Merhaba sevgili öğrencim. Ben Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle kitabındaki 35. sayfada yer alan 6, 7 ve 8. etkinlikleri birlikte inceleyip cevaplayacağız. Bu etkinlikler okuma, konuşma ve yazma becerilerini geliştirmeye yöneliktir. Haydi başlayalım!
6. ETKİNLİK
Soru: Okuduğunuz metinde yazarın kullandığı düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, örneklendirme, tanık gösterme, karşılaştırma, sayısal verilerden yararlanma, benzetme) belirleyiniz. Seçtiğiniz düşünceyi geliştirme yolunu örnekleyen paragrafı noktalı alana yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruyu çözebilmek için derste okuduğunuz metne bakmamız gerekir. Ancak sana bu soruyu nasıl yapacağını ve metinde nelere dikkat etmen gerektiğini adım adım anlatacağım. Genellikle bu tarz bilgilendirici metinlerde en çok Tanımlama, Örneklendirme ve Karşılaştırma kullanılır.
Adım 1: Düşünceyi Geliştirme Yollarını Hatırlayalım
- Tanımlama: Bir kavramın veya varlığın ne olduğunun açıklandığı cümlelerdir. “Bu nedir?” sorusuna cevap verir. (Örnek: “Sevgi, insanı hayata bağlayan en güçlü duygudur.”)
- Örneklendirme: Yazarın düşüncesini inandırıcı kılmak için konuyla ilgili örnekler vermesidir. (Örnek: “Birçok şair sevgiyi anlatmıştır; Yunus Emre, Mevlana gibi…”)
- Karşılaştırma: İki kavramın benzer veya farklı yönlerinin kıyaslanmasıdır. “Daha, en, kadar” gibi kelimeler ipucudur.
- Benzetme: Bir varlığın özelliğini anlatmak için onu başka bir varlığa benzetmektir. (Örnek: “Sevgi bir güneş gibidir.”)
Adım 2: Metni İnceleme ve Cevaplama
Okuduğun metinde yazar muhtemelen sevginin tanımını yapmıştır veya sevgi ile nefreti karşılaştırmıştır. Aşağıya, metinde bulman muhtemel bir “Tanımlama” örneği yazıyorum. Sen de metninden buna benzer bir paragrafı bulup kitaptaki boşluğa yazabilirsin.
(Örnek Cevap – Kitabındaki metinde buna benzer bir yer bulmalısın):
“Sevgi; insanı, doğayı, hayvanları karşılık beklemeden kucaklayan, kalpten gelen sıcak bir bağdır. İnsanlar arasındaki en güçlü iletişim aracı sevgidir.”
Seçilen Düşünceyi Geliştirme Yolu: Tanımlama
7. ETKİNLİK
Soru: Herhangi bir hazırlık yapmadan sınıfınızda “sevginin gücü” konulu bir konuşma yapınız. Arkadaşlarınızdan yaptığınız konuşmayı değerlendirmelerini isteyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Bu bir konuşma etkinliğidir. Hazırlıksız konuşmalar (doğaçlama), senin duygu ve düşüncelerini hızlıca toparlayıp ifade etmeni sağlar. Senin için sınıfta yapabileceğin örnek bir konuşma metni hazırladım. Bu metni okuyarak fikir edinebilir ve kendi cümlelerinle anlatabilirsin.
Örnek Konuşma Metni:
Giriş (Selamlama ve Konuya Giriş):
“Değerli öğretmenim ve sevgili arkadaşlarım, bugün sizlere dünyadaki en büyük güçten, yani ‘Sevginin Gücü’nden bahsetmek istiyorum.”
Gelişme (Konuyu Açıklama ve Örnekleme):
“Sevgi, sadece ‘seni seviyorum’ demek değildir. Sevgi, bir çiçeği ezmeden yanından geçmektir. Bir sokak hayvanının başını okşamaktır. Arkadaşın üzüldüğünde onun yanında olmaktır. Sevginin gücü o kadar büyüktür ki, en sert kalpleri bile yumuşatabilir. Kavgaları bitirir, barışı getirir. Bir bitki bile sevgiyle büyütüldüğünde daha çabuk çiçek açar. Sevgi, paylaştıkça azalmayan, aksine çoğalan tek hazinedir.”
