Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 6. Sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün çok güzel bir etkinliğimiz var! Mehmet Güler’in “Akıp Giderken Zaman” adlı şiirindeki boşlukları doldurarak hem şiirimizi tamamlayacağız hem de kelimelerin şiirdeki yerini ve anlamını daha iyi anlayacağız. Normalde bu şiiri dinleyip boşlukları doldurmamız gerekir ama şu an dinleme metnimiz olmadığı için, şiirin genel konusuna ve akışına uygun kelimeleri bularak bu boşlukları hep birlikte dolduralım. Tıpkı bir yapbozu tamamlarken doğru parçayı aradığımız gibi, şiirdeki her boşluk için en uygun kelimeyi bulmaya çalışacağız. Unutmayalım ki şiirin genel konusu “zamanın değeri” ve “hayatı iyi değerlendirme” üzerine kurulu. Hazır mıyız? Başlayalım o zaman!
Soru: “Akıp Giderken Zaman” adlı şiiri dinleyiniz. Şiirde boş bırakılan yerleri şiiri dinlerken tamamlayınız.
Çözüm: Sevgili öğrencilerim, dinleme metnimiz olmadığı için, şiirin akışına ve anlamına en uygun kelimeleri seçerek boşlukları dolduracağız. Şiirin genel konusunun “zamanın değeri” olduğunu aklımızda tutarak, boşluklara gelebilecek en güzel kelimeleri bulmaya çalışalım.
İşte adım adım şiirimizi tamamlayalım:
Adım 1: İlk Bölüm (Sol Sütun)
Şiir “Bir yılın …………………” diye başlıyor. Burada yılın neyinden bahsedildiğini düşünmeliyiz. Şiirin genel konusu zamanın kıymeti olduğu için, yılın değerinden bahsedilmesi çok uygun olur. Bu yüzden boşluğa “değerini” kelimesini getirebiliriz.
Dolayısıyla: Bir yılın değerini,
Sıradaki boşluk “Daha ………………… anlayan” şeklinde. Bir şeyi anlamanın derecesinden bahsedildiği için, “iyi” kelimesi buraya çok yakışır.
Dolayısıyla: Daha iyi anlayan
“Var mıdır şu ………………… ?” sorusuyla birini aradığımızı anlıyoruz. Bu boşluğa “kimse” kelimesi gelerek anlamı tamamlar.
Dolayısıyla: Var mıdır şu kimse?
“Bir ………………… değerini;” ve “………………… dergi çıkartana.” dizelerinde, zamanın küçük bir anının değerinden ve bu zamanı bir şeyler üretmek için harcamaktan bahsediliyor. Bu yüzden ilk boşluğa “anın”, ikinci boşluğa ise “Zamanını” kelimesi çok uygun düşer.
Dolayısıyla: Bir anın değerini; / Zamanını dergi çıkartana.
“Bir ………………… ömrü olan” ifadesi, insan ömrünün eşsiz ve biricik olduğunu vurguluyor. Bu yüzden “tek” kelimesi buraya çok yakışır.
Dolayısıyla: Bir tek ömrü olan
“………………… sorun,” kısmında, tek bir ömrümüz olmasının ne kadar önemli bir durum olduğunu anlatıyor. Bu yüzden “büyük” kelimesi boşluğu tamamlar.
Dolayısıyla:büyük sorun,
“Bir ………………… değerini,” derken, yine zamanın bir başka biriminden bahsediliyor. “Günün” kelimesi burada anlamı tamamlar.
Dolayısıyla: Bir günün değerini,
“Bilen ………………… herhâlde?” sorusu, vapur kaçıran yolcunun zamanın ne kadar kıymetli olduğunu çok iyi anladığını ifade ediyor. Bu boşluğa da “kimse” kelimesi gelir.
Dolayısıyla: Bilen kimse herhâlde?
“Bir ………………… değerini” ve “………………… kazasından” ifadeleri, hayatın ve zamanın önemini anlamak için tecrübelerden ders çıkarmamız gerektiğini anlatıyor. İlk boşluğa “hayatın”, ikinci boşluğa ise şiirin ana temasına uygun olarak “zaman” kelimesi gelir. “Zaman kazası” derken, zamanı boşa harcamaktan kurtulmak gerektiğini kastediyor.
Dolayısıyla: Bir hayatın değerini / Anlamak için / zaman kazasından
Adım 2: İkinci Bölüm (Sağ Sütun)
“Ne dersiniz; ………………… değerini” ile başlayan kısımda, yine şiirin ana teması olan “zamanın” kelimesiyle devam ediyoruz. Bu, şiirin ana mesajını pekiştirir.
Dolayısıyla:Zamanın değerini
“Olimpiyatlarda ………………… madalya” ifadesinde, madalyanın nasıl elde edildiğini anlatan “kazanılan” kelimesi anlam bütünlüğünü sağlar.
