Merhaba sevgili öğrencim, 6. sınıf Türkçe dersinde karşına çıkabilecek güzel sorularla geldik. Şimdi bu soruları birlikte adım adım, dikkatlice inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım. Hiç telaşlanma, ben sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Haydi başlayalım!
1. Anadolu kilimlerinde görülen motiflerden biri olan el motifi (el, parmak ve tarak), tarih öncesi dönemlerden günümüze dek kullanılagelmiştir. Beş çizgiden ya da beş noktadan oluşan el motifi, nazara karşı koruyucu bir öge olarak kullanılır; güç, verimlilik ve iyi şansın simgesidir. Tarak anlamında kullanıldığında ise evlilik ve doğumu simgeler. Parmak ve ona benzeyen tarak motifleri; geometrik olarak üçlü, beşli, yedili sayılar kullanılarak dokunur. Bir gövdeye bağlanan çeşitli çubuklardan oluşur ve duruma göre el, parmak veya tarak isimlerini alır.
Aşağıdakilerden hangisi bu metinde sözü edilen motiftir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda bize Anadolu kilimlerindeki “el motifi” hakkında bilgiler verilmiş. Metni dikkatlice okuduğumuzda, bu motifin özelliklerini öğreniyoruz:
- Beş çizgiden ya da beş noktadan oluşur.
- Nazara karşı koruyucudur.
- Güç, verimlilik ve iyi şansın simgesidir.
- Tarak anlamında kullanıldığında evlilik ve doğumu simgeler.
- Parmak ve ona benzeyen tarak motifleri, üçlü, beşli, yedili sayılarla dokunur.
- Çeşitli çubuklardan oluşur ve duruma göre el, parmak veya tarak isimlerini alır.
Şimdi şıklardaki görsellere bakalım ve bu özelliklere en uygun olanı bulalım.
Adım 1: Şıkların hepsini inceleyelim.
- A şıkkında daha çok geometrik ve yıldız benzeri motifler var.
- B şıkkında ise uzun, dişli bir tarak motifine benzeyen bir görsel ve altında da beş parmağa benzeyen, el şeklini andıran motifler görüyoruz.
- C şıkkında insan figürlerine benzeyen motifler var.
- D şıkkında ise daha çok bitki, kuş veya soyut geometrik şekiller var.
Adım 2: Metinde özellikle “beş çizgiden ya da beş noktadan oluşan el motifi” ve “parmak ve ona benzeyen tarak” ifadeleri geçiyor. B şıkkındaki motifler bu tanıma birebir uyuyor. Özellikle uzun olan motif bir tarağı andırıyor, diğerleri de beş parmaklı el şekillerine benziyor.
Sonuç:
Bu yüzden cevabımız B şıkkı olmalı.
2.
a. Seni görüyorum yine İstanbul,
b. Gözlerimle kucaklar gibi uzaktan,
c. Minare minare, ev ev,
ç. Yol, meydan.
d. Geliyor Boğaziçi’nden doğru
e. Bir iskeleden kalkan vapurun sesi.
f. Mavi sular üstünde yine,
g. Bembeyaz Kız Kulesi.
Harflerle belirtilen dizelerden hangileri arasında ses benzerliği vardır?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden verilen dizeler arasında “ses benzerliği” olanları bulmamızı istiyor. Ses benzerliği, yani kafiye veya redif dediğimiz uyaklar, şiirlerdeki dizelerin sonunda veya içinde aynı seslerin tekrar etmesi demektir. Şimdi dizelerin son kelimelerine dikkat ederek inceleyelim:
Adım 1: Her bir şıkkı ayrı ayrı inceleyelim.
- A) b-ç, e-g
- b: “uzaktan“
- ç: “meydan“
- Bu iki kelimenin sonlarındaki “-dan” ve “-tan” sesleri birbirine çok benziyor, buna yarım kafiye diyebiliriz.
- e: “sesi“
- g: “Kulesi“
- Bu iki kelimenin sonlarındaki “-si” sesleri tamamen aynı, bu da tam kafiye veya redif oluyor.
- B) a-d, c-f
- a: “İstanbul”
- d: “doğru”
- Bu kelimeler arasında ses benzerliği yok.
- c: “ev”
- f: “yine”
- Bu kelimeler arasında da ses benzerliği yok.
- C) c-f, ç-g
- c: “ev”
- f: “yine”
- Ses benzerliği yok.
- ç: “meydan”
- g: “Kulesi”
- Ses benzerliği yok.
- D) a-e, b-d
- a: “İstanbul”
- e: “sesi”
- Ses benzerliği yok.
- b: “uzaktan”
- d: “doğru”
- Ses benzerliği yok.
Adım 2: Gördüğün gibi, A şıkkındaki “uzaktan” ve “meydan” kelimeleri “-an” sesleriyle, “sesi” ve “Kulesi” kelimeleri ise “-esi” sesleriyle birbirine çok benziyor, hatta uyumlu. Bu da bize aradığımız ses benzerliğini veriyor.
Sonuç:
Bu yüzden cevabımız A şıkkı olmalı.
3.
[Görselde Aspendos / ANTALYA, Afrodisias / AYDIN ve Mamure Kalesi / MERSİN’e ait fotoğraflar bulunuyor.]
Bu görsellerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda bize Türkiye’nin farklı şehirlerinden üç farklı yerin görseli verilmiş. Bu yerlerin ne olduğunu ve hangi şehirde bulunduğunu da altlarında yazmışlar:
- Aspendos / ANTALYA (Antik tiyatro)
- Afrodisias / AYDIN (Antik kent kalıntıları, tapınak)
- Mamure Kalesi / MERSİN (Tarihi bir kale)
Şimdi bu üç yerin ortak özelliğini bulmaya çalışalım.
Adım 1: Her bir şıkkı görsellerle karşılaştıralım.
- A) Doğal güzelliklerle ilgili olması
Görsellerdeki yerler (antik tiyatro, antik kent, kale) insanlar tarafından yapılmış yapılar. Yani doğal değil, beşeri yapılar. Bu yüzden bu şık doğru olamaz.
- B) Aynı işleve sahip unsurlara ait olması
Aspendos bir tiyatro, Afrodisias bir antik kent (tapınakları, agorası vb. var), Mamure Kalesi ise bir savunma yapısı. Her birinin işlevi birbirinden farklı. Bu şık da doğru değil.
- C) Tarihî eserlerle ilgili olması
Aspendos Antik Tiyatrosu Roma döneminden kalma, Afrodisias Antik Kenti yine antik dönemlere ait ve Mamure Kalesi de Orta Çağ’dan kalma bir yapı. Hepsi de geçmişten günümüze ulaşmış, tarihi değeri olan eserlerdir. Bu şık, görsellerin ortak özelliğini tam olarak açıklıyor.
- D) Aynı bölgede yer alan unsurlara ait olması
Görsellerdeki yerler Antalya, Aydın ve Mersin illerinde bulunuyor. Bu iller Türkiye’nin farklı bölgelerinde yer alıyorlar (Akdeniz ve Ege). Bu şık da doğru değil.
Adım 2: Gördüğün gibi, üç görseldeki yer de yüzlerce, hatta binlerce yıl öncesinden kalma, geçmiş medeniyetlerin izlerini taşıyan yapılardır. Yani hepsi birer tarihi eserdir.
Sonuç:
Bu yüzden cevabımız C şıkkı olmalı.