Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün size gönderdiğim metin ve görsellerle ilgili soruları beraber çözeceğiz. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda o cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak ve düşünme becerilerimizi geliştirmektir. Hadi başlayalım!
1. Sizce okuduğunuz metin hangi amaçlarla kaleme alınmıştır? Yazınız.
Sevgili çocuklar, bu metni dikkatlice okuduğumuzda, bir çocuğun kendi anne babasına yazdığı bir mektup veya dilekçe olduğunu görüyoruz. Bu mektupta çocuk, kendi düşüncelerini, duygularını, beklentilerini ve anne babasından istediklerini çok samimi bir dille anlatıyor. Şimdi bu metnin yazılış amaçlarını adım adım inceleyelim:
Adım 1: Metnin genel içeriğini anlama.
Metin, bir çocuğun kendi gelişimini, hatalarını, beklentilerini ve anne babasının da kendisinden beklentilerini ele alıyor. Çocuğun “Beni dinleyin, öğrenmeye en yatkın olduğum anlar, soru sorduğum anlardır.” veya “Benden yaşımın üstünde olgunluk beklemeyin.” gibi cümleleri, onun anlaşılma isteğini gösteriyor.
Adım 2: Çocuğun ana mesajlarını belirleme.
Çocuk, anne babasından kendisine karşı daha anlayışlı olmalarını, hatalarına hoşgörüyle yaklaşmalarını, onu dinlemelerini ve bazen yaşına uygun davranmasına izin vermelerini istiyor. Kendi üzerine düşeni yapmaya çalıştığını, ancak mükemmel olmadığını da belirtiyor.
Adım 3: Bu mesajların hangi amaçla yazıldığını düşünme.
Bu metin, bir çocuğun anne babasıyla arasındaki iletişimi güçlendirmek, onların kendisini daha iyi anlamasını sağlamak ve kendi duygularını açıkça ifade etmek amacıyla yazılmıştır. Ayrıca, anne babasını da kendi çocuklarına karşı nasıl davranmaları gerektiği konusunda nazikçe yönlendirmeyi, yani onlara bazı tavsiyelerde bulunmayı da amaçlamaktadır.
Sonuç: Bu metin, bir çocuğun anne babasına kendi duygu ve düşüncelerini aktarmak, onlardan anlayış ve hoşgörü beklemek, çocuk-ebeveyn iletişimini güçlendirmek ve ebeveynlerine çocuk yetiştirme konusunda bazı nazik hatırlatmalarda bulunmak amacıyla kaleme alınmıştır.
2. “Açıklamalarınız kısa ve özlü olsun.” cümlesinde geçen “kısa” sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı anlamda kullanılmıştır?
Bu soruda “kısa” kelimesinin hangi anlamda kullanıldığını bulup, şıklarda bu anlama en yakın kullanımı işaretleyeceğiz. Hadi her bir şıkkı tek tek inceleyelim:
Adım 1: “Kısa” kelimesinin verilen cümledeki anlamını bulma.
“Açıklamalarınız kısa ve özlü olsun.” cümlesinde “kısa”, bir şeyin uzun olmaması, az sözcükle ifade edilmesi, yani özet ve özlü olması anlamında kullanılmıştır. Burada anlatılan şeyin süresi ya da metnin uzunluğu kastediliyor.
Adım 2: Şıkları inceleyerek aynı anlamı taşıyan cümleyi bulma.
a) “Kısa boylu kadın büyük büyük adımlar atıyordu.”
Buradaki “kısa”, bir kişinin fiziksel boy uzunluğunu ifade ediyor. Bu, yukarıdaki cümledeki anlamla aynı değil.
b) “Dedemin köy ziyareti bu sefer kısa sürdü.”
Buradaki “kısa”, bir olayın süre olarak az olmasını, yani çabuk bitmesini ifade ediyor. Bu anlam, yukarıdaki cümlede anlatımın süresi veya uzunluğuyla ilgili anlama çok benziyor.
c) “Öğretmenimin yaptığı kısa konuşma beni çok etkiledi.”
