8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 226
Merhaba sevgili öğrencim, ben 8. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Gel, bu soruyu birlikte adım adım çözelim ve şiirlerin dünyasında kısa bir yolculuğa çıkalım. Unutma, şiirin ana duygusunu bulmak, şairin bize fısıldadığı sırrı keşfetmek gibidir.
10. Soru: Şiirin anlatmak istediği temel duyguya “ana duygu” denir. Şiirin ana duygusunu belirlemek için: “Şiirde anlatılmak istenen nedir?” ya da “Şiirde verilmek istenen ileti nedir?” sorularına yanıt bulmak gerekir. Bir şiir dinletisi hazırlamak isteyen öğrenciler, okuyacakları şiirlerin ana duygusunu belirlemek istemişlerdir. Hangi öğrenci okuyacağı şiirin ana duygusunu yanlış belirlemiştir?
Bu soruda bizden, verilen şiirler ile bu şiirlere atfedilen ana duyguları eşleştirmemiz ve hangi eşleştirmenin yanlış yapıldığını bulmamız isteniyor. Haydi, teker teker inceleyelim.
Adım 1: Mustafa’nın Seçtiği Şiiri ve Belirlediği Ana Duyguyu İnceleyelim (A Seçeneği)
1. Şiir:
Şimdi sen kalkıp gidiyorsun, git.
Gözlerin durur mu onlar da gidiyorlar, gitsinler.
Oysa ben senin gözlerinsiz edemem bilirsin
Oysa Allah bilir bugün iyi uyanmıştık
- A) Mustafa: 1-Ayrılık
Bu şiirde şair, sevdiği bir kişinin gidişinden bahsediyor. “Şimdi sen kalkıp gidiyorsun, git.” dizesiyle bir terk ediliş, bir gidiş anı anlatılıyor. Şairin “ben senin gözlerinsiz edemem” demesi ise bu gidişin onda yarattığı derin üzüntüyü ve çaresizliği gösteriyor. Dolayısıyla bu şiirin ana duygusu kesinlikle ayrılık acısıdır. Mustafa doğru bir tespit yapmış.
Adım 2: Bilge’nin Seçtiği Şiiri ve Belirlediği Ana Duyguyu İnceleyelim (B Seçeneği)
2. Şiir:
Ne hasta bekler sabahı
Ne taze ölüyü mezar
Ne de şeytan günahı
Seni beklediğim kadar
- B) Bilge: 2-Umut
Şair bu şiirde, birini ne kadar büyük bir özlemle ve sabırsızlıkla beklediğini anlatmak için çok güçlü karşılaştırmalar yapmış. Bir hastanın sabahı beklemesi, bir mezarın ölüyü beklemesi gibi durumların bile kendi bekleyişi yanında sönük kaldığını söylüyor. Bu kadar şiddetli bir bekleyişin temelinde kavuşmaya dair bir istek, bir beklenti yatar. Bu beklentinin adı da umut‘tur. Dolayısıyla Bilge de doğru bir tespitte bulunmuş.
Adım 3: Hikmet’in Seçtiği Şiiri ve Belirlediği Ana Duyguyu İnceleyelim (C Seçeneği)
3. Şiir:
Okulda, anladıkça başaracaksın.
Yaşamda, başardıkça anlayacaksın.
Gelecek mutlu-mutsuz, inanmasan da;
Gözlerin yaşardıkça anlayacaksın.
- C) Hikmet: 3-Tecrübe
Bu şiir, insanın hayatı boyunca yaşadıklarından dersler çıkardığını anlatıyor. Sadece okulda değil, yaşamın içinde de başarılarla, mutluluklarla ve hatta hüzünlerle (“gözlerin yaşardıkça”) bir şeyler anladığımızı, olgunlaştığımızı söylüyor. Yaşayarak öğrenilen bu bilgilere ve deneyimlere biz ne diyoruz? Elbette tecrübe diyoruz. Hikmet’in tespiti de gayet yerinde.
Adım 4: Özgül’ün Seçtiği Şiiri ve Belirlediği Ana Duyguyu İnceleyelim (D Seçeneği)
4. Şiir:
Dağlar var karanlık, dağlar var beyaz.
Korka korka eteğinden öper yaz;
Ağrıdağ, Babadağ, Gâvurdağ, Ilgaz
Kubbelerdir… dolaşır, aşılmaz.
- D) Özgül: 4-Dostluk
Şimdi bu şiire dikkatle bakalım. Şair, ülkemizdeki dağlardan (Ağrıdağ, Ilgaz gibi) bahsediyor. Onların heybetini, görkemini, aşılamaz oluşunu anlatıyor. Şiirin genelinde doğa, vatan ve dağların ululuğu gibi temalar hissediliyor. Peki, Özgül’ün belirlediği “Dostluk” duygusu bu şiirde var mı? Şiirin hiçbir dizesinde arkadaşlık, sırdaşlık veya dostlukla ilgili bir ipucu bile yok, değil mi? Bu yüzden bu eşleştirme kesinlikle yanlıştır.
Sonuç:
Yaptığımız incelemeler sonucunda Mustafa, Bilge ve Hikmet’in şiirlerin ana duygusunu doğru belirlediğini, ancak Özgül’ün belirlediği ana duygunun (Dostluk) şiirin içeriğiyle uyuşmadığını gördük.
Bu nedenle, sorumuzun doğru cevabı D seçeneğidir.