bir ders çıkarmalıyız?
Çözüm Adımları:
Adım 1: Şiirin başında “Umulmadık kimselerden fayda görür insan” deniliyor. Bu bize, kendimizden güçsüz veya küçük gördüğümüz kişileri küçümsemememiz gerektiğini öğretir. Çünkü gün gelir, o küçük gördüğümüz kişinin yardımına muhtaç olabiliriz.
Adım 2: Aslanın fareye yaptığı iyilik boşa gitmemiştir. Fare, aslanın hayatını kurtarmıştır. Demek ki “İyilik yapan iyilik bulur” dersini çıkarabiliriz.
Adım 3: Son kıtada aslanın kükremesinin işe yaramadığı ama farenin sabırla ipi kemirmesinin işe yaradığı anlatılıyor. Buradan da kaba kuvvet yerine sabır ve aklın daha etkili olduğu dersini çıkarırız.
Sonuç:
Metinden çıkarmamız gereken dersler şunlardır:
- Hiç kimseyi küçük görmemeli, herkese saygı duymalıyız.
- Yapılan hiçbir iyilik karşılıksız kalmaz; iyilik eden iyilik bulur.
- Zor durumlarda kaba kuvvet veya öfke yerine sabırla hareket etmek sorunları daha kolay çözer.
Soru 3: Okuduğunuz metnin türü nedir? Nedenleriyle açıklayınız.
Çözüm Adımları:
Adım 1: Metnin kahramanlarına bakalım. Kahramanlar bir Aslan ve bir Fare. Yani hayvanlar.
Adım 2: Bu hayvanlar insanlar gibi düşünüyor, konuşuyor ve duygulanıyor (Aslanın acıması, farenin yardıma koşması gibi). Buna kişileştirme diyoruz.
Adım 3: Metnin sonunda bize bir öğüt, bir ahlak dersi veriliyor mu? Evet, veriliyor.
Adım 4: Metin düz yazı şeklinde mi yoksa şiir şeklinde mi yazılmış? Dizeler halinde, yani şiir şeklinde yazılmış.
Bilgi Notu: Kahramanları genellikle hayvanlar olan, sonunda ders verme amacı güden ve genellikle şiir biçiminde yazılan metin türüne FABL denir.
Sonuç:
Bu metnin türü FABL‘dır.
Nedenleri:
- Kahramanlarının hayvanlar (Aslan ve Fare) olması.
- Hayvanların insan gibi özellikler göstermesi (konuşması, düşünmesi).
- Sonunda okuyucuya eğitici bir ahlak dersi vermesi.
- Şiirsel bir dille (manzum olarak) yazılmış olması.