Merhaba sevgili öğrencilerim, bugünkü Türkçe dersimizde çok güzel bir etkinlik yapacağız. Hem kelimelerin anlamlarını öğreneceğiz hem de okuduğumuz (ya da bildiğimiz) bir metinle ilgili soruları cevaplayıp kendi sorularımızı oluşturacağız. Haydi bakalım, kalemlerimiz hazır mı?
Önce Sözcük Çalışması bölümüyle başlıyoruz. Burada kelimelerin anlamlarını karşılaştıracağız. Eğer verilen anlam doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazacağız. Gerekirse Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünden de yardım alabiliriz.
nezaket: Başkalarına karşı saygılı ve incelikli davranma, incelik, naziklik.
Çözüm:
Nezaket kelimesinin anlamı aynen burada yazıldığı gibidir. Birine karşı kibar olmak, saygılı davranmak demektir. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
çulluk: Leyleksilerden, kışın tropikal Afrika’da yaşayan, siyah telekli, uzun gagalı, uzun bacaklı, büyük, beyaz, göçmen kuş.
Çözüm:
Burada verilen tanım aslında leylek kuşuna ait özelliklerdir. Çulluk ise daha küçük, kahverengi tüyleri olan, ormanlık ve bataklık bölgelerde yaşayan bir av kuşudur. Bu yüzden verilen tanım yanlıştır.
Sonuç: Y
mükellef: Yükümlü.
Çözüm:
Mükellef kelimesi, bir şeyi yapmakla görevli olan, bir sorumluluğu olan kişi anlamına gelir. Yani “yükümlü” kelimesiyle eş anlamlıdır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
cafcaflı: Gösterişli, fazla şık, şatafatlı.
Çözüm:
Cafcaflı kelimesi, göz alıcı, abartılı bir şekilde gösterişli olan şeyler için kullanılır. Örneğin “cafcaflı bir elbise” dediğimizde çok süslü, gösterişli bir elbise anlarız. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Şimdi de Anlayalım, Yorumlayalım bölümüne geçiyoruz. Burada “Şehir Faresi ile Kır Faresi” metniyle ilgili soruları cevaplayacağız. Bu hikâyeyi hepimiz biliyoruzdur diye düşünüyorum, değil mi?
1. Şehir faresinin sofrası nasıldır?
Çözüm:
Hikâyede şehir faresinin sofrası genellikle çok zengin, bol çeşitli ve lezzetli yiyeceklerle dolu olarak anlatılır. Şehir faresi, kır faresini evine davet ettiğinde, onun sofrasında peynirler, kuruyemişler, tatlılar gibi pek çok yiyecek bulunur.
Sonuç: Şehir faresinin sofrası bol, çeşitli ve gösterişli yiyeceklerle doludur.
2. Şehir faresi ile kır faresi işittikleri gürültü üzerine ne yapmışlardır?
Çözüm:
Şehir hayatında tehlikeler daha fazladır. Hikâyede de şehir faresiyle kır faresi tam yemek yerken bir gürültü duyduklarında, hemen korkuyla kaçışmışlar ve saklanmışlardır. Bu gürültü genellikle bir insan sesi, bir kedi veya başka bir tehlike olabilir.
Sonuç: İşittikleri gürültü üzerine hemen korkuyla kaçıp saklanmışlardır.
3. Kır faresi, niçin ikinci kez yemeğe oturmayı kabul etmemiştir?
Çözüm:
Kır faresi, şehirdeki zengin sofraya rağmen sürekli bir tehlike ve korku içinde yemek yemenin hiç de hoş olmadığını anlamıştır. O, kendi sade ama huzurlu hayatını, şehirdeki bu tedirgin ve tehlikeli zenginliğe tercih etmiştir. Bu yüzden ikinci kez yemeğe oturmayı kabul etmemiştir.
Sonuç: Kır faresi, yemek yerken duyduğu korku ve tehlikeler yüzünden, huzursuz bir zenginliği değil, kendi sade ama güvenli ve huzurlu hayatını tercih ettiği için ikinci kez yemeğe oturmayı kabul etmemiştir.
4. Kır faresi, “Böyle korku içinde sürülen safa yerinde dursun.” sözüyle ne anlatmak istemiştir?
Çözüm:
Buradaki “safa” kelimesi, keyif, zevk anlamlarına gelir. Kır faresi bu sözüyle, sürekli korku ve endişe içinde yaşanan bir keyfin, bir zevkin gerçek bir keyif olmadığını, böyle bir lüksün kendisine hiçbir mutluluk vermediğini anlatmak istemiştir. O, korkusuz ve huzurlu bir yaşamı, tehlikelerle dolu zengin bir yaşama tercih etmiştir.
Sonuç: Kır faresi bu sözüyle, korku ve endişe içinde yaşanan hiçbir zevkin veya lüksün gerçek bir mutluluk getirmediğini, huzurun her şeyden önemli olduğunu anlatmak istemiştir.
Şimdi de Aşağıya okuduğunuz metinle ilgili iki soru yazınız. Bu soruları arkadaşlarınıza yöneltiniz. bölümündeyiz. Haydi bakalım, metinle ilgili hangi soruları sorabiliriz?
Çözüm:
1. Sizce kır faresinin şehirde yaşadığı macera, onun hayata bakış açısını nasıl etkilemiştir?
2. Eğer kır faresi olsaydınız, şehirde kalır mıydınız yoksa kıra geri döner miydiniz? Neden?
Son olarak, Okuduğunuz metinden hareketle şehir ve kır faresine ait üç özellik yazınız. bölümündeyiz. Resimlere de bakarak, bu iki fare karakterinin özelliklerini bulalım.
Şehir faresi:
Çözüm:
- Gösterişi ve lüksü sever: Kıyafetlerinden ve sofrasından belli olur.
- Cesurdur (ya da risk almayı sever): Tehlikelere rağmen şehirde yaşamaya devam eder.
- Misafirperverdir: Kır faresini evine davet edip en iyi şekilde ağırlar.
Kır faresi:
Çözüm:
- Kanaatkârdır: Elindekiyle yetinmeyi bilir, sade bir yaşam sürer.
- Huzuru ve güvenliği önceler: Tehlikeli lüks yerine, sakin ve güvenli hayatı tercih eder.
- Sade bir yaşam tarzı vardır: Kıyafetleri ve yaşadığı yer bunun göstergesidir.
Aferin çocuklar, bu etkinlikte hem kelime bilgimizi tazeledik hem de metin anlama ve yorumlama becerilerimizi geliştirdik. Ayrıca kendi sorularımızı sorarak eleştirel düşünme yeteneğimizi de kullandık. Harikasınız!