Buradaki “kısa”, bir konuşmanın uzun olmamasını, yani az sözcükle, öz olarak yapılmasını ifade ediyor. Bu anlam da tıpkı yukarıdaki cümledeki “açıklamaların kısa olması” ile aynı anlama geliyor. Bir açıklama da bir konuşma gibi metinsel bir ifadedir.
d) “Kitabı en kısa sürede okuyacağıma dair arkadaşıma söz verdim.”
Buradaki “en kısa sürede”, mümkün olan en hızlı zamanda anlamında kullanılmıştır. Bu, yukarıdaki cümledeki “kısa” ile aynı anlamda değil.
Adım 3: En uygun şıkkı belirleme.
“Kısa açıklama” ve “kısa konuşma” ifadeleri, her ikisi de bir metin veya sözlü ifadenin uzunluğunu, yani öz ve az sözcükle anlatılmasını ifade eder. “Kısa sürdü” ise bir olayın zaman olarak çabuk bitmesini anlatır. “Kısa konuşma” daha doğrudan “kısa açıklama” ile benzer bir yapıdadır.
Sonuç: Doğru cevap c) “Öğretmenimin yaptığı kısa konuşma beni çok etkiledi.” cümlesidir. Çünkü her iki cümlede de “kısa” kelimesi, bir anlatımın veya ifadenin uzunluğunu, yani öz ve az sözcükle ifade edilmesini belirtir.
3. “Ayak uydurmak, iz bırakmak, yoldan sapmak” deyimlerini aşağıdaki uygun görsellerin altına yazınız. Daha sonra açıkta kalan deyimin anlamını bulunuz ve bu deyimi bir cümlede kullanınız.
Şimdi görselleri ve deyimlerin anlamlarını dikkatlice inceleyerek doğru eşleştirmeleri yapalım. Üç deyimimiz ve iki görselimiz var, yani bir deyim açıkta kalacak.
Adım 1: Görselleri ve deyimlerin genel anlamlarını inceleme.
Görsel 1: Virajlı bir yolda ilerleyen bir araba görüyoruz. Araba yolun virajlarına göre hareket ediyor, yani yolun şekline uyum sağlıyor.
Görsel 2: Karlı bir zeminde yürüyen bir insan figürü ve arkasında bıraktığı ayak izleri var.
Deyimler:
Ayak uydurmak: Bir duruma, kişiye veya ortama uyum sağlamak, onunla birlikte hareket etmek, hızına yetişmek.
İz bırakmak: Bir etki bırakmak, unutulmaz bir eser bırakmak veya fiziksel olarak ayak izi, tekerlek izi gibi bir işaret bırakmak.
Yoldan sapmak: Doğru yoldan ayrılmak, yanlış bir davranışta bulunmak, kötü yola düşmek veya hedeften uzaklaşmak.
Adım 2: Deyimleri görsellerle eşleştirme.
Görsel 2’deki karda yürüyen ve arkasında ayak izleri bırakan insan, doğrudan “iz bırakmak” deyimiyle eşleşiyor. Çünkü hem fiziksel olarak iz bırakıyor hem de “bir etki bırakmak” anlamıyla da örtüşebilir.
Şimdi Görsel 1’deki virajlı yolda ilerleyen arabaya bakalım. Araba yolun virajlarına göre yön değiştiriyor, yani yolun şekline uyum sağlıyor, yolun gidişatına ayak uyduruyor. Bu durumda, “ayak uydurmak” deyimi Görsel 1 için uygun bir eşleşmedir.
Adım 3: Açıkta kalan deyimi belirleme, anlamını yazma ve cümle içinde kullanma.
Yukarıdaki eşleştirmelerden sonra açıkta kalan deyimimiz “yoldan sapmak” oldu.
Açıkta kalan deyim: yoldan sapmak
Anlamı: Doğru yoldan ayrılmak, yanlış bir davranışta bulunmak, kötü yola düşmek veya hedeften uzaklaşmak.
Cümle: Arkadaşının kötü alışkanlıklarına özenip yoldan sapmamasını umuyordu.
Umarım bu açıklamalarla soruları daha iyi anlamış ve çözmüşsünüzdür. Derslerinizde başarılar dilerim!