Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz! Bugün sizinle çok eğlenceli ve öğretici bir etkinliğe bakacağız. Konumuz “zaman” ve deyimler! Hazırsanız, bu güzel etkinliği hep birlikte inceleyelim ve kurallarına uygun olarak deyimleri nasıl açıklayacağımızı görelim.
Görseldeki etkinliğimiz, deyimlerin anlamlarını doğru bir şekilde, belli kurallara uyarak anlatma üzerine kurulu bir oyun. Amacımız, seçtiğimiz bir zaman deyimini, 1 dakika içinde, deyimin içindeki kelimeleri kullanmadan, örnekler vererek ve hatta beden dilimizi kullanarak arkadaşımıza anlatmak. Arkadaşımız da hangi deyimi anlattığımızı tahmin etmeye çalışacak. Hadi bakalım, bu oyunu nasıl oynayacağımızı ve deyimleri nasıl açıklayacağımızı adım adım inceleyelim.
Adım 1: Etkinliği Anlama ve Kuralları Belirleme
Bu etkinlikte yapmamız gereken şey, “zaman” ile ilgili deyimleri öğrenmek ve onları yaratıcı bir şekilde açıklamak. Oyunda uyulması gereken bazı önemli kurallar var. Bunları şöyle listeleyebiliriz:
- Deyim Seçimi: Önce, görselde verilen deyimlerden birini seçmemiz gerekiyor. Örneğin:
- zaman kazanmak
- zamanı kollamak
- zaman almak
- zaman öldürmek
- zamanla yarışmak
- zamana uymak
- Süre Kısıtlaması: Seçtiğimiz deyimi sadece 1 dakika içinde anlatmalıyız. Bu yüzden hızlı ve etkili olmalıyız.
- En Önemli Kural:
Anlatımında deyimlerde geçen sözcükleri hiçbir şekilde kullanamazsın.
İşte oyunun en zorlu ve eğlenceli kısmı burası! Yani, “zaman kazanmak” deyimini anlatırken “zaman” ya da “kazanmak” kelimelerini kesinlikle kullanmayacağız. - Yardımcı Kurallar: Deyimi anlatırken bize yardımcı olacak tüyolar da var:
Sözcük grubunu bölerek anlatabilirsin.
Yani, deyimin içindeki kelimelerin ayrı ayrı ne anlama geldiğini düşünerek, ama o kelimeleri kullanmadan, deyimin genel anlamını parçalara ayırarak açıklayabiliriz.Deyimi günlük hayattan örnekler vererek anlatabilirsin.
Bu, arkadaşımızın deyimi daha kolay anlamasını sağlar.Deyimi anlatırken somutlaştırmadan faydalanabilirsin.
Yani, soyut bir kavram olan zamanı veya deyimin anlamını daha elle tutulur, gözle görülür hale getirmeye çalışabiliriz.Deyimi anlatırken beden dilini kullanabilirsin.
Jest ve mimiklerimizle anlatımımızı güçlendirebiliriz.Deyimi anlatırken etrafındaki eşyalardan yararlanabilirsin.
Çevremizdeki nesnelerle deyimin anlamını pekiştirebiliriz.
Adım 2: Bir Deyim Seçimi ve Açıklama Planı
Şimdi gelin, bu kuralları uygulayarak bir deyimi nasıl açıklayacağımızı örnekleyelim. Ben size ilk olarak “zaman kazanmak” deyimini açıklayacağım.
Deyim: zaman kazanmak
Çözüm (Deyimin Açıklaması):
Bu deyimi açıklarken, kelimelerin kendisi olan “zaman” ve “kazanmak” sözcüklerini kullanmayacağım. Onun yerine, anlamını günlük hayattan örneklerle ve somutlaştırarak anlatacağım.
Adım 3: Kurallara Uygun Açıklama
Şimdi sıra bende! Ben anlatıyorum, siz de hangi deyimi anlattığımı bulmaya çalışın:
Merhaba canım öğrencim, şimdi sana bir şey anlatacağım. Diyelim ki yarın çok önemli bir ödevin var ve sen onu henüz bitiremedin. Biraz daha süreye ihtiyacın var. Öğretmenine gidip, “Öğretmenim, ödevimi teslim etmek için bana bir gün daha verebilir misiniz?” diye sordun. Öğretmenin de kabul etti. İşte o zaman sen kendine fazladan bir mühlet sağlamış oldun. Bu sayede ödevini daha güzel yapabilmek için kendine bir fırsat yaratmış olursun. Sanki bir yarışta, diğerlerinden biraz daha öne geçmek için kendine ekstra bir avantaj sağlamış gibi olursun. Bu, genellikle bir işi daha iyi yapabilmek, bir sorunu çözebilmek ya da bir durumu lehimize çevirebilmek için yapılan bir durumdur. Mesela, Hadi, şu işi biraz daha erteleyelim, böylece daha çok hazırlık yapacak vaktimiz olur.
dediğimizde, aslında bu deyimi kullanmış oluruz.
Sonuç:
Yukarıdaki açıklamamla anlatmaya çalıştığım deyim: “zaman kazanmak” idi.
—
Hadi gelin, bir tane daha deneyelim. Bu sefer de “zaman öldürmek” deyimini açıklayayım.
Deyim: zaman öldürmek
Çözüm (Deyimin Açıklaması):
Yine “zaman” ve “öldürmek” kelimelerini kullanmadan, günlük hayattan bir örnekle açıklamaya çalışacağım.
Adım 3: Kurallara Uygun Açıklama (İkinci Örnek)
Şimdi ikinci deyim geliyor, dikkatle dinleyin:
Şöyle düşünün çocuklar: Bir yerde birini bekliyorsunuz ama o kişi henüz gelmedi. Elinizde yapacak hiçbir iş yok. Canınız sıkılıyor. Ne yapacağınızı bilemiyorsunuz. Belki telefonunuzda anlamsızca gezinirsiniz, belki etrafa boş boş bakarsınız, belki de sadece oturduğunuz yerde beklerken tırnaklarınızı yemeye başlarsınız. Yaptığınız bu şeyler aslında size hiçbir fayda sağlamaz, hiçbir işe yaramaz. Sadece o anki saniyelerin ve dakikaların bir an önce geçip gitmesini istersiniz. Yani, boş yere vakit geçirmek, hiçbir iş yapmadan öylece beklemek gibi bir şey bu. Sanki o boş aralığı doldurmak için yaptığımız, aslında değersiz ve amaçsız hareketler bütünü.
Sonuç:
Bu açıklamamla anlatmaya çalıştığım deyim: “zaman öldürmek” idi.
Gördüğünüz gibi sevgili öğrencilerim, deyimleri açıklarken kurallara uymak hem çok eğlenceli hem de deyimin anlamını daha iyi kavramamızı sağlıyor. Siz de evde ailenizle veya arkadaşlarınızla bu oyunu oynayarak deyim bilginizi geliştirebilirsiniz!