Merhaba sevgili 6. Sınıf öğrencilerim! Bugün sizinle çok değerli bir yazarımız olan Gülten Dayıoğlu ile ilgili bir metni inceleyip, bu metinden yola çıkarak bize sorulan soruyu adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru: Bu metinden hareketle Gülten Dayıoğlu’yla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Şimdi bize verilen metindeki her bir bilgiyi dikkatlice okuyalım ve şıklardaki ifadelerle karşılaştıralım. Bakalım hangi bilgi metinde gerçekten var, hangisi yok.
Adım 1: Metindeki bilgileri tek tek anlayalım.
Sarı kutucuk: “On beş yaşındayken ilk hikâyesi, Afyonkarahisar’ın yerel bir gazetesinde (1950) yayımlanmıştır.”
Bu bize Gülten Dayıoğlu’nun daha çok gençken, yani on beş yaşındayken yazmaya başladığını gösteriyor.Yeşil kutucuk: “Eserleri, eğitim fakültelerinde yüksek lisans ve doktora tezlerine konu olmaktadır.”
Yani yazdığı kitaplar, üniversitelerde öğrencilerin derinlemesine araştırma yaptığı konular arasına girmiş, ne kadar önemli eserler yazdığını gösteriyor.Açık mavi kutucuk: “İstanbul’da Atatürk Kız Lisesini bitirdikten sonra bir süre İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde okuyup dışarıdan sınavlara girerek ilkokul öğretmeni olmuştur.”
Burada yazarımızın eğitim hayatından ve öğretmenlik mesleğine nasıl başladığından bahsediliyor. İstanbul’da okumuş ve ilkokul öğretmeni olmuş.Turuncu kutucuk: “Ayrıca yayımlanmış ve yayıma hazır, yirmiyi aşkın radyo ve televizyon oyunu vardır.”
Yazarımızın sadece kitap yazmadığını, radyo ve televizyon için de oyunlar yazdığını öğreniyoruz. Hem de yirmi taneden fazla!Pembe kutucuk: “On beş yıllık hizmetten sonra 1977 yılında öğretmenlikten ayrılmış ve tüm zamanını yazı çalışmalarına ayırmıştır.”
Öğretmenlikten ayrıldıktan sonra tamamen yazarlığa odaklandığını anlıyoruz.Mavi kutucuk: “Eserleri, çocuk ve gençlik düzeyine göre hazırlanmış öykü ve romanlarla gezi kitaplarından oluşmaktadır.”
Yazarımızın hangi türde eserler verdiğini, özellikle de çocuklara ve gençlere yönelik yazdığını görüyoruz. Gezi kitapları da varmış.Mor kutucuk: “Eserlerinin bir bölümü, çeşitli kurumlarca ödüllendirilmiş, bir bölümü de yabancı dillere çevrilmiştir.”
Yazdığı eserlerin sadece ülkemizde değil, başka ülkelerde de okunduğunu ve ödüller aldığını öğreniyoruz. Ne kadar gurur verici!
Adım 2: Şimdi de şıkları tek tek inceleyelim ve metinle karşılaştıralım.
a) Yazma çalışmalarına ilk gençlik döneminde başlamıştır.
Metnin sarı kutucuğunda “On beş yaşındayken ilk hikâyesi… yayımlanmıştır.” bilgisi yer alıyor.
On beş yaş, biliyorsunuz ki bir kişinin gençliğinin ilk yıllarıdır. Yani tam da “ilk gençlik dönemi” dediğimiz zamana denk gelir. Bu da demek oluyor ki, Gülten Dayıoğlu yazmaya çok genç yaşta başlamış.
Bu bilgi metindekiyle uyumlu.
b) Anadolu’nun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yapmıştır.
Metnin açık mavi kutucuğunda Gülten Dayıoğlu’nun İstanbul’da okuduğu ve ilkokul öğretmeni olduğu yazıyor. Pembe kutucukta da 15 yıl öğretmenlik yaptığı belirtiliyor.
Ancak metinde nerede öğretmenlik yaptığına dair “Anadolu’nun çeşitli yerlerinde” diye bir bilgi yok. Sadece İstanbul’da eğitim aldığı belirtilmiş. Belki İstanbul’da yapmıştır, belki tek bir yerde, metin bize bunu söylemiyor.
Bu bilgiye metinden ulaşılamaz.
c) Radyo ve televizyon oyunları çocuklara yöneliktir.
Metnin turuncu kutucuğunda yazarın “yirmiyi aşkın radyo ve televizyon oyunu” olduğu söyleniyor. Mavi kutucukta ise “Eserleri, çocuk ve gençlik düzeyine göre hazırlanmış öykü ve romanlarla gezi kitaplarından oluşmaktadır.” bilgisi var.
Evet, öykü ve romanları çocuklara ve gençlere yönelik ama radyo ve televizyon oyunlarının da özellikle çocuklara yönelik olup olmadığı metinde açıkça belirtilmemiş. Genel olarak eserleri arasında çocuklara yönelik olanlar var ama oyunlar için kesin bir şey söyleyemeyiz.
Bu bilgiye de metinden ulaşılamaz.
d) Yazar hâlen yazmayı sürdürmektedir.
Metnin pembe kutucuğunda Gülten Dayıoğlu’nun 1977’de öğretmenliği bırakıp tüm zamanını yazmaya ayırdığı yazıyor. Bu onun yazmaya devam ettiğini gösterir.
Ancak “hâlen” kelimesi, yani şu anki zamanda da yazıp yazmadığını metinden anlayamayız. Metin bize yazarın geçmişteki başarılarını ve kariyer yolculuğunu anlatıyor. “Hâlen” ifadesi şimdiki zamanı ifade eder, bu bilgi metinde geçmiyor.
Bu bilgiye metinden ulaşılamaz.
Adım 3: Doğru seçeneği belirleyelim.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, sadece “a) Yazma çalışmalarına ilk gençlik döneminde başlamıştır.” ifadesi metindeki bilgilerle birebir örtüşüyor ve bu bilgiye metinden rahatlıkla ulaşabiliyoruz.
Sonuç:
Doğru cevap a seçeneğidir.