Dolayısıyla: Olimpiyatlarda kazanılan madalya
“Daha iyi bilen ………………… ?” sorusu, bir sorgulama ifadesi olduğu için “var mıdır” kelimesiyle tamamlanabilir.
Dolayısıyla: Daha iyi bilen var mıdır?
“Sevgili ………………… ,” hitabında, şiir okuyucuya samimi bir şekilde sesleniyor. Şiirin başında “Sevgili çocuklar” dendiği için, burada farklı bir hitap olarak “dostlar” kelimesini kullanabiliriz. Hem şiire güzellik katar hem de anlamı genişletir.
Dolayısıyla: Sevgili dostlar,
“………………… yol haritasında” ifadesi, hayatın bir yolculuğa benzetildiğini gösteriyor. Bu yolculuğa “hayatın” kelimesi çok yakışır.
Dolayısıyla:Hayatın yol haritasında
“Ama ………………… dönüşler yoktur.” cümlesi, hayatın tek yönlü bir akışa sahip olduğunu anlatıyor. Bu yüzden “geri” kelimesi boşluğu tamamlar.
Dolayısıyla: Ama geri dönüşler yoktur.
“Çünkü tek yönlüdür burada trafiğin …………………” ifadesi, hayatın akışını trafiğe benzetiyor. Bu boşluğa “akışı” kelimesi gelir.
Dolayısıyla: Çünkü tek yönlüdür burada trafiğin akışı.
“Zamanın ………………… ,” ifadesinde, miras yediye avans çekilmez gibi zamanın da çok büyük bir kıymeti olduğu vurgulanıyor. “Kıymetini” kelimesi buraya çok yakışır, “değerini” kelimesiyle eş anlamlıdır.
Dolayısıyla: Zamanın kıymetini,
“Yararlanırsın ………………… , karından” cümlesinde, önceki boşlukta zamanın kıymetinden bahsettiğimiz için “ondan” (yani zamandan) kelimesi uygun olur.
Dolayısıyla: Yararlanırsın ondan, karından
“Siz siz olun; kof düşüncelere, ………………… hayallere dalmayın,” ifadesi, “kof düşünceler” ile birlikte “boş” kelimesiyle tamamlandığında anlam bütünlüğü sağlar. Yani anlamsız şeylerle uğraşmayın demek istiyor.
Dolayısıyla:boş hayallere dalmayın,
“Akıp giden zamanın ………………… durup” cümlesinde, zamanın akışını tamamen durdurmaktan değil, bir anlığına durup düşünmekten, tefekkür etmekten bahsediliyor. Bu yüzden “bir an” ifadesi çok uygun.
Dolayısıyla: Akıp giden zamanın bir an durup
“Yaşananlara ………………… kalmayın…” son boşlukta ise, hayatta olan bitene karşı duyarsız kalmamak, aktif olmak gerektiği vurgulanıyor. “Seyirci” kelimesi anlamı tamamlar.
Dolayısıyla: Yaşananlara seyirci kalmayın…
Sonuç:
İşte şiirimizin tamamlanmış hali! Boşlukları doldurarak hem şiirin anlamını daha iyi kavradık hem de kelimelerin gücünü bir kez daha gördük. Zamanın ne kadar kıymetli olduğunu ve onu en güzel şekilde değerlendirmemiz gerektiğini anlatan bu şiir, bize çok önemli bir ders veriyor.
AKIP GİDERKEN ZAMAN
Sevgili çocuklar,
Bir yılın değerini,
Sınıfta kalan öğrenciden
Daha iyi anlayan
Var mıdır şu kimse?
(…)
Sormak gerek
Bir anın değerini;
Zamanını dergi çıkartana.
Bir tek ömrü olan
büyük sorun,
Tek günlük yaşamın anlamını.
Bir günün değerini,
Vapur kaçırmış
Yolcudan daha iyi
Bilen kimse herhâlde?
Kim ne derse desin
Bir hayatın değerini
Anlamak için
zaman kazasından
Kıl payı kurtulmak gerek
Ne dersiniz;
Zamanın değerini
Olimpiyatlarda kazanılan madalya
Kazanan atletten
Daha iyi bilen var mıdır?
Sevgili dostlar,
Hayatın yol haritasında
İnişler, çıkışlar, virajlar çoktur
Ama geri dönüşler yoktur.
Çünkü tek yönlüdür burada trafiğin akışı.
Miras yediye avans çekilmez
Zamanın kıymetini,
Varsa gücün
Yararlanırsın ondan, karından
Siz siz olun; kof düşüncelere,
boş hayallere dalmayın,
Akıp giden zamanın bir an durup
Yaşananlara seyirci kalmayın…
Mehmet GÜLER
(Kısaltılmıştır.)