Sonuç (Özet ve Kapanış):
“Sonuç olarak arkadaşlar, hayatımızdaki zorlukları aşmanın anahtarı sevgidir. Gelin, birbirimizi, doğayı ve hayvanları sevelim. Çünkü dünya sevgiyle güzelleşir. Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.”
8. ETKİNLİK
Soru: Defterinize 2. etkinlikte araştırdığınız atasözlerinden biriyle bir hikâye yazınız. Yazacağınız metinde öncelikle zaman, mekân, şahıs ve olay unsurlarını belirleyiniz. Ardından yazacağınız hikâyenin serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde anlatacaklarınızı planlayınız. Metni yazarken yazım kurallarına uymaya özen gösteriniz.
Çözüm ve Açıklama:
Burada senden bir hikâye kurgulaman isteniyor. 2. etkinlikteki atasözlerini bilmediğimiz için, 7. etkinliğin konusu olan “Sevgi” ile ilgili çok güzel bir atasözü seçelim: “Ne ekersen onu biçersin.” (İyilik ve sevgi gösteren, karşılığında iyilik ve sevgi bulur.)
Adım 1: Hikâye Unsurlarını Belirleme
- Atasözü: Ne ekersen onu biçersin.
- Olay: Yaşlı bir teyzeye yardım eden bir çocuğun, daha sonra zor durumda kaldığında yardım görmesi.
- Şahıs Kadrosu: Ali (öğrenci), Fatma Teyze (yaşlı komşu), Ali’nin öğretmeni.
- Mekan: Mahalle sokağı ve okul yolu.
- Zaman: Soğuk bir kış sabahı.
Adım 2: Hikâye Planı
- Serim (Giriş): Ali’nin okula gitmek için evden çıkması ve havanın soğuk olması.
- Düğüm (Gelişme): Ali’nin yolda poşetlerini taşıyamayan Fatma Teyze’yi görmesi, okula geç kalma pahasına ona yardım etmesi.
- Çözüm (Sonuç): Ali’nin okula geç kalması ama öğretmenin durumu öğrenip onu takdir etmesi. Ali’nin yaptığı iyiliğin huzurunu hissetmesi.
Adım 3: Örnek Hikâye
İYİLİK TOHUMLARI
Soğuk bir kış sabahıydı. Ali, paltosuna sıkıca sarınmış, okula yetişmek için hızlı adımlarla yürüyordu. Rüzgâr yüzüne vurdukça adımlarını daha da sıklaştırıyordu. Tam köşeyi dönerken mahallelerinin en yaşlısı Fatma Teyze’yi gördü. Elinde ağır pazar poşetleri vardı ve buzlu yolda yürümekte zorlanıyordu.
Ali bir an saatine baktı. Derse çok az kalmıştı. Eğer durursa geç kalacaktı. Ama içindeki ses ona durması gerektiğini söyledi. Koşarak Fatma Teyze’nin yanına gitti. “Teyzeciğim, ver poşetleri ben taşıyayım,” dedi. Fatma Teyze gülümseyerek, “Sağ ol evladım, beni büyük bir yükten kurtardın,” dedi. Ali, poşetleri teyzenin evine kadar taşıdı.
Okula vardığında nefes nefeseydi ve ders çoktan başlamıştı. Kapıyı tıklatıp içeri girdi. Öğretmeni, “Neden geç kaldın Ali?” diye sordu. Ali mahcup bir şekilde durumu anlattı. Öğretmeni gülümsedi ve sınıfa dönerek: “Çocuklar, Ali bugün derse geç kaldı ama hayat dersinden pekiyi aldı. Unutmayın, ne ekerseniz onu biçersiniz. Ali bugün iyilik ekti, karşılığında sevgi ve takdir biçti,” dedi. Ali, yerine otururken yaptığı iyiliğin sıcaklığıyla hiç üşümediğini fark etti.