Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim!
Bugün seninle görseldeki soruları adım adım inceleyeceğiz ve birlikte çözeceğiz. Hiç merak etme, anlamadığın bir yer olursa tekrar sorabilirsin. Türkçe dersinde kelimelerin anlamlarını ve cümle içinde nasıl kullanıldıklarını öğrenmek çok keyifli ve önemli. Hazırsan başlayalım!
Öncelikle görselin üst kısmında bir sözcük küpü etkinliği görüyorum. Bu, senin derste ya da evde yapabileceğin yaratıcı bir çalışma. Sana verilen yönergeye göre bir küp hazırlayıp, üzerine farklı duygular yazarak bir arkadaşınla oynayabilirsin. Bu etkinlik, duyguları tanımak ve onları günlük hayatla ilişkilendirmek için çok güzel bir fırsat sunuyor. Malzeme listesi de verilmiş: Karton, Makas, Yapıştırıcı. Bu bir soru değil, bir etkinlik yönergesi olduğu için, şimdi direkt olarak sorulara geçelim.
Aşağıda “Söz Varlığımız” başlığı altında iki tane sorumuz var. Şimdi ilk soruya bakalım:
1. “Bir aralık gürültü kesildi.” cümlesinde geçen “kesilmek” sözcüğünün anlamı aşağıdaki cümlelerin hangilerinde vardır? İlgili kutucukları işaretleyiniz.
Şimdi bu soruyu adım adım çözelim:
Adım 1: İlk olarak, verilen cümlede “kesilmek” kelimesinin hangi anlama geldiğini bulmalıyız. “Bir aralık gürültü kesildi.” cümlesinde gürültünün durduğunu, sona erdiğini anlıyoruz, değil mi? Yani “kesilmek” burada durmak, sona ermek anlamında kullanılmış.
Adım 2: Şimdi şıklardaki cümleleri tek tek inceleyelim ve “kesilmek” kelimesinin bu anlamda kullanılıp kullanılmadığına bakalım.
Zeynep susunca tartışma kesildi.
Burada “tartışma kesildi” derken, tartışmanın bittiğini, sona erdiğini kastediyoruz. Tıpkı gürültünün kesilmesi gibi. Bu anlam, yukarıdaki cümledeki anlamla aynı. O yüzden bu şık doğru.
Arkadaşını savunmak için aslan kesildi.
Bu cümlede “aslan kesildi” ifadesi, birinin çok cesur, yırtıcı ve gözü pek olduğunu anlatmak için kullanılan bir deyimdir. Gürültünün durması anlamıyla hiçbir ilgisi yok. Bu şık yanlış.
Kedi miyavlaması birdenbire kesildi.
“Kedi miyavlaması birdenbire kesildi” derken, miyavlamanın aniden durduğunu, sona erdiğini anlıyoruz. Bu da gürültünün kesilmesiyle aynı anlama geliyor. Bu şık doğru.
Rüzgâr kesilmiş, kar yağmaya başlamıştı.
“Rüzgâr kesilmiş” ifadesi, rüzgârın dindiğini, esmeyi bıraktığını anlatır. Bu da yine gürültünün durması, sona ermesi anlamıyla örtüşüyor. Bu şık da doğru.
Sonuç: “Bir aralık gürültü kesildi.” cümlesindeki “kesilmek” sözcüğünün anlamı;
- Zeynep susunca tartışma kesildi.
- Kedi miyavlaması birdenbire kesildi.
- Rüzgâr kesilmiş, kar yağmaya başlamıştı.
cümlelerinde vardır. Bu cümlelerin yanındaki kutucukları işaretlememiz gerekiyor.
Şimdi de ikinci soruya geçelim:
2. “Kesilmek” sözcüğünü iki farklı anlama gelecek şekilde birer cümlede kullanınız.
Bu soru, “kesilmek” kelimesinin birden fazla anlamı olduğunu ve bunları cümle içinde doğru bir şekilde kullanabilmemizi istiyor. Hadi, iki farklı anlam belirleyip onlarla cümle kuralım:
Adım 1: İlk anlam olarak, az önceki soruda da gördüğümüz “durmak, sona ermek” anlamını kullanalım. Bu anlamda birçok örnek verdik zaten.
- Cümle 1:Konuşmalar birdenbire kesildi, herkes öğretmenin ne söyleyeceğini merak ediyordu.
Burada konuşmaların durduğunu, sona erdiğini anlatıyoruz.
Adım 2: İkinci farklı bir anlam bulalım. “Kesilmek” kelimesi, bir şeyin fiziksel olarak bir bıçak, makas gibi bir araçla ayrılması, bölünmesi anlamında da kullanılır.
- Cümle 2:Pastanın dilimleri eşit bir şekilde kesildi ve misafirlere ikram edildi.
Burada pastanın dilimlere ayrıldığını, yani kesme eyleminin yapıldığını anlatıyoruz.
Başka bir anlam da, bir şeye benzemek, bir şeye dönüşmek gibi olabilir, örneğin “aslan kesilmek” demiştik. Ama fiziksel kesme eylemi daha temel ve farklı bir anlamdır.
Sonuç: “Kesilmek” sözcüğünün iki farklı anlamda kullanıldığı cümleler:
- Konuşmalar birdenbire kesildi, herkes öğretmenin ne söyleyeceğini merak ediyordu. (Sona ermek, durmak anlamında)
- Pastanın dilimleri eşit bir şekilde kesildi ve misafirlere ikram edildi. (Bıçakla ayırmak, bölmek anlamında)
Gördün mü, kelimelerin ne kadar farklı anlamları olabiliyor! Önemli olan, cümleyi okuyup kelimenin o cümledeki anlamına dikkat etmek. Umarım anlaşılır olmuştur. Başarılar dilerim!